ENVIR ADVOCATEN
Keizersgracht 451-1V
1017 DK Amsterdam
T +31 20 737 20 66
F +31 20 796 92 22


Datum: 20-03-2017

Omvang motiveringsplicht bij toename stikstofdepositie

Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 30-03-2016, ECLI:NL:RVS:2016:866 in M en R 2016/82.

Noot

1.

ABRvS 23 maart 2016 (ECLI:NL:RVS:2016:784) en ABRvS 30 maart 2016 (ECLI:NL:RVS:2016:866) maken duidelijk met welke moeilijkheden de bestemmingsplanpraktijk geconfronteerd kan worden op het moment dat een bestemmingsplan wordt vastgesteld dat, bij de uitvoering daarvan, kan leiden tot een toename van stikstofdepositie. Deze uitspraken zijn ook met inwerkingtreding van het Programma Aanpak Stikstof (“PAS”) nog steeds relevant. De ontwikkelingsruimte waarin het PAS voorziet – en waarmee toestemmingverlening voor projecten en andere handelingen met een toename van stikstofdepositie op Natura 2000-gebieden sneller dan voorheen kan plaatsvinden – kan immers bij de vaststelling van een bestemmingsplan niet worden gereserveerd. Ware dit wel mogelijk geweest, dan had bij een bestemmingsplan, onder de toedeling van ontwikkelingsruimte en met gebruikmaking van de PAS als onderbouwing van de ecologische aanvaardbaarheid van deze ontwikkelingsruimte, eenvoudigweg geconcludeerd kunnen worden dat met vaststelling van het plan verzekerd is dat de natuurlijke kenmerken van een Natura 2000-gebied niet worden aangetast. Nu aan de PAS ook een passende beoordeling ten grondslag ligt, zou in zo’n situatie waarschijnlijk ook geconcludeerd kunnen worden dat een (tweede) passende beoordeling voor het bestemmingsplan niet nodig is, waarmee ook geen verplichting ontstaat om een plan-MER op te stellen. De ecologische aanvaardbaarheid van de ontwikkelingsruimte is immers in de passende beoordeling behorend bij de PAS onderbouwd. Dit gemak heeft de bestemmingsplanpraktijk echter nu niet.

2.

De huidige situatie is dan ook zo dat het in het geval van een bestemmingsplan waarin ontwikkelingen worden opgenomen die kunnen leiden tot een toename van stikstofdepositie niet eenvoudig is om dit plan zonder passende beoordeling (en plan-MER) vast te stellen. Terwijl met name het opstellen van een plan-MER bij veel gemeenten op (veelal praktische en financiële) weerstand stuit, hetgeen begrijpelijk is. Onderhavige twee uitspraken zijn een voorbeeld van hoe een bestemmingsplan wel (ABRvS 30 maart 2016) en niet (ABRvS 23 maart 2016) zonder een passende beoordeling kan worden vastgesteld. Het verschil tussen beide uitspraken zorgt voor een duidelijk handvat voor de praktijk. Wat niet kan (de 23 maart-uitspraak) is het louter hanteren van een getalsmatige grens aan de hand waarvan wordt geconcludeerd dat, nu sprake is van een geringe toename van stikstofdepositie, alleen op grond daarvan al significant negatieve effecten zijn uitgesloten (zie gelijkluidend ook ABRvS 2 maart 2016, ECLI:NL:RVS:2016:533, ABRvS 29 juli 2015, ECLI:NL:RVS:2015:2379, 7 oktober 2015, ECLI:NL:RVS:2015:3111, ABRvS 21 oktober 2015, ECLI:NL:RVS:2015:3257 en ABRvS 9 december 2015, ECLI:NL:RVS:2015:3779, BR 2016/19, m.nt. H.E. Woldendorp). Deze conclusie kan alleen worden gebaseerd op objectieve verifieerbare gegevens, verkregen uit (nader) onderzoek. Opmerkelijk is overigens dat in de 23 maart-uitspraak wel een plan-MER was opgesteld. De getalsmatige benadering was dus niet gehanteerd om aan deze verplichting te ontkomen.

3.

