ENVIR ADVOCATEN
Keizersgracht 451-1V
1017 DK Amsterdam
T +31 20 737 20 66
F +31 20 796 92 22


Datum: 22-03-2017

Passende beoordeling en rol van PAS-maatregelen

Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 24-02-2016, ECLI:NL:RVS:2016:497 in M en R 2016/68.

Noot

1.

Hoewel juridisch gezien niet heel erg opmerkelijk, verdient deze uitspraak toch aandacht omdat deze uitspraak duidelijk maakt op welke wijze in een passende beoordeling ten behoeve van een bestemmingsplan in ieder geval rekening kan worden gehouden met maatregelen die in het kader van het Programma Aanpak Stikstof (“PAS”) worden getroffen. In deze uitspraak wordt uitgegaan van een (zeer) beperkte rol van de PAS-maatregelen, maar dat heeft ook, zoals hierna nog zal blijken, te maken met de rol die aan deze maatregelen in de passende beoordeling was toegedicht en het feit dat de PAS nog niet was vastgesteld ten tijde van opstelling van de passende beoordeling. In deze noot beschrijf ik ook op welke wijze nu, na inwerkingtreding van de PAS, gebruik kan worden gemaakt van de PAS bij de vaststelling van een bestemmingsplan.

2.

Maar eerst de uitspraak. Aan de orde was het inpassingsplan “Rondweg Voorthuizen N303”. Het behoeft geen toelichting dat dit inpassingsplan zou leiden tot een toename van stikstofdepositie in het Natura 2000-gebied Veluwe, op vier verschillende habitattypen. De toename was 0,3, 0,4, 0,5 resp. 4,0 mol N/ha/jr. Vanwege deze toename van stikstofdepositie was een passende beoordeling vereist. In r.o. 18.2 vat de ABRvS op dat punt haar jurisprudentie nog eens bondig samen: een toename van stikstofdepositie betekent niet per definitie dat de natuurlijke kenmerken van een Natura 2000-gebied zullen worden aangetast, maar uitsluitend dat de mogelijkheid van aantasting niet zonder meer afwezig is. Of de aantasting ook daadwerkelijk kan plaatsvinden, moet dan worden vastgesteld in een passende beoordeling. Ook als het alleen zou gaan om een beperkte toename – van onder de 1,0 mol N/ha/jr. Tot zover niets nieuws.

3.

Door appellante was aangevoerd dat in de passende beoordeling ten onrechte rekening was gehouden met beheermaatregelen die zullen gaan plaatsvinden in het kader van de PAS. De ABRvS beoordeelt deze stelling als feitelijk onjuist (zie r.o. 18.4). In de passende beoordeling was juist onderzocht of de toename van stikstofdepositie gevolgen heeft voor de reeds voorgenomen maatregelen in het beheerplan en de PAS, hetgeen niet het geval was. Ook verder levert de stikstofdepositie als gevolg van de weg geen problemen op. De toename van 0,3, 0,4 en 0,5 mol N/ha/jr was dermate gering dat deze niet zal leiden tot meetbare of merkbare effecten op de kwaliteit van deze habitattypen. Ook zou deze toename geen invloed hebben op de aard en omvang of effectiviteit van de maatregelen die nodig zijn voor behoud of herstel van de kwaliteit van deze habitattypen. Wat betreft het habitattype ten aanzien waarvan de toename 4 mol N/ha/jr zou zijn, was in de passende beoordeling geconcludeerd dat in de bestaande situatie met name niet-stikstofgerelateerde problemen bedreigend zouden zijn. Voor de vier stikstofgevoelige habitattypen kon daarmee geconcludeerd worden dat het plan de realisatie van de instandhoudingsdoelstellingen niet in gevaar zou brengen.

4.

