ENVIR ADVOCATEN
Keizersgracht 451-1V
1017 DK Amsterdam
T +31 20 737 20 66
F +31 20 796 92 22


Datum: 09-04-2014

Externe saldering en directe samenhang – Natuurbeschermingswet

Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 9 april 2014, ECLI:NL:RVS:2014:1207 inz. Externe saldering en directe samenhang Nbw, MenR 2014/96.

1.
En weer moet de ABRvS zich buigen over een vergunning op grond van de Natuurbeschermingswet 1998 (“Nbw 1998”) voor een project met mogelijk significant negatieve effecten vanwege stikstofdepositie. Ondanks dat op dit punt al veel uitspraken door de ABRvS zijn gewezen, is toch ook deze uitspraak weer het annoteren waard. Dat komt met name omdat deze uitspraak een van de schaarse voorbeelden is waarbij de ABRvS, ondanks een toename van stikstofdepositie, accepteert dat de Nbw-vergunning kon worden verleend op grond van art. 19g, lid 1, Nb-wet 1998 – dus met de zekerheid dat de natuurlijke kenmerken van het betrokken Natura 2000-gebied niet worden aangetast.
2.
De uitspraak is eens te meer relevant nu in het kader van de Programmatische Aanpak Stikstofdepositie (“PAS”) en het daarmee samenhangende wetsvoorstel (Wijziging van de Nbw 1998 (programmatische aanpak stikstof), Kamerstukken II 2012/13, 33 669) nagedacht wordt over de mogelijkheid om een bepaalde (grens)waarde vast te stellen voor een toelaatbare toename van stikstofdepositie zonder dat een specifiek op het project toegesneden passende beoordeling is verricht. De praktijk zou uiteraard erg gebaat zijn bij een dergelijke waarde, omdat daarmee projecten die slechts een marginale toename van stikstofdepositie veroorzaken niet langer belast worden met een vergunningplicht en de bijbehorende (zware) verplichting om een passende beoordeling op te stellen.
3.
Om meteen met dat laatste punt te beginnen – helaas voor de praktijk: maar de uitspraak geeft niet aan wanneer geen passende beoordeling nodig is. De uitspraak gaat (slechts) over het vervolgtraject, namelijk over de vraag wanneer op grond van een passende beoordeling kan worden geconcludeerd dat de natuurlijke kenmerken van een gebied niet worden aangetast. R.o. 6.2 vat nog eens kernachtig samen wanneer tot die conclusie kan worden gekomen, namelijk (1) indien het project niet leidt tot een verhoging van de depositie ten opzichte van de situatie waarvoor reeds toestemming is verleend op de referentiedatum; en (2) als uit een passende beoordeling volgt dat een eventuele toename van stikstofdepositie de natuurlijke kenmerken van het gebied niet aantast. Uit de uitspraak blijkt dat het bevoegd gezag voor meerdere ankers is gaan liggen; alle argumenten van het bevoegd gezag slagen echter niet. Omdat de ABRvS evenwel uiteindelijk een eigen conclusie trekt, lijkt het toch goed te komen. De uitspraak is wel een tussenuitspraak. Waarom dat het geval is, licht ik hierna nog toe.
4.
Het gaat in casu om verplaatsing van een bestaand bedrijf. In eerste instantie (zie r.o. 6.1) heeft het bevoegd gezag geconcludeerd dat de aangevraagde activiteit (een agrarisch bedrijf met 70 dierplaatsen voor melkvee en 49 dierplaatsen voor jongvee) niet zou leiden tot een toename van de stikstofdepositie ten opzichte van de depositie die dit bedrijf, op de oorspronkelijke locatie, mocht veroorzaken op de referentiedatum. Hoewel de uitspraak op dit punt niet uitmunt in duidelijkheid, volgt uit r.o. 6.3 dat dit betoog niet slaagt. Bij deze beoordeling was het bevoegd gezag, zo volgt uit de uitspraak, niet uitgegaan van de vergunde situatie voor de referentiedatum, maar van een “toestemming” (onduidelijk is welke) voor het houden van meer vee dan waarvoor een Hinderwetvergunning was verleend. Nu kennelijk niet (alle) benodigde vergunningen voor de grotere hoeveelheid vee waren verleend – en in ieder geval niet de vereiste melding op grond van het Besluit melkrundveehouderijen hinderwet was gedaan, was het college uitgegaan van de onjuiste vergunde situatie op de referentiedatum. Dit verbaast niet erg. De uitspraak is op dit punt in overeenstemming met eerdere jurisprudentie. Kern van deze jurisprudentie is dat alleen uitgegaan kan worden van datgene dat op de referentiedatum daadwerkelijk kon worden gerealiseerd op basis van de daarvoor benodigde overheidstoestemmingen.