De 30 maart-uitspraak laat zien waar het vereiste ecologische onderzoek aan moet voldoen. In die uitspraak zijn, in de vorm van een voortoets, de instandhoudingsdoelstellingen van de betrokken Natura 2000-gebieden en de ligging van de stikstofgevoelige habitattypen in de omgeving van het plangebied weergegeven. In een aanvullende voortoets zijn de uitkomsten van een berekening van de stikstofdepositie op de betreffende habitattypen neergelegd. Aan de hand van deze berekening is vervolgens geconcludeerd dat de stikstofdepositie die uitvoering van het bestemmingsplan zal veroorzaken, een zodanig gering percentage van de kritische depositiewaarde van de meest kritische ter plaatse voorkomende stikstofgevoelige habitattypen vormt, dat er ecologisch gezien geen zichtbare of meetbare effecten optreden en er zeker geen sprake is van significant negatieve gevolgen waardoor de instandhoudingsdoelstellingen van de betrokken Natura 2000-gebieden in gevaar zouden kunnen komen. Dus: geen vaste getalsmatige grens, maar toch min of meer een getalsmatige benadering, maar dan gelegd naast de instandhoudingsdoelstellingen van het Natura 2000-gebied. En zo geformuleerd is het dan ook niet eens zo opmerkelijk dat de getalsmatige benadering, toegespitst op het betrokken Natura 2000-gebied wel kan slagen, juist omdat de specifieke situatie in het gebied bij de beoordeling wordt meegenomen, hetgeen op grond van de Habitatrichtlijn is vereist.

4.

Toch leeft bij mij wel enigszins de indruk dat hiermee de “juridische werkelijkheid” boven de feitelijke werkelijkheid wordt geplaatst. Zou het immers niet zo kunnen zijn dat bij het hanteren van vaste getalsmatige grens aangenomen kan worden dat de (maximale) toename in het niet valt gelet op onder andere de invoergegevens van het model en de gebruikelijke fluctuaties in de achtergronddepositie? Anders gezegd: is het nou echt wel nodig dat een specifiek op het betrokken Natura 2000-gebied gericht onderzoek wordt verricht, als toch uiteindelijk telkens de conclusie wordt getrokken dat sprake is van een zodanig geringe toename van stikstofdepositie, waardoor significant negatieve effecten op voorhand zijn uitgesloten? Zou het – ook omwille van de onderzoekslast in het kader van een bestemmingsplanprocedure – niet ook aanvaardbaar zijn om andersom te redeneren, door te stellen dat van een vaste, getalsmatige ondergrens kan worden uitgegaan, tenzij er aanleiding is aan te nemen dat dit in een specifieke situatie anders zou moeten zijn?

5.

Ik realiseer me dat de vereiste toetsing op grond van de Habitatrichtlijn daarmee – in theorie – omgedraaid wordt, van het op voorhand uitsluiten dat er geen significant negatieve effecten optreden naar de aanname dat deze effecten niet optreden, tenzij het tegendeel kan worden bewezen. Aan de andere kant: met wijziging van de Nbw 1998 per 1 juli 2015 is ieder project of iedere andere handeling met een bijdrage van maximaal 0,05 mol N/ha/jr op Natura 2000-gebieden vergunningvrij (art. 19kh, lid 7, Nbw 1998). Ik heb tot op heden niet kunnen achterhalen wat de ecologische onderbouwing is van deze – generieke – drempelwaarde. Het Besluit grenswaarden programmatische aanpak stikstof bevat geen onderbouwing op dit punt. De PAS zegt hierover: “Voor de drempelwaarde van 0,05 mol per hectare per jaar is gekozen omdat deze waarde als verwaarloosbaar kan worden beschouwd. Ecologisch gezien zijn er geen aantoonbare verschillen in de kwaliteit van een habitat door verschillen in depositie die kleiner zijn dan 1 kg per hectare per jaar, hetgeen ongeveer gelijk staat aan een depositie van 70 mol per hectare per jaar” (pag. 40 van het PAS). Los van het feit dat ik me realiseer dat, gelet op alle onderzoeken die ten grondslag hebben gelegen aan de PAS, het best zo zou kunnen zijn dat ergens in deze onderzoeken een gefundeerd onderbouwing, per Natura 2000-gebied, is gegeven waaruit de aanvaardbaarheid van (uiteindelijk) generieke grenswaarde blijkt, komt het mij op basis van dit citaat uit de PAS toch voor dat de huidige, in de wet opgenomen grenswaarde – oneerbiedig gezegd – misschien toch wat ‘at random’ is gekozen en in ieder geval louter getalsmatig lijkt te zijn bepaald. Dat laat overigens onverlet dat wellicht uiteindelijk – op basis van een voortoets die voldoet aan de eisen van de uitspraak van 30 maart – per stikstofgevoelig Natura 2000-gebied uiteindelijk geconcludeerd kan worden dat significant negatieve effecten op voorhand zijn uitgesloten. Vooralsnog ontkom ik echter niet aan de indruk dat de onderbouwing van de grenswaarde van art. 19kh, lid 7, Nbw 1998 meer aansluit bij de uitspraak van 23 maart jl. dan bij die van 30 maart jl.