Een aantal punten vallen in deze uitspraak op. Ten eerste natuurlijk de wijze waarop de PAS-maatregelen in de passende beoordeling zijn meegenomen. Niet als generieke beheer- of instandhoudingsmaatregelen die, zoals bekend uit ABRvS 30 oktober 2013 (ECLI:NL:RVS:2013:1694) als autonome ontwikkelingen in de passende beoordeling meegenomen kunnen worden, mits de uitvoering maar voldoende verzekerd is en zowel de positieve als de negatieve effecten van deze maatregelen bij de passende beoordeling worden betrokken. Dat de PAS-maatregelen in deze passende beoordeling niet als zodanig zijn gekwalificeerd, is waarschijnlijk met name gelegen in het feit dat ten tijde van de vaststelling van het inpassingsplan (op 17 december 2014) de PAS nog niet in werking was getreden. Dat gebeurde immers pas op 1 juli 2015. Was het inpassingsplan nadien vastgesteld, dan hadden de PAS-maatregelen op andere wijze meegenomen kunnen worden in de passende beoordeling – los van de vraag of dit, gelet op de verdere inhoudelijke toets, überhaupt nodig was. In dat geval had de ABRvS zich een oordeel moeten vellen over de vraag of de PAS-maatregelen wel (allemaal) als beheermaatregelen kunnen worden aangemerkt, hetgeen niet zonder twijfel is. Het voert binnen het bestek van deze noot te ver om hierop verder in te gaan. Zie hiervoor M.M. Kaajan, “Stikstof en bestemmingsplannen: met het PAS (extra) ruimte voor ontwikkeling?”, Gst. 2015/69.

5.

Een ander punt dat opvalt is hoe bij lage deposities (0,3-0,5 mol N/ha/jr) met enige regelmaat, en dus ook weer in deze uitspraak, geconcludeerd wordt (i) dat een passende beoordeling wel nodig is maar vervolgens (ii) dat sprake is van een zodanig beperkte toename dat deze niet meetbaar of merkbaar is op de kwaliteit van de betreffende habitattypen. Een – m.i. terechte – vraag uit de praktijk is waarom dan toch een passende beoordeling vereist is, met als direct gevolg dat ook een plan-mer moet worden opgesteld. Zou deze conclusie ook niet in een voortoets getrokken kunnen worden? De ABRvS is echter erg consistent in haar lijn dat bij een toename van stikstofdepositie, hoe gering deze ook is, een passende beoordeling vereist is.

6.

Dat brengt mij tot het laatste punt dat ik in deze noot wil aanstippen: op welke wijze kunnen bestemmingsplannen steunen op de PAS-maatregelen c.q. gebruikmaken van de PAS? Ook als de PAS-maatregelen door de ABRvS worden aangemerkt als generieke beheermaatregelen die deel uitmaken van de autonome ontwikkeling, hoe kan dan worden gerechtvaardigd dat een bestemmingsplan dat op zichzelf leidt tot een toename van stikstofdepositie niet een aantasting van de natuurlijke kenmerken van een Natura 2000-gebied tot gevolg heeft? In de PAS wordt die conclusie getrokken voor ontwikkelingsruimte en zogeheten “depositieruimte voor grenswaarden” die de PAS beschikbaar stelt voor de verschillende Natura 2000-gebieden. Gelet op de (beheer- en overige) maatregelen waarin de PAS voorziet, kan deze ontwikkelings- en depositieruimte worden benut zonder dat de Natura 2000-gebieden die zijn opgenomen in de PAS worden aangetast. Deze redeneerlijn doortrekkend zou dus gesteld kunnen worden dat zonder de beschikbaarheid van ontwikkelingsruimte voor (andere) nieuwe ontwikkelingen van een bestemmingsplan niet eenvoudig met een beroep op de PAS kan worden geconcludeerd dat dit bestemmingsplan niet leidt tot een aantasting van de natuurlijke kenmerken van een Natura 2000-gebied. Maar ontwikkelingsruimte kan bij de vaststelling van een bestemmingsplan niet worden geclaimd. Wellicht wel gereserveerd – mits de provincie die per Natura 2000-gebied ontwikkelingsruimte toebedeelt bereid is deze reservering te maken. Maar dan doet zich het euvel voor dat de PAS voor zes jaar is vastgesteld, en de aanname bij een bestemmingsplan is dat de planperiode 10 jaar is. Wat te doen? Een houdbare redenering buiten de PAS om lijkt daarnaast ook zo goed als uitgesloten.

7.