5.
In tweede instantie trachtte het bevoegd gezag via de mogelijkheid van externe saldering te komen tot de conclusie dat de aangevraagde activiteit niet zou leiden tot een toename van stikstofdepositie. In die situatie wordt de toename van stikstofdepositie vanwege de aangevraagde activiteit gesaldeerd met een afname van stikstofdepositie bij een andere activiteit, meestal in de vorm van (gedeeltelijke) bedrijfsbeëindiging. Feitelijk werd nu overigens min of meer “intern” gesaldeerd doordat het ging om saldering van emissies vanwege de verplaatsing van het eigen bedrijf. Externe saldering is door de ABRvS, onder bepaalde voorwaarden, toegestaan (zie o.a. ABRvS 13 november 2013, nr. 201303243). Een belangrijke eis in dat verband is dat er een directe samenhang bestaat tussen het zogeheten “saldogevende” en het “saldonemende” bedrijf. Saldering kan bij een vergunning die, gewoon, op grond van art. 19d, lid 1, Nbw 1998 is vereist, maar ook bij toepassing van art. 19kd, lid 1, aanhef en onder b, Nbw 1998. Ook als gebruik gemaakt wordt van laatstgenoemde – met externe saldering vergelijkbare – regeling moet deze directe samenhang aanwezig zijn. Aan de voorwaarde van directe samenhang was nu echter niet voldaan. Dat kwam met name doordat niet was gebleken dat de (Hinderwet)vergunning van het bedrijf op de oorspronkelijke locatie was ingetrokken, noch dat verzekerd was dat deze zou worden ingetrokken. Wel was de oorspronkelijke bedrijfsbestemming in een nieuw bestemmingsplan wegbestemd, maar het verbaast niet dat de ABRvS daarmee onvoldoende verzekerd acht dat de oorspronkelijke emissies (en de daarmee corresponderende deposities) zijn beëindigd voordat de nieuwe activiteit weer depositie kan veroorzaken op de betrokken Natura 2000-gebieden. Feitelijk was dit in casu natuurlijk wel verzekerd, juist omdat het ging om bedrijfsverplaatsing. Aan de andere kant: met een nog steeds vigerende (Hinderwet)vergunning kan ook een derde het oorspronkelijke bedrijf voortzetten, op basis van het overgangsrecht van het bestemmingsplan. Het is dit punt dat de ABRvS noodzaakt om een tussenuitspraak te doen, waarmee het bevoegd gezag de mogelijkheid krijgt om alsnog de gewenste directe samenhang te motiveren. Dit zal er feitelijk op neerkomen dat de Hinderwetvergunning voor de oorspronkelijke locatie wordt ingetrokken ten behoeve de nieuwe locatie alsmede dat in dat intrekkingsbesluit en in het besluit tot vergunningverlening hiervan melding wordt gedaan.
6.