6.

Zolang de aanvaardbaarheid van de wettelijke grenswaarde niet ter discussie is gesteld, is het de vraag op welke wijze de bestemmingsplanpraktijk kan aansluiten bij deze grenswaarde. Zou, met andere woorden, in weerwil van de uitspraak van 23 maart jl., nu toch niet gesteld kunnen worden dat wél automatisch, zonder nadere ecologische onderbouwing, aangenomen kan worden dat een bestemmingsplan dat maximaal leidt tot een toename van 0,05 mol N/ha/jr niet leidt tot significant negatieve effecten, juist omdat deze waarde nu wettelijk is vastgelegd? En moet daarbij dan gekeken worden naar de toename van het bestemmingsplan in z’n totaliteit, of zou ook nog de redenering verdedigbaar zijn dat als iedere ontwikkeling afzonderlijk (dus bijvoorbeeld per bouwvlak of perceel) een maximale stikstofdepositie van 0,05 mol N/ha/jr op een Natura 2000-gebied veroorzaakt, maar het bestemmingsplan wel meerdere van dergelijke ontwikkelingen mogelijk maakt, ook dan verzekerd is dat aantasting van de Natura 2000-gebieden niet zal kunnen plaatsvinden? In het kader van een vergunningprocedure zullen deze ontwikkelingen ieder afzonderlijk met een beroep op art. 19kh, lid 7, Nbw 1998 immers met succes kunnen stellen dat een vergunning niet nodig is omdat op voorhand verzekerd is dat significant negatieve effecten zijn uitgesloten. Ik zou zo’n redenering in het kader van de vaststelling van een bestemmingsplan niet automatisch kansloos achten – mits de grenswaarde op zichzelf in rechte standhoudt. Natuurlijk realiseer ik me daarbij dat het bestemmingsplan in z’n totaliteit moet worden beoordeeld – en dus in zoverre er een andere, meer omvattende toets naar de totale effecten van het plan moet plaatsvinden; aan de andere kant: als voor de afzonderlijke ontwikkelingen vaststaat dat deze aanvaardbaar zijn én dat cumulatieve effecten daarbij van rechtswege geen rol spelen, zou een dergelijk redeneerlijn ook op kunnen gaan voor het bestemmingsplan dat deze meerdere ontwikkelingen tegelijkertijd mogelijk maakt. Het lijkt me in ieder geval verdedigbaar – wederom uitgaande van de houdbaarheid van de grenswaarde an sich – dat bij een bestemmingsplan dat in z’n totaliteit leidt tot een maximale toename van 0,05 mol N/ha/jr. op voorhand, zonder passende beoordeling, kan worden aangenomen dat significant negatieve effecten zijn uitgesloten. Hetzij onder verwijzing naar de wettelijke grenswaarde van art. 19kh, lid 7, Nbw 1998, hetzij aan de hand van een (eigen) voortoets conform de uitgangspunten uit de uitspraak van 30 maart.


