ENVIR ADVOCATEN
Keizersgracht 451-1V
1017 DK Amsterdam
T +31 20 737 20 66
F +31 20 796 92 22


Datum: 10-08-2017

Relatie tussen luchthavenbesluit en Wet natuurbescherming

Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 18 januari 2017, ECLI:NL:RVS:2017:129 in MenR 2017/53.

1.

Op een cursus die ik onlangs gaf, werd gevraagd:

“Hoe beoordeelt een rechter eigenlijk alle ecologische rapporten die worden overgelegd? Is dat een afstandelijke toets en wordt gekeken of het rapport logisch en navolgbaar is, of is dat een indringende – en daarmee een inhoudelijke toets?”

De uitspraak over het bestemmingsplan ten behoeve van de uitbreiding van het vliegveld Lelystad is een mooi voorbeeld van de indringende toets die de ABRvS verricht, waarbij de ABRvS overigens mogelijk is ondersteund door het verslag van de StAB. De uitspraak laat ook zien hoe belangrijk het is om een ecologisch rapport (van de wederpartij) op alle punten te weerleggen, met een eigen ecologische rapportage. De uitspraak bevat een aantal interessante elementen op het gebied van de natuurbescherming. Deze zal ik hierna bespreken. Volledigheidshalve wijs ik er ook op dat in de uitspraak verder nog de vraag aan de orde komt of beroep tegen het bestemmingsplan – waarmee uitvoering wordt gegeven aan het luchthavenbesluit dat eerder op grond van de Wet luchtvaart ten behoeve van de uitbreiding van het vliegveld Lelystad is vastgesteld – nog mogelijk is. De achtergrond van deze door de raad van Lelystad en de exploitant van het vliegveld ingenomen stelling is gelegen in art. 8.10 Wet luchtvaart. In dit artikel is bepaald dat, voor zover het ontwerp van een bestemmingsplan zijn grondslag vindt in de uitvoering van een luchthavenbesluit, niet met toepassing van art. 3.8, onder d, Wro door eenieder een zienswijze kan worden ingediend. Dit zou, aldus de raad en de exploitant van het vliegveld, betekenen dat dan ook geen beroep tegen een dergelijk bestemmingsplan zou kunnen worden ingesteld. Onder verwijzing naar de wetsgeschiedenis concludeert de ABRvS uiteindelijk dat deze lezing van art. 8.10 Wet luchtvaart niet kan worden gevolgd en dat beroep tegen het bestemmingsplan nog steeds mogelijk is.

2.

Een belangrijk deel van de beroepsgronden heeft betrekking op de gevolgen van het bestemmingsplan voor de in de omgeving van het vliegveld liggende Natura 2000-gebieden. Exploitatie van het vliegveld (en dan uiteraard met name als gevolg van het aan- en afvliegende luchtverkeer) zou invloed kunnen hebben op de instandhoudingsdoelstellingen van diverse vogelsoorten, onder andere vanwege aanvaringsslachtoffers die zouden vallen, maar ook vanwege verstoring van diverse (foerageer- of leef)gebieden van deze vogelsoorten. Ter weerlegging van dit beroep gaat de raad voor meerdere (juridische en ecologische) ankers liggen.

3.

Het meest vergaande standpunt van de raad is dat toetsing aan art. 19j Nbw 1998 niet aan de orde kan zijn, omdat het luchthavenbesluit de uitbreiding van de start- en landingsbaan al mogelijk maakt. Wellicht was de gedachte achter dit standpunt (maar dat wordt in de uitspraak niet duidelijk) dat het plan niet meer ‘kaderstellend’ was voor de uitbreiding van het vliegveld, juist omdat het luchthavenbesluit al was vastgesteld. Naast het luchthavenbesluit is echter ook een (wijziging van een) bestemmingsplan nodig voordat het vliegveld kan uitbreiden. Het is m.i. dan ook terecht dat de ABRvS concludeert dat ook het bestemmingsplan getoetst moet worden aan art. 19j Nbw 1998. Wellicht had men in het kader van het bestemmingsplan voor het vliegveld, op grond van het (voorheen geldende) art. 19j, lid 5, Nbw 1998 (thans art. 2.8, lid 2, Wet natuurbescherming) gebruik kunnen maken van een passende beoordeling die voor het luchthavenbesluit zou zijn gemaakt. Uit de uitspraak blijkt echter niet dat deze stelling is ingenomen – nog los van het feit dat het mij niet bekend is in hoeverre voor het luchthavenbesluit daadwerkelijk een passende beoordeling op grond van de Nbw 1998 is verricht. De toelichting van dat besluit doet vermoeden dat dit niet het geval is. De gedachte lijkt te zijn geweest, voor zover ik dat kan nagaan, dat er t.z.t. nog een vergunning op grond van de Nbw 1998 nodig is, en dat er dan – indien noodzakelijk – een passende beoordeling zal worden opgesteld.