De noodzaak om dit nader te motiveren is gelegen in het inhoudelijke argument dat het bevoegd gezag hanteerde om te concluderen dat de aangevraagde activiteit met toepassing van art. 19g, lid 1, Nbw 1998 vergunbaar was. Dit argument hield in dat de depositie van de aangevraagde activiteit niet zou toenemen ten opzichte van de hoeveelheid depositie die aan het bedrijf (op de oorspronkelijke situatie waarmee dus werd gesaldeerd) daadwerkelijk vergund was op de referentiedatum – zijnde de datum waarop het betrokken gebied was aangewezen als Habitat- en Vogelrichtlijngebied. Hoewel deze stelling juist was voor drie van de vijf meetpunten in het gebied, bleek dat op twee van de vijf meetpunten een verhoging van 0,03 mol/ha/jaar respectievelijk 0,04 mol/ha/jaar zou optreden ten opzichte van de eerder vergunde situatie. Inhoudelijk was de redenering van het bevoegd gezag dus niet correct. De ABRvS constateert echter vervolgens zelf dat, ondanks deze toename, de zekerheid kan worden verkregen dat de natuurlijke kenmerken van het Natura 2000-gebied niet worden aangetast. Juist die constatering is interessant. Voor deze conclusie lijkt de ABRvS geen – althans, dit blijkt niet uit de uitspraak – ecologische argumenten relevant te achten. De ABRvS stelt enkel (i) dat de toename op slechts twee locaties van het relevante habitattype zal optreden; en (ii) dat de toename ongeveer vierduizendste deel van een procent van de kritische depositiewaarde van dit habitattype betreft.
7.
Op beide argumenten valt wel echter m.i. wat af te dingen. Of een toename van depositie op (maar) twee locaties relevant (lees: significant) is of niet, hangt primair af van de feitelijke situatie: waar komt het habitattype nog meer voor, en in welke omvang? Het enkele feit dat maar op twee locaties een toename wordt geregistreerd kan daarbij m.i. niet doorslaggevend zijn. In casu is op vijf locaties onderzocht of er sprake is van toename. Is dat wellicht omdat alleen op deze vijf locaties het betrokken habitattype voorkomt? In dat geval zou je kunnen stellen dat op 40% van het totale areaal kennelijk een toename zal plaatsvinden. Tenminste zou duidelijk moeten zijn wat de totale omvang van het areaal is, voordat de conclusie getrokken zou kunnen worden dat een toename van stikstofdepositie niet “erg” is omdat deze toename maar op twee locaties optreedt. Het is jammer dat de uitspraak op dit punt te weinig feitelijke informatie bevat. Dat doet afbreuk aan de bruikbaarheid van deze uitspraak voor andere stikstofdossiers.
8.
Het tweede argument is vanuit de praktijk uiteraard toe te juichen – maar biedt tegelijkertijd ook niet erg veel handvatten. De ABRvS gaat hier – ondanks eerdere uitspraken waarin het gebruik van vaste percentages niet werd geaccepteerd – toch weer uit van een getalsmatige grens, waar beneden een bepaalde toename van depositie zonder een ecologische beoordeling wordt geaccepteerd. Waarom, in weerwil van eerdere jurisprudentie, een dergelijke getalsmatige benadering nu wel acceptabel is, wordt niet duidelijk. Deze overweging is te meer opmerkelijk, gelet op het het advies van de Raad van State dat is verzocht in het kader van het wetsvoorstel tot wijziging van de Nbw 1998 (programmatische aanpak stikstof). Dit advies, daterend van 5 maart 2014 (W15.14.009/IV), gaat onder meer in op de vraag of gewerkt kan worden met een ondergrens voor de depositie, waaronder een vergunningplicht niet aan de orde is. In dit advies benadrukte de Raad van State dat in die situatie met een deugdelijke natuurwetenschappelijke onderbouwing die uitgaat van de meest actuele kennis ter zake moet worden aangetoond dat de stikstofdepositie, afzonderlijk of in combinatie met andere plannen of projecten, geen significante gevolgen kan hebben voor de betrokken Natura 2000-gebieden. Weliswaar een iets andere situatie dan de situatie die nu aan de orde (want hier is immers wel een vergunning verleend), maar de toetsing zou inhoudelijk niet van elkaar moeten verschillen. Het is dan eens te meer erg opmerkelijk dat de ABRvS in deze uitspraak, zonder dat een dergelijke ecologische onderbouwing is gegeven, een bepaalde drempelwaarde wel accepteert – terwijl de ABRvS ook weer niet stelt dat er geen vergunningplicht (en dus ook geen verplichting om een passende beoordeling) bestaat omdat de toename van stikstofdepositie zo gering was dat daardoor ieder effect op voorhand was uitgesloten. Zie voor een voorbeeld van een uitspraak waarin de ABRvS, ondanks een geringe toename van stikstofdepositie, wel tot de conclusie kwam dat een passende beoordeling niet was vereist, de uitspraak van 16 oktober 2013 (nr. 201203753). Het verschil tussen beide situaties is onduidelijk. Daarmee blijft ook onduidelijk welke procedure (wel of geen passende beoordeling) in welke situatie gevolgd moet worden.