Gerelateerd

Prejudiciële vragen PAS: en nu?
Op 17 mei jl. deed de ABRvS twee (tussen)uitspraken over de Programmatische Aanpak Stikstof. In…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht – Soortenbescherming (deel 1)
In de jaarlijks terugkerende kroniek Natuurbeschermingsrecht schreven Fleur Onrust en Marieke Kaajan in BR 2017/53…
Natuurbescherming onder de Omgevingswet: eenvoudig en beter?
In MenR 2017/45 ging Marieke Kaajan in op de consultatieversie van de Aanvullingswet Natuur in…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht – Gebiedsbescherming (deel 2)
Deel 2 van de jaarlijks terugkerende kroniek Natuurbeschermingsrecht, geschreven door Marieke Kaajan en Fleur Onrust,…
Actualiteiten natuurbeschermingsrecht 2017
In MenR 2017/78 werd, naar aanleiding van de Actualiteitendag van de Vereniging van Milieurecht, het…
Programmatische Aanpak Stikstof; prejudiciële vragen weiden en bemesten
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 17 mei 2017, ECLI:NL:RVS:2017:1260 in MenR 2017/85. 1….
Programmatische Aanpak Stikstof; prejudiciële vragen (algemeen)
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 17 mei 2017, ECLI:NL:RVS:2017:1259 in MenR 2017/84. 1….
Relatie tussen luchthavenbesluit en Wet natuurbescherming
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 18 januari 2017, ECLI:NL:RVS:2017:129 in MenR 2017/53. 1….
Overgangsrecht Programmatische Aanpak Stikstof
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 14 december 2016, ECLI:NL:RVS:2016:3327 en 28 december 2016,…
Passende beoordeling en rol van PAS-maatregelen
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 24-02-2016, ECLI:NL:RVS:2016:497 in M en R 2016/68. Noot 1. Hoewel juridisch…
Stikstofbeoordeling bij plannen; mitigerende maatregelen in planvoorschriften verzekeren
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 20-04-2016, ECLI:NL:RVS:2016:1072 in M en R 2016/98. Noot 1. Deze twee met…
Passende beoordeling bij kleine toename stikstofdepositie; geen cumulatie met nog niet vastgesteld uitwerkingsplan
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 08-06-2016, ECLI:NL:RVS:2016:1612 in M en R 2016/112 Noot 1. Deze uitspraak –…
Gebruikmaken van een eerdere passende beoordeling
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 22‑06‑2016, ECLI:NL:RVS:2016:1745  in M en R 2016/115. Noot 1. Art. 19j, lid…
Stikstofregeling in bestemmingsplan
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 1 juli 2016, ECLI:NL:RVS:2016:1515 in M en R…
Beperkte beroepsmogelijkheden tegen beheerplan; relatie met bestaand gebruik
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 20 juli 2016, ECLI:NL:RVS:2016:2041 in M en R…
Verschil tussen instandhoudingsmaatregelen, preventieve en compenserende maatregelen
Marieke Kaajan schreef een noot onder HvJ EU 21-07-2016, ECLI:EU:C:2016:583 in M en R 2016/131. Noot 1….
Natuurbeschermingsrecht in vogelvlucht; Actualiteiten en vragen uit de praktijk
Marieke Kaajan schreef in M en R 2016/73 het artikel: Natuurbeschermingsrecht in vogelvlucht; Actualiteiten en vragen…
Meldingsbevestiging PAS is geen besluit
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 02‑11‑2016, ECLI:NL:RVS:2016:2903 in M en R 2017/22. Noot 1. Met deze uitspraak…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht en Ffw 2016 (deel 2)
Kroniek Natuurbeschermingsrecht en Ffw 2016 (deel 2) F. Onrust en M.M. Kaajan[1]     Inleiding…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht en Ffw 2016 (deel 1)
Verschenen in: BR 2016/50 Inleiding Een jaar verstreken; tijd dus voor een overzicht van de…
De Wet natuurbescherming: soortenbescherming
In Journaal Flora en fauna verscheen het artikel van Fleur Onrust en Luuk Boerema over…
Een nieuwe Beleidslijn Tijdelijke Natuur
Op 10 september 2015 is de Beleidslijn Tijdelijke Natuur in de Staatscourant gepubliceerd.[1] De beleidslijn heeft…
Standaard voorschriften Nbw-vergunning vernietigd
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 23-12-2015, ECLI:NL:RVS:2015:3980. Noot 1. De spoorlijn Budel-Weert levert…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2015 – deel 2 Soortenbescherming
Fleur Onrust en Marieke Kaajan schreven de Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2015 – deel 2 inzake soortenbescherming….
Cumulatie met uitwerkingsplan verplicht?
Marieke Kaajan schreef een noot bij Vz. ABRvS 12-11-2015, ECLI:NL:RVS:2015:3575. Noot 1. Op grond van art. 19f,…