4.

Nu vastgesteld is dat het bestemmingsplan getoetst moet worden aan art. 19j Nbw 1998, komt de ABRvS toe aan de vervolgstap in de toetsing van plannen. In dat verband stelde raad zich op het standpunt dat een passende beoordeling van de gevolgen van de uitbreiding van het vliegveld voor alle relevante Natura 2000-gebieden in de omgeving niet noodzakelijk zou zijn. Het plan zou niet leiden tot significante gevolgen voor deze gebieden. Deze stelling slaagt gedeeltelijk; voor de gebieden Veluwerandmeren en Ketelmeer & Vossemeer onderschrijft de ABRvS deze stelling, in het bijzonder omdat zowel de ecologen aan de kant van de raad als de door de Vogelbescherming – als appellant – ingeschakelde ecologen concludeerden dat voor deze gebieden negatieve effecten op de instandhoudingsdoelen niet zullen optreden.

5.

Voor het Natura 2000-gebied Oostvaardersplassen stelt de ABRvS vast (r.o. 35.1) dat significant negatieve effecten niet op voorhand zijn uitgesloten. Daarbij acht de ABRvS van belang: (i) dat in een door de Vogelbescherming overgelegd ecologische rapportage wordt geconcludeerd dat het in het kader van de m.e.r. uitgevoerde onderzoek niet voldoende is om significant negatieve effecten op voorhand uit te sluiten; en (ii) dat het ecologisch onderzoek dat aan de m.e.r. ten grondslag is gelegd, bevestigt dat de uitbreiding van de luchthaven leidt tot aanvaringsslachtoffers onder vogelsoorten waarvoor het Natura 2000-gebied Oostvaardersplassen instandhoudingsdoelstellingen kent. Wat de ABRvS daarbij ook van belang acht, is dat de gevolgen van de (vogel-)aanvaringen in het laatstgenoemde onderzoek niet zijn gekwantificeerd, noch in verband zijn gebracht met de instandhoudingsdoelstellingen. De gevolgen zijn alleen onderzocht in relatie tot de vliegveiligheid.

6.

Maar wie gedacht had dat dit ertoe zou leiden dat het bestemmingsplan vernietigd zou worden (dan wel dat er bijvoorbeeld een tussenuitspraak zou volgen, met de opdracht aan de raad om alsnog een passende beoordeling te verrichten), komt bedrogen uit. Er was nóg een ecologisch onderzoek dat (kennelijk) aan de besluitvorming door de raad ten grondslag was gelegd. In dit onderzoek, het rapport “Beschermde natuurgebieden”, is een beoordeling gemaakt van de gevolgen van het plan voor de betrokken Natura 2000-gebieden. In het bijzonder een bijlage bij dit rapport bevat een beschrijving van de Natura 2000-gebieden in de wijde omgeving van de luchthaven, een inventarisatie van de vogelsoorten waarvoor instandhoudingsdoelstellingen gelden en een beschrijving van hun vlieg- en foerageergedrag. In dit rapport wordt voor een aantal vogelsoorten (zie r.o. 35.4), aan de hand van een toets aan de instandhoudingsdoelstellingen, geconcludeerd dat significante gevolgen niet zijn uitgesloten. Dit rapport wordt door de ABRvS aangemerkt als passende beoordeling (r.o. 35.5). Waarom dit het geval is, wordt evenwel niet duidelijk.

7.