9.
Dat de ABRvS in dit verband niet aansluit bij een eerder, in de uitspraak van 19 juni 2013 (nr. 201200593) al geaccepteerde drempelwaarde, verbaast overigens niet. In die uitspraak accepteerde de ABRvS dat op basis van de Verordening stikstof en Natura 2000 Noord-Brabant (“stikstofverordening”) – waarmee een depositiebank ten behoeve van de saldering van deposities was opgericht – geen saldering behoefde plaats te vinden met deposities beneden een bepaalde grenswaarde (0,051 mol/ha/jaar). Dat saldering onder deze grenswaarde niet plaatsvond, had te maken met het feit dat onder deze waarde deposities geen fysische betekenis meer hebben. Een feitelijke, meer ecologische conclusie waarvan je je zou kunnen voorstellen dat deze ook een generieke werking zou (kunnen) hebben. Dat die waarde niet aan de uitspraak van 19 juni 2013 kon worden gehecht, bleek echter al toen de Raad van State in het al genoemde advies van 5 februari jl. stelde dat de inhoud en de toepassing van de stikstofverordening was getoetst aan de in art. 6, lid 2, Habitatrichtlijn opgenomen verplichting voor lidstaten om passende maatregelen te treffen. Een andere toetsing dan de toets op grond van art. 6, lid 3 en 4, Habitatrichtlijn c.q. art. 19d e.v. Nbw 1998, aldus de Raad van State. Formeel-juridisch bezien is dat juist; het gaat inderdaad om een andere toets. Toch is het wel erg opmerkelijk – en eigenlijk moeilijk uit te leggen – dat een bepaalde toename van depositie in het ene geval geen fysische betekenis heeft maar kennelijk in een ander geval wél. Of iets een fysische betekenis heeft lijkt mij juist niet afhankelijk van het juridische beoordelingskader, maar betreft een ecologische kwalificatie waarop vervolgens een bepaalde juridische conclusie kan worden gebaseerd. Op het moment dat iets ecologisch gezien geen waarde heeft, zie ik niet in dat een verschil in regelgeving kan leiden tot een andere conclusie.
10.
Al met al weer een opmerkelijke en daarmee dus interessante uitspraak, waarmee weer een element wordt toegevoegd aan de discussie over stikstofdepositie. Het zal vast niet de laatste uitspraak zijn!
Deze noot gaat over het omgevinsgrecht, meer in het bijzonder over het natuurbeschermingsrecht.

Gerelateerd

Prejudiciële vragen PAS: en nu?
Op 17 mei jl. deed de ABRvS twee (tussen)uitspraken over de Programmatische Aanpak Stikstof. In…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht – Soortenbescherming (deel 1)
In de jaarlijks terugkerende kroniek Natuurbeschermingsrecht schreven Fleur Onrust en Marieke Kaajan in BR 2017/53…
Natuurbescherming onder de Omgevingswet: eenvoudig en beter?
In MenR 2017/45 ging Marieke Kaajan in op de consultatieversie van de Aanvullingswet Natuur in…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht – Gebiedsbescherming (deel 2)
Deel 2 van de jaarlijks terugkerende kroniek Natuurbeschermingsrecht, geschreven door Marieke Kaajan en Fleur Onrust,…
Actualiteiten natuurbeschermingsrecht 2017
In MenR 2017/78 werd, naar aanleiding van de Actualiteitendag van de Vereniging van Milieurecht, het…
Programmatische Aanpak Stikstof; prejudiciële vragen weiden en bemesten
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 17 mei 2017, ECLI:NL:RVS:2017:1260 in MenR 2017/85. 1….
Programmatische Aanpak Stikstof; prejudiciële vragen (algemeen)
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 17 mei 2017, ECLI:NL:RVS:2017:1259 in MenR 2017/84. 1….
Relatie tussen luchthavenbesluit en Wet natuurbescherming
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 18 januari 2017, ECLI:NL:RVS:2017:129 in MenR 2017/53. 1….