Dit alles maakt het m.i. lastig om met een beroep op de PAS bij de vaststelling van een bestemmingsplan dat leidt tot een toename van stikstofdepositie op een Natura 2000-gebied ten opzichte van de feitelijke en vergunde situatie voorafgaand aan de vaststelling van dit plan (= de referentiesituatie) de conclusie te kunnen trekken dat dit plan niet leidt tot een aantasting van dit Natura 2000-gebied. Een positieve conclusie kan m.i. alleen worden getrokken als (i) een bepaalde activiteit die leidt tot een toename van stikstofdepositie, ook op grond van het bestemmingsplan alleen mag plaatsvinden mits hiervoor ontwikkelingsruimte beschikbaar is gesteld of (ii) de betreffende activiteit niet vergunningplichtig is op grond van de Nbw (en straks, vanaf waarschijnlijk 1 januari 2017, de Wet natuurbescherming) omdat deze activiteit leidt tot een toename van stikstofdepositie die gelijk of lager is dan de geldende grenswaarde (waarvoor depositieruimte voor grenswaarden beschikbaar is gesteld door de PAS).

8.

Het zou de bestemmingsplanpraktijk dan ook veel baten als geaccepteerd wordt dat in de planvoorschriften wordt bepaald dat bouwen en gebruik bij een bestemming die kan leiden tot een toename van stikstofdepositie alleen is toegestaan (i) voor zover de emissie van een bestaand bedrijf niet toeneemt (want dan is er ook geen sprake van een toename van stikstofdepositie in een Natura 2000-gebied, (ii) dan wel, indien sprake is van een toename van stikstofdepositie, hetzij hiervoor ontwikkelingsruimte als bedoeld in de Nbw is verkregen hetzij deze toename gelijk is aan de vigerende grenswaarde. Of aan deze voorwaarden wordt voldaan, betreft een feitelijke constatering – waarmee ten eerste het oordeel over de aanvaardbaarheid van een bepaalde activiteit vanwege mogelijke effecten op een Natura 2000-gebied niet wordt doorgeschoven naar een later moment en ten tweede ook niet uitgesproken wordt door een bestuursorgaan dat geen bevoegdheid heeft onder de Nbw; twee situaties die door de ABRvS niet worden aanvaard (zie ook H.E. Woldendorp, “Opgepast! Bestemmingsplannen en de PAS(ssende beoordeling)”, BR 2016/10).

9.

Wel vereist een dergelijke aanpak dat bij het vaststellen van een bestemmingsplan in ieder geval inzichtelijk moet zijn dat op dat moment voldoende ontwikkelingsruimte beschikbaar is voor een maximale invulling van de (bouw- en gebruiks)mogelijkheden van het bestemmingsplan. Immers, bij gebreke van voldoende ontwikkelingsruimte zal het bestemmingsplan niet uitvoerbaar worden geacht. Het verschil in geldingsduur tussen PAS en bestemmingsplan is daarbij m.i. overkomelijk. Ook bij de toets naar de uitvoerbaarheid van een bestemmingsplan gelet op de Ffw wordt immers alleen gekeken naar het moment van vaststelling van een bestemmingsplan – terwijl ook daar de mogelijkheid tot het verkrijgen van een ontheffing bij uitvoering van een bestemmingsplan gedurende de looptijd van dat plan aanzienlijk kan veranderen. Zelfs een passende beoordeling is een momentopname – met doorkijkjes naar de toekomst uiteraard. De gedachte dat de uitvoerbaarheidstoets of een passende beoordeling kan garanderen dat een bestemmingsplan gedurende haar looptijd per definitie kan worden uitgevoerd, is daarmee dan ook m.i. in de praktijk een illusie.

10.

Al met al dus wordt reikhalzend uitgekeken naar vervolguitspraken over bestemmingsplannen die leiden tot een toename van stikstofdepositie. Met name de wijze van toetsing aan, of met, het PAS in de passende beoordeling, en de vormgeving van de planvoorschriften, blijft een uitdaging, nu onduidelijk is op welke wijze de ABRvS e.e.a. zal beoordelen. Wordt vervolgd!