Het is jammer dat de ABRvS haar uitspraak op dit punt niet verder motiveert. Zonder kennis van het betreffende rapport wordt daardoor niet duidelijk waarom het rapport kan worden aangemerkt als een passende beoordeling. Is dit bijvoorbeeld omdat in het rapport, na de conclusie dat significant negatieve effecten op bepaalde vogelsoorten niet op voorhand zijn uitgesloten, nader gemotiveerd is dat verzekerd is dat er geen aantasting van de natuurlijke kenmerken zal optreden? Is voor deze conclusie van de ABRvS verder nog relevant dat in het rapport aandacht is geschonken aan cumulatieve effecten – een onderwerp dat immers bij uitstek in een passende beoordeling aan de orde komt, en juist niet in een voortoets? Het enkele feit dat het rapport zelf aangeeft dat een passende beoordeling is gemaakt, lijkt mij in ieder geval onvoldoende. Eerder (zie ABRvS 19 maart 2014, ECLI:NL:RVS:2014:927) overwoog de ABRvS immers al dat het feit dat een rapport het predicaat passende beoordeling of habitattoets had gekregen, niet relevant was voor de vraag of het rapport ook als zodanig moest worden aangemerkt. In die uitspraak werd uiteindelijk geconcludeerd dat het betreffende ecologische onderzoek – ondanks de titel van het onderzoek – niet als passende beoordeling kon worden aangemerkt, omdat in het onderzoek werd gesteld dat significant negatieve effecten op voorhand waren uitgesloten. Deze situatie omdraaiend zou het dus ook zo kunnen zijn dat een rapport ten onrechte is aangemerkt als een passende beoordeling. Deels zal dit dan overigens ook blijken uit een inhoudelijke beoordeling van het rapport – als de gevolgen van een bepaalde activiteit niet toereikend zijn beoordeeld, is de conclusie immers dat niet verzekerd is dat geen aantasting van de natuurlijke kenmerken zal optreden. Maar impliciet is daarmee dan uiteraard ook geconcludeerd dat gevolgen niet ‘passend’ (genoeg) zijn beoordeeld. Maar aangezien de ABRvS, na een (summiere) beschrijving van de inhoud van het rapport, concludeert dat sprake is van een passende beoordeling – zonder daarbij al in te zijn gegaan op de inhoud van het rapport – kan worden afgeleid dat de structuur, opzet en in het rapport opgenomen onderdelen van de ecologische beoordeling voor de ABRvS relevant (wellicht zelfs doorslaggevend) zijn geweest bij de conclusie dat het rapport kan worden aangemerkt als passende beoordeling. Nogmaals: het is jammer dat de uitspraak niet laat zien welke aspecten de ABRvS daarbij relevant achtte.

8.

Het vervolg van de uitspraak heeft betrekking op de beoordeling van de diverse ecologische rapportages die over en weer waren opgesteld – aan beide zijden een tweetal rapporten. Hoewel dat uiteraard veelal een erg casuïstische beoordeling is, vallen de volgende – meer algemene – zaken op. Uit r.o. 35.5 volgt dat het startpunt van de beoordeling door de ABRvS in dezen wordt gevormd door de twee ecologische rapporten die ter onderbouwing van het bestemmingsplan zijn opgesteld en dat deze rapporten worden beoordeeld aan de hand van hetgeen daartegen is ingebracht in de rapporten die door de Vogelbescherming zijn overgelegd. Dat lijkt op zichzelf een logisch uitgangspunt – maar deze wijze van toetsing laat m.i. ook zien dat de ABRvS de rapporten op dit punt niet afstandelijk c.q. marginaal toetst (bijvoorbeeld door te bezien in hoeverre de raad, in het licht van de contra-rapportages, in redelijkheid had kunnen afgaan op de rapporten die ten behoeve van het bestemmingsplan zijn opgesteld). Ik denk overigens dat de Nbw 1998 (en haar opvolger, de Wet natuurbescherming), mede in het licht van de Habitatrichtlijn ook niet veel ruimte laat voor zo’n afstandelijke toetsing. Wat verder opvalt, is dat de ABRvS meerdere malen aan de hand van de rapporten die door de Vogelbescherming zijn ingediend, concludeert dat het beroep niet slaagt. Deels omdat deze rapporten die rapporten die aan de zijde van de raad zijn gebruikt, bevestigen; deels ook omdat in de rapporten van de Vogelbescherming geen concrete gegevens zouden zijn opgenomen om bepaalde stellingen te staven.