Overgangsrecht Programmatische Aanpak Stikstof
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 14 december 2016, ECLI:NL:RVS:2016:3327 en 28 december 2016,…
Passende beoordeling en rol van PAS-maatregelen
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 24-02-2016, ECLI:NL:RVS:2016:497 in M en R 2016/68. Noot 1. Hoewel juridisch…
Stikstofbeoordeling bij plannen; mitigerende maatregelen in planvoorschriften verzekeren
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 20-04-2016, ECLI:NL:RVS:2016:1072 in M en R 2016/98. Noot 1. Deze twee met…
Omvang motiveringsplicht bij toename stikstofdepositie
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 30-03-2016, ECLI:NL:RVS:2016:866 in M en R 2016/82. Noot 1. ABRvS 23…
Passende beoordeling bij kleine toename stikstofdepositie; geen cumulatie met nog niet vastgesteld uitwerkingsplan
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 08-06-2016, ECLI:NL:RVS:2016:1612 in M en R 2016/112 Noot 1. Deze uitspraak –…
Gebruikmaken van een eerdere passende beoordeling
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 22‑06‑2016, ECLI:NL:RVS:2016:1745  in M en R 2016/115. Noot 1. Art. 19j, lid…
Stikstofregeling in bestemmingsplan
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 1 juli 2016, ECLI:NL:RVS:2016:1515 in M en R…
Beperkte beroepsmogelijkheden tegen beheerplan; relatie met bestaand gebruik
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 20 juli 2016, ECLI:NL:RVS:2016:2041 in M en R…
Verschil tussen instandhoudingsmaatregelen, preventieve en compenserende maatregelen
Marieke Kaajan schreef een noot onder HvJ EU 21-07-2016, ECLI:EU:C:2016:583 in M en R 2016/131. Noot 1….
Natuurbeschermingsrecht in vogelvlucht; Actualiteiten en vragen uit de praktijk
Marieke Kaajan schreef in M en R 2016/73 het artikel: Natuurbeschermingsrecht in vogelvlucht; Actualiteiten en vragen…
Meldingsbevestiging PAS is geen besluit
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 02‑11‑2016, ECLI:NL:RVS:2016:2903 in M en R 2017/22. Noot 1. Met deze uitspraak…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht en Ffw 2016 (deel 2)
Kroniek Natuurbeschermingsrecht en Ffw 2016 (deel 2) F. Onrust en M.M. Kaajan[1]     Inleiding…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht en Ffw 2016 (deel 1)
Verschenen in: BR 2016/50 Inleiding Een jaar verstreken; tijd dus voor een overzicht van de…
De Wet natuurbescherming: soortenbescherming
In Journaal Flora en fauna verscheen het artikel van Fleur Onrust en Luuk Boerema over…
Een nieuwe Beleidslijn Tijdelijke Natuur
Op 10 september 2015 is de Beleidslijn Tijdelijke Natuur in de Staatscourant gepubliceerd.[1] De beleidslijn heeft…
Standaard voorschriften Nbw-vergunning vernietigd
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 23-12-2015, ECLI:NL:RVS:2015:3980. Noot 1. De spoorlijn Budel-Weert levert…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2015 – deel 2 Soortenbescherming
Fleur Onrust en Marieke Kaajan schreven de Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2015 – deel 2 inzake soortenbescherming….
Cumulatie met uitwerkingsplan verplicht?
Marieke Kaajan schreef een noot bij Vz. ABRvS 12-11-2015, ECLI:NL:RVS:2015:3575. Noot 1. Op grond van art. 19f,…
PAS: vragen uit de praktijk
De inwerkingtreding van het Programma Aanpak Stikstof heeft geleid tot vele vragen in de praktijk….