Gerelateerd

Prejudiciële vragen PAS: en nu?
Op 17 mei jl. deed de ABRvS twee (tussen)uitspraken over de Programmatische Aanpak Stikstof. In…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht – Soortenbescherming (deel 1)
In de jaarlijks terugkerende kroniek Natuurbeschermingsrecht schreven Fleur Onrust en Marieke Kaajan in BR 2017/53…
Natuurbescherming onder de Omgevingswet: eenvoudig en beter?
In MenR 2017/45 ging Marieke Kaajan in op de consultatieversie van de Aanvullingswet Natuur in…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht – Gebiedsbescherming (deel 2)
Deel 2 van de jaarlijks terugkerende kroniek Natuurbeschermingsrecht, geschreven door Marieke Kaajan en Fleur Onrust,…
Actualiteiten natuurbeschermingsrecht 2017
In MenR 2017/78 werd, naar aanleiding van de Actualiteitendag van de Vereniging van Milieurecht, het…
Programmatische Aanpak Stikstof; prejudiciële vragen weiden en bemesten
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 17 mei 2017, ECLI:NL:RVS:2017:1260 in MenR 2017/85. 1….
Programmatische Aanpak Stikstof; prejudiciële vragen (algemeen)
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 17 mei 2017, ECLI:NL:RVS:2017:1259 in MenR 2017/84. 1….
Relatie tussen luchthavenbesluit en Wet natuurbescherming
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 18 januari 2017, ECLI:NL:RVS:2017:129 in MenR 2017/53. 1….
Overgangsrecht Programmatische Aanpak Stikstof
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 14 december 2016, ECLI:NL:RVS:2016:3327 en 28 december 2016,…
Stikstofbeoordeling bij plannen; mitigerende maatregelen in planvoorschriften verzekeren
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 20-04-2016, ECLI:NL:RVS:2016:1072 in M en R 2016/98. Noot 1. Deze twee met…
Omvang motiveringsplicht bij toename stikstofdepositie
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 30-03-2016, ECLI:NL:RVS:2016:866 in M en R 2016/82. Noot 1. ABRvS 23…
Passende beoordeling bij kleine toename stikstofdepositie; geen cumulatie met nog niet vastgesteld uitwerkingsplan
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 08-06-2016, ECLI:NL:RVS:2016:1612 in M en R 2016/112 Noot 1. Deze uitspraak –…
Gebruikmaken van een eerdere passende beoordeling
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 22‑06‑2016, ECLI:NL:RVS:2016:1745  in M en R 2016/115. Noot 1. Art. 19j, lid…
Stikstofregeling in bestemmingsplan
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 1 juli 2016, ECLI:NL:RVS:2016:1515 in M en R…
Beperkte beroepsmogelijkheden tegen beheerplan; relatie met bestaand gebruik
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 20 juli 2016, ECLI:NL:RVS:2016:2041 in M en R…
Verschil tussen instandhoudingsmaatregelen, preventieve en compenserende maatregelen
Marieke Kaajan schreef een noot onder HvJ EU 21-07-2016, ECLI:EU:C:2016:583 in M en R 2016/131. Noot 1….
Natuurbeschermingsrecht in vogelvlucht; Actualiteiten en vragen uit de praktijk
Marieke Kaajan schreef in M en R 2016/73 het artikel: Natuurbeschermingsrecht in vogelvlucht; Actualiteiten en vragen…
Meldingsbevestiging PAS is geen besluit
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 02‑11‑2016, ECLI:NL:RVS:2016:2903 in M en R 2017/22. Noot 1. Met deze uitspraak…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht en Ffw 2016 (deel 2)
Kroniek Natuurbeschermingsrecht en Ffw 2016 (deel 2) F. Onrust en M.M. Kaajan[1]     Inleiding…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht en Ffw 2016 (deel 1)
Verschenen in: BR 2016/50 Inleiding Een jaar verstreken; tijd dus voor een overzicht van de…
De Wet natuurbescherming: soortenbescherming
In Journaal Flora en fauna verscheen het artikel van Fleur Onrust en Luuk Boerema over…
Een nieuwe Beleidslijn Tijdelijke Natuur
Op 10 september 2015 is de Beleidslijn Tijdelijke Natuur in de Staatscourant gepubliceerd.[1] De beleidslijn heeft…
Standaard voorschriften Nbw-vergunning vernietigd
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 23-12-2015, ECLI:NL:RVS:2015:3980. Noot 1. De spoorlijn Budel-Weert levert…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2015 – deel 2 Soortenbescherming
Fleur Onrust en Marieke Kaajan schreven de Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2015 – deel 2 inzake soortenbescherming….
Cumulatie met uitwerkingsplan verplicht?
Marieke Kaajan schreef een noot bij Vz. ABRvS 12-11-2015, ECLI:NL:RVS:2015:3575. Noot 1. Op grond van art. 19f,…