9.

Interessant (en mooi bedacht) is ten slotte de ingenomen stelling dat in het beheerplan opgenomen maatregelen niet zouden kunnen worden uitgevoerd omdat in het luchthavenbesluit is vastgelegd dat binnen 6 km rondom de luchthaven geen nieuwe vogelaantrekkende bestemmingen zijn toegelaten. Dit om het risico op aanvaringsslachtoffers en gevolgen voor de vliegverkeersveiligheid te beperken. Aangevoerd wordt dat als gevolg van de voor de blauwe kiekendief in het aanwijzingsbesluit opgenomen verbeterdoelstelling, het noodzakelijk is om foerageergebieden buiten het Natura 2000-gebied Oostvaardersplassen te realiseren. Deze stelling slaagt echter niet. Hoewel niet in geschil is dat binnen het beperkingengebied, de realisatie van nieuw foerageergebied in beginsel niet mogelijk is (met dien verstande dat er op grond van de Wet luchtvaart wel kan worden afgeweken van deze eis) – en het beperkingengebied in die zin een belemmering kan opleveren voor het behalen van de instandhoudingsdoelstelling voor de blauwe kiekendief – is niet gebleken dat juist de gronden in het beperkingengebied noodzakelijk zijn voor het realiseren van nieuw foerageergebied voor de blauwe kiekendief. Zo op het eerste gezicht lijkt deze wijze van toetsing logisch. Feitelijk wordt gekeken of een bepaalde beheermaatregel afdoende effect kan hebben of niet. Daarbij is het aan de beheerder van het gebied om te onderzoeken welke (passende en instandhoudings)maatregelen getroffen zullen worden in het kader van het beheer, waarbij de beheerder een grote mate van (keuze)vrijheid heeft. Deze vrijheid is slechts beperkt voor zover handelen geboden is om een (verdere) achteruitgang te voorkomen en er geen keuze meer bestaat tussen de maatregelen die getroffen kunnen worden (vergelijk ook HvJ EU 14 januari 2016, AB 2016/191). In die zin is de toets die de ABRvS verricht begrijpelijk. Aan de andere kant: het beperkingengebied is in het luchthavenbesluit opgenomen en maakt, naar ik aanneem, ook deel uit van het bestemmingsplan, ten behoeve waarvan getoetst wordt aan art. 19j Nbw 1998. En dan is de wijze van toetsing door de ABRvS opmerkelijk. Immers, uit r.o. 41.7 volgt dat het beperkingengebied een belemmering kan opleveren voor het behalen van de (verbeter)instandhoudingsdoelstelling van de blauwe kiekendief. Dat, ondanks deze belemmering, verzekerd is dat de natuurlijke kenmerken van het gebied niet worden aangetast, blijft onduidelijk – en lijkt ook niet door de ABRvS te worden getoetst. Duidelijk is wel dat de toets die wordt verricht, een heel andere is dan de toets dat ‘juist de gronden gelegen in het beperkingengebied noodzakelijk zijn voor het realiseren van nieuw foerageergebied’.