PAS: vragen uit de praktijk
De inwerkingtreding van het Programma Aanpak Stikstof heeft geleid tot vele vragen in de praktijk….
Nieuw leefgebied binnen N2000-gebied = mitigatie
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 14-10-2015, ECLI:NL:RVS:2015:3194. Noot 1. Met het arrest Briels…
Aanvaardbare wijzigingsbevoegdheid onder de voorwaarde dat significante effecten zijn uitgesloten
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 16-09-2015, ECLI:NL:RVS:2015:2891. Noot 1. Al eerder heb ik…
Referentiesituatie bij plannen indien bebouwing teniet is gegaan
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 19-08-2015, ECLI:NL:RVS:2015:2639. Noot 1. Een van de aspecten…
Toetsing van plannen aan de Nbw
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 05-08-2015, ECLI:NL:RVS:2015:2471. Noot 1. Het is een terugkerend…
Nbw-toestemming zonder ADC-toets; feit of fictie?
Het arrest Briels heeft geleid tot een stroom aan jurisprudentie waarmee het verschil tussen compensatie…
Bevoegd gezag Nbw-vergunning sinds 1 juli 2015
Marieke Kaajan schreef een nooit onder ABRvS 29-07-2015, ECLI:NL:RVS:2015:2406. Noot 1. Geeft een verleende Nbw-vergunning onverkort…
Kroniek Nbw en Ffw 2015 (deel 1)
De Nbw is geen rustig bezit. Het afgelopen jaar verscheen er weer veel jurisprudentie en…
Bestemmingsplannen en stikstof
Kunnen bestemmingsplannen profiteren van het programma aanpak stikstof (PAS)? Lees een instructief en praktisch artikel…
Beperkte toepassing art. 19kd Nbw bij plannen
Marieke Kaajan schreef een noot bij ABRvS 1 april 2015 (ECLI:NL:RVS:2015:999 en 1010) over art….
Vergunningplicht beweiden en uitrijden van mest
Een Nbw-vergunning is ook nodig voor het beweiden van koeien en het uitrijden van mest….
Flora en faunawet ontheffing en zelf in de zaak voorzien
In AB 2015/164 verscheen een annotatie van Annemarie Drahmann (Stibbe) en Fleur Onrust (ENVIR Advocaten)…
Mitigatie en compensatie (part 2)
Marieke Kaajan schreef de volgende noot bij ABRvS 11 maart 2015 (ECLI:NL:RVS:2015:706, inz. Buitenring Parkstad…
Op feitelijke situatie is Nbw niet van toepassing
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 08-07-2015, ECLI:NL:RVS:2015:2155. Noot 1. Deze uitspraak is een…
Criteria voor voorlopige aanwijzing Natura 2000-gebied
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 01-07-2015, ECLI:NL:RVS:2015:2041 Noot 1. Het komt al niet…
Vergunningvrij bestaand gebruik Nbw
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 24-06-2015, ECLI:NL:RVS:2015:1946 Noot 1. Deze uitspraak is een weinig voorkomend…
Van EHS tot NNN en de doorwerking in bestemmingsplannen
Fleur Onrust schreef in het digitale magazine Natuur in de Gemeente een column over de EHS…
Voortoets of passende beoordeling?
Geen passende beoordeling? Dan ook vaak geen plan-merplicht. Toch is een voortoets vaak niet voldoende….
Beperkt beroep beheerplan Nbw
Marieke Kaajan schreef in Milieu en Recht 2015/21 de volgende noot onder ABRvS 24 september…
Foerageergebied buiten Natura 2000-gebied: mititgatie
Een van de eerste zaken na het arrest Briels waaruit blijkt wanneer sprake is van…
Mitigatie en compensatie; toepassing arrest Briels
Het arrest Briels leidt tot veel discussie over het verschil tussen mitigatie en compensatie. Marieke…
ORNIS-criterium ook bij Habitatrichtlijnsoorten
En de ontwikkeling van windturbines betreft een dwingende reden van groot openbaar belang. Zie de…
Elektrovisserij leidt tot overtreding Ffw
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 19 november 2014, nr. 201404288 inzake de overtreding van…
Jaaroverzicht jurisprudentie flora en faunawet 2014 JFF
In dit jurisprudentie overzicht behandelen Fleur Onrust en A. Drahmann de jurisprudentie Ffw van de…
Andere definitie Nbw-bestaand gebruik bij bestemmingsplan
In deze noot van Marieke Kaajan wordt de definitie van bestaand gebruik in de zin…
Honden aanlijnen en stikstofdepositie; geen mitigatie
Een aanlijn- en opruimplicht bij honden; is dat een mitigerende maatregel? In MenR 2015/6 schreef…
Bestemmingsplan en Flora en faunawet (BR 2014/136)
Fleur Onrust schreef in BR 2014/136. Essentie uitspraak: De vragen of voor de uitvoering van het bestemmingsplan…
Kwaliteit van de deskundigenrapporten bij ontheffing Ffw
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann in Bouwrecht over de kwaliteit van deskundigenrapporten die…