PAS: vragen uit de praktijk
De inwerkingtreding van het Programma Aanpak Stikstof heeft geleid tot vele vragen in de praktijk….
Nieuw leefgebied binnen N2000-gebied = mitigatie
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 14-10-2015, ECLI:NL:RVS:2015:3194. Noot 1. Met het arrest Briels…
Aanvaardbare wijzigingsbevoegdheid onder de voorwaarde dat significante effecten zijn uitgesloten
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 16-09-2015, ECLI:NL:RVS:2015:2891. Noot 1. Al eerder heb ik…
Referentiesituatie bij plannen indien bebouwing teniet is gegaan
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 19-08-2015, ECLI:NL:RVS:2015:2639. Noot 1. Een van de aspecten…
Toetsing van plannen aan de Nbw
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 05-08-2015, ECLI:NL:RVS:2015:2471. Noot 1. Het is een terugkerend…
Nbw-toestemming zonder ADC-toets; feit of fictie?
Het arrest Briels heeft geleid tot een stroom aan jurisprudentie waarmee het verschil tussen compensatie…
Bevoegd gezag Nbw-vergunning sinds 1 juli 2015
Marieke Kaajan schreef een nooit onder ABRvS 29-07-2015, ECLI:NL:RVS:2015:2406. Noot 1. Geeft een verleende Nbw-vergunning onverkort…
Kroniek Nbw en Ffw 2015 (deel 1)
De Nbw is geen rustig bezit. Het afgelopen jaar verscheen er weer veel jurisprudentie en…
Bestemmingsplannen en stikstof
Kunnen bestemmingsplannen profiteren van het programma aanpak stikstof (PAS)? Lees een instructief en praktisch artikel…
Beperkte toepassing art. 19kd Nbw bij plannen
Marieke Kaajan schreef een noot bij ABRvS 1 april 2015 (ECLI:NL:RVS:2015:999 en 1010) over art….
Vergunningplicht beweiden en uitrijden van mest
Een Nbw-vergunning is ook nodig voor het beweiden van koeien en het uitrijden van mest….
Flora en faunawet ontheffing en zelf in de zaak voorzien
In AB 2015/164 verscheen een annotatie van Annemarie Drahmann (Stibbe) en Fleur Onrust (ENVIR Advocaten)…
Mitigatie en compensatie (part 2)
Marieke Kaajan schreef de volgende noot bij ABRvS 11 maart 2015 (ECLI:NL:RVS:2015:706, inz. Buitenring Parkstad…
Op feitelijke situatie is Nbw niet van toepassing
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 08-07-2015, ECLI:NL:RVS:2015:2155. Noot 1. Deze uitspraak is een…
Criteria voor voorlopige aanwijzing Natura 2000-gebied
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 01-07-2015, ECLI:NL:RVS:2015:2041 Noot 1. Het komt al niet…
Vergunningvrij bestaand gebruik Nbw
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 24-06-2015, ECLI:NL:RVS:2015:1946 Noot 1. Deze uitspraak is een weinig voorkomend…
Van EHS tot NNN en de doorwerking in bestemmingsplannen
Fleur Onrust schreef in het digitale magazine Natuur in de Gemeente een column over de EHS…
Voortoets of passende beoordeling?
Geen passende beoordeling? Dan ook vaak geen plan-merplicht. Toch is een voortoets vaak niet voldoende….
Beperkt beroep beheerplan Nbw
Marieke Kaajan schreef in Milieu en Recht 2015/21 de volgende noot onder ABRvS 24 september…
Foerageergebied buiten Natura 2000-gebied: mititgatie
Een van de eerste zaken na het arrest Briels waaruit blijkt wanneer sprake is van…
Mitigatie en compensatie; toepassing arrest Briels
Het arrest Briels leidt tot veel discussie over het verschil tussen mitigatie en compensatie. Marieke…
ORNIS-criterium ook bij Habitatrichtlijnsoorten
En de ontwikkeling van windturbines betreft een dwingende reden van groot openbaar belang. Zie de…
Elektrovisserij leidt tot overtreding Ffw
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 19 november 2014, nr. 201404288 inzake de overtreding van…
Jaaroverzicht jurisprudentie flora en faunawet 2014 JFF
In dit jurisprudentie overzicht behandelen Fleur Onrust en A. Drahmann de jurisprudentie Ffw van de…
Andere definitie Nbw-bestaand gebruik bij bestemmingsplan
In deze noot van Marieke Kaajan wordt de definitie van bestaand gebruik in de zin…
Honden aanlijnen en stikstofdepositie; geen mitigatie
Een aanlijn- en opruimplicht bij honden; is dat een mitigerende maatregel? In MenR 2015/6 schreef…
Bestemmingsplan en Flora en faunawet (BR 2014/136)
Fleur Onrust schreef in BR 2014/136. Essentie uitspraak: De vragen of voor de uitvoering van het bestemmingsplan…
Kwaliteit van de deskundigenrapporten bij ontheffing Ffw
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann in Bouwrecht over de kwaliteit van deskundigenrapporten die…