Marieke Kaajan


Gerelateerd

Prejudiciële vragen PAS: en nu?
Op 17 mei jl. deed de ABRvS twee (tussen)uitspraken over de Programmatische Aanpak Stikstof. In…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht – Soortenbescherming (deel 1)
In de jaarlijks terugkerende kroniek Natuurbeschermingsrecht schreven Fleur Onrust en Marieke Kaajan in BR 2017/53…
Natuurbescherming onder de Omgevingswet: eenvoudig en beter?
In MenR 2017/45 ging Marieke Kaajan in op de consultatieversie van de Aanvullingswet Natuur in…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht – Gebiedsbescherming (deel 2)
Deel 2 van de jaarlijks terugkerende kroniek Natuurbeschermingsrecht, geschreven door Marieke Kaajan en Fleur Onrust,…
Actualiteiten natuurbeschermingsrecht 2017
In MenR 2017/78 werd, naar aanleiding van de Actualiteitendag van de Vereniging van Milieurecht, het…
Programmatische Aanpak Stikstof; prejudiciële vragen weiden en bemesten
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 17 mei 2017, ECLI:NL:RVS:2017:1260 in MenR 2017/85. 1….
Programmatische Aanpak Stikstof; prejudiciële vragen (algemeen)
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 17 mei 2017, ECLI:NL:RVS:2017:1259 in MenR 2017/84. 1….
Overgangsrecht Programmatische Aanpak Stikstof
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 14 december 2016, ECLI:NL:RVS:2016:3327 en 28 december 2016,…
Passende beoordeling en rol van PAS-maatregelen
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 24-02-2016, ECLI:NL:RVS:2016:497 in M en R 2016/68. Noot 1. Hoewel juridisch…
Stikstofbeoordeling bij plannen; mitigerende maatregelen in planvoorschriften verzekeren
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 20-04-2016, ECLI:NL:RVS:2016:1072 in M en R 2016/98. Noot 1. Deze twee met…
Omvang motiveringsplicht bij toename stikstofdepositie
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 30-03-2016, ECLI:NL:RVS:2016:866 in M en R 2016/82. Noot 1. ABRvS 23…
Passende beoordeling bij kleine toename stikstofdepositie; geen cumulatie met nog niet vastgesteld uitwerkingsplan
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 08-06-2016, ECLI:NL:RVS:2016:1612 in M en R 2016/112 Noot 1. Deze uitspraak –…
Gebruikmaken van een eerdere passende beoordeling
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 22‑06‑2016, ECLI:NL:RVS:2016:1745  in M en R 2016/115. Noot 1. Art. 19j, lid…
Stikstofregeling in bestemmingsplan
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 1 juli 2016, ECLI:NL:RVS:2016:1515 in M en R…
Beperkte beroepsmogelijkheden tegen beheerplan; relatie met bestaand gebruik
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 20 juli 2016, ECLI:NL:RVS:2016:2041 in M en R…
Verschil tussen instandhoudingsmaatregelen, preventieve en compenserende maatregelen
Marieke Kaajan schreef een noot onder HvJ EU 21-07-2016, ECLI:EU:C:2016:583 in M en R 2016/131. Noot 1….
Natuurbeschermingsrecht in vogelvlucht; Actualiteiten en vragen uit de praktijk
Marieke Kaajan schreef in M en R 2016/73 het artikel: Natuurbeschermingsrecht in vogelvlucht; Actualiteiten en vragen…
Meldingsbevestiging PAS is geen besluit
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 02‑11‑2016, ECLI:NL:RVS:2016:2903 in M en R 2017/22. Noot 1. Met deze uitspraak…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht en Ffw 2016 (deel 2)
Kroniek Natuurbeschermingsrecht en Ffw 2016 (deel 2) F. Onrust en M.M. Kaajan[1]     Inleiding…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht en Ffw 2016 (deel 1)
Verschenen in: BR 2016/50 Inleiding Een jaar verstreken; tijd dus voor een overzicht van de…
De Wet natuurbescherming: soortenbescherming
In Journaal Flora en fauna verscheen het artikel van Fleur Onrust en Luuk Boerema over…
Een nieuwe Beleidslijn Tijdelijke Natuur
Op 10 september 2015 is de Beleidslijn Tijdelijke Natuur in de Staatscourant gepubliceerd.[1] De beleidslijn heeft…
Standaard voorschriften Nbw-vergunning vernietigd
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 23-12-2015, ECLI:NL:RVS:2015:3980. Noot 1. De spoorlijn Budel-Weert levert…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2015 – deel 2 Soortenbescherming
Fleur Onrust en Marieke Kaajan schreven de Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2015 – deel 2 inzake soortenbescherming….
Cumulatie met uitwerkingsplan verplicht?