Planvoorschriften en Natuurbeschermingswet
Deze annotatie van Marieke Kaajan en Marcel Soppe in MenR 2014/143 gaat in op de mogelijke…
Bestaand gebruik volgt ook uit melding Besluit Melkveehouderij
Uit een melding op grond van het Besluit Melkveehouderij kan ook de omvang van (vergund)…
Belang van de ‘Soortenstandaard’ bij de verlening ontheffing Ffw
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann in Br over de uitspraak van de Rechtbank…
Bescherming van natuur in de Omgevingswet
In het Themanummer Omgevingswet van Milieu en Recht (2014/8) schreef Marieke Kaajan een artikel over de mate…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2014
Marieke Kaajan schreef de “Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2014”, BR 2014/75. Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2014 1.Inleiding Er is weer een…
Project of andere handeling?
Laagvliegen boven en nabij Natura 2000-gebieden, en het landen op onverharde delen van deze gebieden…
Flora en faunawet en dwingende redenen
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann het artikel, “Dwingende redenen van groot openbaar belang…
Effectbeoordeling Duitse Natura 2000-gebieden
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 16 april 2014, ECLI-nr: NL:RVS:2014:1312 inz. De beoordeling van…
Aanleggen nieuw habitattype is compensatie
Marieke Kaajan schreef een noot over de uitleg van het verschil tussen mitigatie en compensatie. In…
Externe saldering en directe samenhang – Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 9 april 2014, ECLI:NL:RVS:2014:1207 inz. Externe saldering en…
Bestaand gebruik – Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 19 februari 2014, ECLI:NL:RVS:2014:537 inz. Bestaand gebruik Nbw,…
Salderen met bestaande rechten – Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 12 februari 2014, ECLI:NL:RVS:2014:446 inz. Salderen met bestaande rechten die…
Effecten op buitenlandse Natura 2000-gebieden en bestaande rechten
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 5 februari 2014, ECLI:NL:RVS:2014:285 inz. Effecten op buitenlandse…
Highlights en actualiteiten van het natuurbeschermingsrecht
Marieke Kaajan schreeft “Highlights en actualiteiten van het natuurbeschermingsrecht”, Nieuwsbrief StAB 2014/1, p. 7-15. Zie het gehele…
Dwangsom en Flora en faunawet
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann een noot onder ABRvS 25 september 2013, ECLI:NL:RVS:2013:1247, BR 2014/9….
Wijziging Nbw-vergunning na de referentiedatum
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 13 november 2013, ECLI:NL:RVS:2013:1891, BR 2014/20. 1. Met deze uitspraak…
Flora en faunawet, tijdelijke verstoring vaste rust- en verblijfplaats
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann een noot onder ABRvS 13 november 2013, ECLI:NL:RVS:2013:1925, BR 2014/8….
Salderen van deposities via een depositiebank
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 13 november 2013, ECLI:NL:RVS:2013:1931 inz. Salderen van deposities via een depositiebank,…
Passende beoordeling niet verplicht ondanks inhoudelijke ecologische voortoets
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 16 oktober 2013, ECLI:NL:RVS:2013:1573, MenR 2014/57. (1) Deze uitspraak is,…
Flora en faunawet (Ffw) verklaring van geen bedenkingen
Fleur Onrust schreef met A. Drahmann een noot onder de uitspraak Rb Utrecht 6 september 2012,…
Effectbeoordeling stikstofdepositie
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 1 augustus 2013, ECLI:NL:RVS:2013:BZ9099 inz. Effectbeoordeling stikstofdepositie Nbw,…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2013
Marieke Kaajan schreef de “Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2013”, BR 2013/99. Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2013 1.Inleiding Net als in…
Flora en faunawet en verklaring van geen bedenkingen
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann een noot onder ABRvS 26 juni 2013, ECLI:NL:RVS:2013:57, inz….
Bestaand gebruik in de Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 3 juli 2013, ECLI:NL:RVS:2013:107 inz. Bestaand gebruik zoals gedefinieerd in…
De beoordeling van effecten op buitenlandse Natura 2000-gebieden
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 26 juni 2013, ECLI:NL:RVS:2013:3 inz. De beoordeling van effecten…
Stikstofverordening Noord-Brabant