Planvoorschriften en Natuurbeschermingswet
Deze annotatie van Marieke Kaajan en Marcel Soppe in MenR 2014/143 gaat in op de mogelijke…
Bestaand gebruik volgt ook uit melding Besluit Melkveehouderij
Uit een melding op grond van het Besluit Melkveehouderij kan ook de omvang van (vergund)…
Belang van de ‘Soortenstandaard’ bij de verlening ontheffing Ffw
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann in Br over de uitspraak van de Rechtbank…
Bescherming van natuur in de Omgevingswet
In het Themanummer Omgevingswet van Milieu en Recht (2014/8) schreef Marieke Kaajan een artikel over de mate…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2014
Marieke Kaajan schreef de “Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2014”, BR 2014/75. Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2014 1.Inleiding Er is weer een…
Project of andere handeling?
Laagvliegen boven en nabij Natura 2000-gebieden, en het landen op onverharde delen van deze gebieden…
Flora en faunawet en dwingende redenen
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann het artikel, “Dwingende redenen van groot openbaar belang…
Effectbeoordeling Duitse Natura 2000-gebieden
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 16 april 2014, ECLI-nr: NL:RVS:2014:1312 inz. De beoordeling van…
Aanleggen nieuw habitattype is compensatie
Marieke Kaajan schreef een noot over de uitleg van het verschil tussen mitigatie en compensatie. In…
Externe saldering en directe samenhang – Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 9 april 2014, ECLI:NL:RVS:2014:1207 inz. Externe saldering en…
Bestaand gebruik – Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 19 februari 2014, ECLI:NL:RVS:2014:537 inz. Bestaand gebruik Nbw,…
Salderen met bestaande rechten – Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 12 februari 2014, ECLI:NL:RVS:2014:446 inz. Salderen met bestaande rechten die…
Effecten op buitenlandse Natura 2000-gebieden en bestaande rechten
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 5 februari 2014, ECLI:NL:RVS:2014:285 inz. Effecten op buitenlandse…
Highlights en actualiteiten van het natuurbeschermingsrecht
Marieke Kaajan schreeft “Highlights en actualiteiten van het natuurbeschermingsrecht”, Nieuwsbrief StAB 2014/1, p. 7-15. Zie het gehele…
Dwangsom en Flora en faunawet
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann een noot onder ABRvS 25 september 2013, ECLI:NL:RVS:2013:1247, BR 2014/9….
Wijziging Nbw-vergunning na de referentiedatum
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 13 november 2013, ECLI:NL:RVS:2013:1891, BR 2014/20. 1. Met deze uitspraak…
Flora en faunawet, tijdelijke verstoring vaste rust- en verblijfplaats
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann een noot onder ABRvS 13 november 2013, ECLI:NL:RVS:2013:1925, BR 2014/8….
Salderen van deposities via een depositiebank
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 13 november 2013, ECLI:NL:RVS:2013:1931 inz. Salderen van deposities via een depositiebank,…
Passende beoordeling niet verplicht ondanks inhoudelijke ecologische voortoets
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 16 oktober 2013, ECLI:NL:RVS:2013:1573, MenR 2014/57. (1) Deze uitspraak is,…
Flora en faunawet (Ffw) verklaring van geen bedenkingen
Fleur Onrust schreef met A. Drahmann een noot onder de uitspraak Rb Utrecht 6 september 2012,…
Effectbeoordeling stikstofdepositie
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 1 augustus 2013, ECLI:NL:RVS:2013:BZ9099 inz. Effectbeoordeling stikstofdepositie Nbw,…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2013
Marieke Kaajan schreef de “Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2013”, BR 2013/99. Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2013 1.Inleiding Net als in…
Flora en faunawet en verklaring van geen bedenkingen
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann een noot onder ABRvS 26 juni 2013, ECLI:NL:RVS:2013:57, inz….
Bestaand gebruik in de Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 3 juli 2013, ECLI:NL:RVS:2013:107 inz. Bestaand gebruik zoals gedefinieerd in…
De beoordeling van effecten op buitenlandse Natura 2000-gebieden
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 26 juni 2013, ECLI:NL:RVS:2013:3 inz. De beoordeling van effecten…
Stikstofverordening Noord-Brabant