Marieke Kaajan schreef een noot bij Vz. ABRvS 12-11-2015, ECLI:NL:RVS:2015:3575. Noot 1. Op grond van art. 19f,…
PAS: vragen uit de praktijk
De inwerkingtreding van het Programma Aanpak Stikstof heeft geleid tot vele vragen in de praktijk….
Nieuw leefgebied binnen N2000-gebied = mitigatie
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 14-10-2015, ECLI:NL:RVS:2015:3194. Noot 1. Met het arrest Briels…
Aanvaardbare wijzigingsbevoegdheid onder de voorwaarde dat significante effecten zijn uitgesloten
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 16-09-2015, ECLI:NL:RVS:2015:2891. Noot 1. Al eerder heb ik…
Referentiesituatie bij plannen indien bebouwing teniet is gegaan
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 19-08-2015, ECLI:NL:RVS:2015:2639. Noot 1. Een van de aspecten…
Toetsing van plannen aan de Nbw
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 05-08-2015, ECLI:NL:RVS:2015:2471. Noot 1. Het is een terugkerend…
Nbw-toestemming zonder ADC-toets; feit of fictie?
Het arrest Briels heeft geleid tot een stroom aan jurisprudentie waarmee het verschil tussen compensatie…
Bevoegd gezag Nbw-vergunning sinds 1 juli 2015
Marieke Kaajan schreef een nooit onder ABRvS 29-07-2015, ECLI:NL:RVS:2015:2406. Noot 1. Geeft een verleende Nbw-vergunning onverkort…
Kroniek Nbw en Ffw 2015 (deel 1)
De Nbw is geen rustig bezit. Het afgelopen jaar verscheen er weer veel jurisprudentie en…
Bestemmingsplannen en stikstof
Kunnen bestemmingsplannen profiteren van het programma aanpak stikstof (PAS)? Lees een instructief en praktisch artikel…
Beperkte toepassing art. 19kd Nbw bij plannen
Marieke Kaajan schreef een noot bij ABRvS 1 april 2015 (ECLI:NL:RVS:2015:999 en 1010) over art….
Vergunningplicht beweiden en uitrijden van mest
Een Nbw-vergunning is ook nodig voor het beweiden van koeien en het uitrijden van mest….
Flora en faunawet ontheffing en zelf in de zaak voorzien
In AB 2015/164 verscheen een annotatie van Annemarie Drahmann (Stibbe) en Fleur Onrust (ENVIR Advocaten)…
Mitigatie en compensatie (part 2)
Marieke Kaajan schreef de volgende noot bij ABRvS 11 maart 2015 (ECLI:NL:RVS:2015:706, inz. Buitenring Parkstad…
Op feitelijke situatie is Nbw niet van toepassing
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 08-07-2015, ECLI:NL:RVS:2015:2155. Noot 1. Deze uitspraak is een…
Criteria voor voorlopige aanwijzing Natura 2000-gebied
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 01-07-2015, ECLI:NL:RVS:2015:2041 Noot 1. Het komt al niet…
Vergunningvrij bestaand gebruik Nbw
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 24-06-2015, ECLI:NL:RVS:2015:1946 Noot 1. Deze uitspraak is een weinig voorkomend…
Van EHS tot NNN en de doorwerking in bestemmingsplannen
Fleur Onrust schreef in het digitale magazine Natuur in de Gemeente een column over de EHS…
Voortoets of passende beoordeling?
Geen passende beoordeling? Dan ook vaak geen plan-merplicht. Toch is een voortoets vaak niet voldoende….
Beperkt beroep beheerplan Nbw
Marieke Kaajan schreef in Milieu en Recht 2015/21 de volgende noot onder ABRvS 24 september…
Foerageergebied buiten Natura 2000-gebied: mititgatie
Een van de eerste zaken na het arrest Briels waaruit blijkt wanneer sprake is van…
Mitigatie en compensatie; toepassing arrest Briels
Het arrest Briels leidt tot veel discussie over het verschil tussen mitigatie en compensatie. Marieke…
ORNIS-criterium ook bij Habitatrichtlijnsoorten
En de ontwikkeling van windturbines betreft een dwingende reden van groot openbaar belang. Zie de…
Elektrovisserij leidt tot overtreding Ffw
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 19 november 2014, nr. 201404288 inzake de overtreding van…
Jaaroverzicht jurisprudentie flora en faunawet 2014 JFF
In dit jurisprudentie overzicht behandelen Fleur Onrust en A. Drahmann de jurisprudentie Ffw van de…
Andere definitie Nbw-bestaand gebruik bij bestemmingsplan
In deze noot van Marieke Kaajan wordt de definitie van bestaand gebruik in de zin…
Honden aanlijnen en stikstofdepositie; geen mitigatie
Een aanlijn- en opruimplicht bij honden; is dat een mitigerende maatregel? In MenR 2015/6 schreef…
Bestemmingsplan en Flora en faunawet (BR 2014/136)
Fleur Onrust schreef in BR 2014/136. Essentie uitspraak: De vragen of voor de uitvoering van het bestemmingsplan…
Kwaliteit van de deskundigenrapporten bij ontheffing Ffw
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann in Bouwrecht over de kwaliteit van deskundigenrapporten die…