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 19 juni 2013, ECLI:NL:RVS:2013:CA3654 inz. de Stikstofverordening Noord-Brabant, MenR…
Stikstofbeleid Provincie Overijssel – Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 22 mei 2013, ECLI:NL:RVS:2013:CA0687 inz. het “Beleidskader Natura 2000…
Ontwikkelingsruimte met de PAS, of toch niet?
Marieke Kaajan schreef het artikel “Ontwikkelingsruimte met de PAS, of toch niet?”, Agr.r. 2013 (afl. 3),…
Definitie project in de Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 3 april 2013, ECLI:NL:RVS:2013:BZ7579 over de: Definitie project Nbw, StAB 2013/65….
Flora en faunawet en Vvgb
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann een noot onder Rb Midden-Nederland 7 februari 2013, ECLI:NL:RBMNE:2013:BZ1898, inz….
Flora- en faunawet: nieuwe donkere wolken boven Nederland?
Fleur Onrust schreef met A.Drahmann een artikel “​Flora- en faunawet: nieuwe donkere wolken boven Nederland?”, in BR…
Bestaand gebruik – Natuurbeschermingswet
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 21 november 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BY3744 inz. Bestaand gebruik…
Effectbeoordeling en saldering – Natuurbeschermingswet
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 10 oktober 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BX9705 inz. Effectbeoordeling en saldering…
De beoordeling van effecten op buitenlandse Natura 2000-gebieden
Marieke Kaajan schreef samen met A.C. Collignon een noot onder ABRvS 29 augustus 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BX5932 inz….
De (on)mogelijkheid van een koepelvergunning – Natuurbeschermingswet
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 15 augustus 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BX4650 inz. De (on)mogelijkheid…
Flora- en faunawet pilot Tijdelijke natuur
Fleur Onrust schreef een noot onder de uitspraak ABRvS 25 juli 2012 (ECLI:NL:RVS:2012:BX2544), BR 2012/140. 1. Dit…
Art. 19kd Nbw in combinatie met vergunningplicht art. 19d Nbw
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 30 mei 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BW6948 inz. Art. 19kd…
Saldering op grond van de Nbw door middel van intrekking van een (milieu)vergunning
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 4 april 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BW0777 inz. Saldering op…
Gebiedsbescherming in het wetsvoorstel natuur: oude wijn in nieuwe zakken?!
Marieke Kaajan schreef het artikel “Gebiedsbescherming in het wetsvoorstel natuur: oude wijn in nieuwe zakken?!”, MenR. 2011/181….
Effectbeoordeling stikstofdepositie
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 28 maart 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BW0169 inz. Effectbeoordeling stikstofdepositie, StAB…
Overdraagbaarheid Natuurbeschermingswet-vergunningen
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 21 maart 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BV9525 inz. Overdraagbaarheid Natuurbeschermingswetvergunningen, StAB…
Vergunningplicht Natuurbeschermingswet voor het uitrijden van mest
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 18 januari 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BV1162 inz. Vergunningplicht Natuurbeschermingswet voor het…
Boom Basics Omgevingsrecht
M.M. Kaajan en F. Onrust schreven samen met V.L. van ’t Lam (red), J.C. van…
De uitleg van artikel 19kd Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 7 september 2011, ECLI:NL:RVS:2011:BR6898 inz. De uitleg van art….
Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2011
Marieke Kaajan schreef de “Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2011”, BR 2012/102. Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2011 1.Inleiding In de kroniek…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2010
Marieke Kaajan schreef de “Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2010”, BR 2011/67. Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2010 1Inleiding Het natuurbeschermingsrecht in Nederland,…
Einde aan de crisis in de Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef het artikel “Einde aan de crisis in de Natuurbeschermingswet”, TO 2010/2, p. 31-41….
Parlementaire geschiedenis Wet ruimtelijke ordening
N.S.J. Koeman, A. ten Veen, J.R. van Angeren, D.S.P. Fransen & Marieke Kaajan schreven het boek Parlementaire…