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 19 juni 2013, ECLI:NL:RVS:2013:CA3654 inz. de Stikstofverordening Noord-Brabant, MenR…
Stikstofbeleid Provincie Overijssel – Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 22 mei 2013, ECLI:NL:RVS:2013:CA0687 inz. het “Beleidskader Natura 2000…
Ontwikkelingsruimte met de PAS, of toch niet?
Marieke Kaajan schreef het artikel “Ontwikkelingsruimte met de PAS, of toch niet?”, Agr.r. 2013 (afl. 3),…
Definitie project in de Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 3 april 2013, ECLI:NL:RVS:2013:BZ7579 over de: Definitie project Nbw, StAB 2013/65….
Flora en faunawet en Vvgb
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann een noot onder Rb Midden-Nederland 7 februari 2013, ECLI:NL:RBMNE:2013:BZ1898, inz….
Flora- en faunawet: nieuwe donkere wolken boven Nederland?
Fleur Onrust schreef met A.Drahmann een artikel “​Flora- en faunawet: nieuwe donkere wolken boven Nederland?”, in BR…
Bestaand gebruik – Natuurbeschermingswet
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 21 november 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BY3744 inz. Bestaand gebruik…
Effectbeoordeling en saldering – Natuurbeschermingswet
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 10 oktober 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BX9705 inz. Effectbeoordeling en saldering…
De beoordeling van effecten op buitenlandse Natura 2000-gebieden
Marieke Kaajan schreef samen met A.C. Collignon een noot onder ABRvS 29 augustus 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BX5932 inz….
De (on)mogelijkheid van een koepelvergunning – Natuurbeschermingswet
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 15 augustus 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BX4650 inz. De (on)mogelijkheid…
Flora- en faunawet pilot Tijdelijke natuur
Fleur Onrust schreef een noot onder de uitspraak ABRvS 25 juli 2012 (ECLI:NL:RVS:2012:BX2544), BR 2012/140. 1. Dit…
Art. 19kd Nbw in combinatie met vergunningplicht art. 19d Nbw
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 30 mei 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BW6948 inz. Art. 19kd…
Saldering op grond van de Nbw door middel van intrekking van een (milieu)vergunning
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 4 april 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BW0777 inz. Saldering op…
Gebiedsbescherming in het wetsvoorstel natuur: oude wijn in nieuwe zakken?!
Marieke Kaajan schreef het artikel “Gebiedsbescherming in het wetsvoorstel natuur: oude wijn in nieuwe zakken?!”, MenR. 2011/181….
Effectbeoordeling stikstofdepositie
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 28 maart 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BW0169 inz. Effectbeoordeling stikstofdepositie, StAB…
Overdraagbaarheid Natuurbeschermingswet-vergunningen
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 21 maart 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BV9525 inz. Overdraagbaarheid Natuurbeschermingswetvergunningen, StAB…
Vergunningplicht Natuurbeschermingswet voor het uitrijden van mest
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 18 januari 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BV1162 inz. Vergunningplicht Natuurbeschermingswet voor het…
Boom Basics Omgevingsrecht
M.M. Kaajan en F. Onrust schreven samen met V.L. van ’t Lam (red), J.C. van…
De uitleg van artikel 19kd Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 7 september 2011, ECLI:NL:RVS:2011:BR6898 inz. De uitleg van art….
Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2011
Marieke Kaajan schreef de “Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2011”, BR 2012/102. Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2011 1.Inleiding In de kroniek…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2010
Marieke Kaajan schreef de “Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2010”, BR 2011/67. Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2010 1Inleiding Het natuurbeschermingsrecht in Nederland,…
Einde aan de crisis in de Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef het artikel “Einde aan de crisis in de Natuurbeschermingswet”, TO 2010/2, p. 31-41….
Parlementaire geschiedenis Wet ruimtelijke ordening
N.S.J. Koeman, A. ten Veen, J.R. van Angeren, D.S.P. Fransen & Marieke Kaajan schreven het boek Parlementaire…