Planvoorschriften en Natuurbeschermingswet
Deze annotatie van Marieke Kaajan en Marcel Soppe in MenR 2014/143 gaat in op de mogelijke…
Bestaand gebruik volgt ook uit melding Besluit Melkveehouderij
Uit een melding op grond van het Besluit Melkveehouderij kan ook de omvang van (vergund)…
Belang van de ‘Soortenstandaard’ bij de verlening ontheffing Ffw
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann in Br over de uitspraak van de Rechtbank…
Bescherming van natuur in de Omgevingswet
In het Themanummer Omgevingswet van Milieu en Recht (2014/8) schreef Marieke Kaajan een artikel over de mate…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2014
Marieke Kaajan schreef de “Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2014”, BR 2014/75. Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2014 1.Inleiding Er is weer een…
Project of andere handeling?
Laagvliegen boven en nabij Natura 2000-gebieden, en het landen op onverharde delen van deze gebieden…
Flora en faunawet en dwingende redenen
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann het artikel, “Dwingende redenen van groot openbaar belang…
Effectbeoordeling Duitse Natura 2000-gebieden
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 16 april 2014, ECLI-nr: NL:RVS:2014:1312 inz. De beoordeling van…
Aanleggen nieuw habitattype is compensatie
Marieke Kaajan schreef een noot over de uitleg van het verschil tussen mitigatie en compensatie. In…
Externe saldering en directe samenhang – Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 9 april 2014, ECLI:NL:RVS:2014:1207 inz. Externe saldering en…
Bestaand gebruik – Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 19 februari 2014, ECLI:NL:RVS:2014:537 inz. Bestaand gebruik Nbw,…
Salderen met bestaande rechten – Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 12 februari 2014, ECLI:NL:RVS:2014:446 inz. Salderen met bestaande rechten die…
Effecten op buitenlandse Natura 2000-gebieden en bestaande rechten
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 5 februari 2014, ECLI:NL:RVS:2014:285 inz. Effecten op buitenlandse…
Highlights en actualiteiten van het natuurbeschermingsrecht
Marieke Kaajan schreeft “Highlights en actualiteiten van het natuurbeschermingsrecht”, Nieuwsbrief StAB 2014/1, p. 7-15. Zie het gehele…
Dwangsom en Flora en faunawet
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann een noot onder ABRvS 25 september 2013, ECLI:NL:RVS:2013:1247, BR 2014/9….
Wijziging Nbw-vergunning na de referentiedatum
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 13 november 2013, ECLI:NL:RVS:2013:1891, BR 2014/20. 1. Met deze uitspraak…
Flora en faunawet, tijdelijke verstoring vaste rust- en verblijfplaats
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann een noot onder ABRvS 13 november 2013, ECLI:NL:RVS:2013:1925, BR 2014/8….
Salderen van deposities via een depositiebank
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 13 november 2013, ECLI:NL:RVS:2013:1931 inz. Salderen van deposities via een depositiebank,…
Passende beoordeling niet verplicht ondanks inhoudelijke ecologische voortoets
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 16 oktober 2013, ECLI:NL:RVS:2013:1573, MenR 2014/57. (1) Deze uitspraak is,…
Flora en faunawet (Ffw) verklaring van geen bedenkingen
Fleur Onrust schreef met A. Drahmann een noot onder de uitspraak Rb Utrecht 6 september 2012,…
Effectbeoordeling stikstofdepositie
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 1 augustus 2013, ECLI:NL:RVS:2013:BZ9099 inz. Effectbeoordeling stikstofdepositie Nbw,…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2013
Marieke Kaajan schreef de “Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2013”, BR 2013/99. Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2013 1.Inleiding Net als in…
Flora en faunawet en verklaring van geen bedenkingen
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann een noot onder ABRvS 26 juni 2013, ECLI:NL:RVS:2013:57, inz….
Bestaand gebruik in de Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 3 juli 2013, ECLI:NL:RVS:2013:107 inz. Bestaand gebruik zoals gedefinieerd in…
De beoordeling van effecten op buitenlandse Natura 2000-gebieden
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 26 juni 2013, ECLI:NL:RVS:2013:3 inz. De beoordeling van effecten…
Stikstofverordening Noord-Brabant
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 19 juni 2013, ECLI:NL:RVS:2013:CA3654 inz. de Stikstofverordening Noord-Brabant, MenR…
Stikstofbeleid Provincie Overijssel – Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 22 mei 2013, ECLI:NL:RVS:2013:CA0687 inz. het “Beleidskader Natura 2000…
Ontwikkelingsruimte met de PAS, of toch niet?
Marieke Kaajan schreef het artikel “Ontwikkelingsruimte met de PAS, of toch niet?”, Agr.r. 2013 (afl. 3),…
Definitie project in de Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 3 april 2013, ECLI:NL:RVS:2013:BZ7579 over de: Definitie project Nbw, StAB 2013/65….
Flora en faunawet en Vvgb
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann een noot onder Rb Midden-Nederland 7 februari 2013, ECLI:NL:RBMNE:2013:BZ1898, inz….
Flora- en faunawet: nieuwe donkere wolken boven Nederland?
Fleur Onrust schreef met A.Drahmann een artikel “​Flora- en faunawet: nieuwe donkere wolken boven Nederland?”, in BR…
Bestaand gebruik – Natuurbeschermingswet
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 21 november 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BY3744 inz. Bestaand gebruik…
Effectbeoordeling en saldering – Natuurbeschermingswet
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 10 oktober 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BX9705 inz. Effectbeoordeling en saldering…
De beoordeling van effecten op buitenlandse Natura 2000-gebieden
Marieke Kaajan schreef samen met A.C. Collignon een noot onder ABRvS 29 augustus 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BX5932 inz….
De (on)mogelijkheid van een koepelvergunning – Natuurbeschermingswet
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 15 augustus 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BX4650 inz. De (on)mogelijkheid…
Flora- en faunawet pilot Tijdelijke natuur
Fleur Onrust schreef een noot onder de uitspraak ABRvS 25 juli 2012 (ECLI:NL:RVS:2012:BX2544), BR 2012/140. 1. Dit…
Art. 19kd Nbw in combinatie met vergunningplicht art. 19d Nbw
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 30 mei 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BW6948 inz. Art. 19kd…
Saldering op grond van de Nbw door middel van intrekking van een (milieu)vergunning
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 4 april 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BW0777 inz. Saldering op…
Gebiedsbescherming in het wetsvoorstel natuur: oude wijn in nieuwe zakken?!
Marieke Kaajan schreef het artikel “Gebiedsbescherming in het wetsvoorstel natuur: oude wijn in nieuwe zakken?!”, MenR. 2011/181….
Effectbeoordeling stikstofdepositie
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 28 maart 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BW0169 inz. Effectbeoordeling stikstofdepositie, StAB…
Overdraagbaarheid Natuurbeschermingswet-vergunningen
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 21 maart 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BV9525 inz. Overdraagbaarheid Natuurbeschermingswetvergunningen, StAB…
Vergunningplicht Natuurbeschermingswet voor het uitrijden van mest
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 18 januari 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BV1162 inz. Vergunningplicht Natuurbeschermingswet voor het…
Boom Basics Omgevingsrecht
M.M. Kaajan en F. Onrust schreven samen met V.L. van ’t Lam (red), J.C. van…
De uitleg van artikel 19kd Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 7 september 2011, ECLI:NL:RVS:2011:BR6898 inz. De uitleg van art….
Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2011
Marieke Kaajan schreef de “Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2011”, BR 2012/102. Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2011 1.Inleiding In de kroniek…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2010
Marieke Kaajan schreef de “Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2010”, BR 2011/67. Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2010 1Inleiding Het natuurbeschermingsrecht in Nederland,…
Einde aan de crisis in de Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef het artikel “Einde aan de crisis in de Natuurbeschermingswet”, TO 2010/2, p. 31-41….
Parlementaire geschiedenis Wet ruimtelijke ordening
N.S.J. Koeman, A. ten Veen, J.R. van Angeren, D.S.P. Fransen & Marieke Kaajan schreven het boek Parlementaire…