Nieuw leefgebied binnen N2000-gebied = mitigatie
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 14-10-2015, ECLI:NL:RVS:2015:3194. Noot 1. Met het arrest Briels…
Aanvaardbare wijzigingsbevoegdheid onder de voorwaarde dat significante effecten zijn uitgesloten
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 16-09-2015, ECLI:NL:RVS:2015:2891. Noot 1. Al eerder heb ik…
Referentiesituatie bij plannen indien bebouwing teniet is gegaan
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 19-08-2015, ECLI:NL:RVS:2015:2639. Noot 1. Een van de aspecten…
Toetsing van plannen aan de Nbw
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 05-08-2015, ECLI:NL:RVS:2015:2471. Noot 1. Het is een terugkerend…
Nbw-toestemming zonder ADC-toets; feit of fictie?
Het arrest Briels heeft geleid tot een stroom aan jurisprudentie waarmee het verschil tussen compensatie…
Bevoegd gezag Nbw-vergunning sinds 1 juli 2015
Marieke Kaajan schreef een nooit onder ABRvS 29-07-2015, ECLI:NL:RVS:2015:2406. Noot 1. Geeft een verleende Nbw-vergunning onverkort…
Kroniek Nbw en Ffw 2015 (deel 1)
De Nbw is geen rustig bezit. Het afgelopen jaar verscheen er weer veel jurisprudentie en…
Bestemmingsplannen en stikstof
Kunnen bestemmingsplannen profiteren van het programma aanpak stikstof (PAS)? Lees een instructief en praktisch artikel…
Beperkte toepassing art. 19kd Nbw bij plannen
Marieke Kaajan schreef een noot bij ABRvS 1 april 2015 (ECLI:NL:RVS:2015:999 en 1010) over art….
Vergunningplicht beweiden en uitrijden van mest
Een Nbw-vergunning is ook nodig voor het beweiden van koeien en het uitrijden van mest….
Flora en faunawet ontheffing en zelf in de zaak voorzien
In AB 2015/164 verscheen een annotatie van Annemarie Drahmann (Stibbe) en Fleur Onrust (ENVIR Advocaten)…
Mitigatie en compensatie (part 2)
Marieke Kaajan schreef de volgende noot bij ABRvS 11 maart 2015 (ECLI:NL:RVS:2015:706, inz. Buitenring Parkstad…
Op feitelijke situatie is Nbw niet van toepassing
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 08-07-2015, ECLI:NL:RVS:2015:2155. Noot 1. Deze uitspraak is een…
Criteria voor voorlopige aanwijzing Natura 2000-gebied
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 01-07-2015, ECLI:NL:RVS:2015:2041 Noot 1. Het komt al niet…
Vergunningvrij bestaand gebruik Nbw
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 24-06-2015, ECLI:NL:RVS:2015:1946 Noot 1. Deze uitspraak is een weinig voorkomend…
Van EHS tot NNN en de doorwerking in bestemmingsplannen
Fleur Onrust schreef in het digitale magazine Natuur in de Gemeente een column over de EHS…
Voortoets of passende beoordeling?
Geen passende beoordeling? Dan ook vaak geen plan-merplicht. Toch is een voortoets vaak niet voldoende….
Beperkt beroep beheerplan Nbw
Marieke Kaajan schreef in Milieu en Recht 2015/21 de volgende noot onder ABRvS 24 september…
Foerageergebied buiten Natura 2000-gebied: mititgatie
Een van de eerste zaken na het arrest Briels waaruit blijkt wanneer sprake is van…
Mitigatie en compensatie; toepassing arrest Briels
Het arrest Briels leidt tot veel discussie over het verschil tussen mitigatie en compensatie. Marieke…
ORNIS-criterium ook bij Habitatrichtlijnsoorten
En de ontwikkeling van windturbines betreft een dwingende reden van groot openbaar belang. Zie de…
Elektrovisserij leidt tot overtreding Ffw
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 19 november 2014, nr. 201404288 inzake de overtreding van…
Revisie- of veranderingsvergunning?
Marieke Kaajan beschreef wanneer een revisievergunning kan worden verlangd. In Niewsbrief StAB 2015-1 verscheen een…
Jaaroverzicht jurisprudentie flora en faunawet 2014 JFF
In dit jurisprudentie overzicht behandelen Fleur Onrust en A. Drahmann de jurisprudentie Ffw van de…
Andere definitie Nbw-bestaand gebruik bij bestemmingsplan
In deze noot van Marieke Kaajan wordt de definitie van bestaand gebruik in de zin…
Honden aanlijnen en stikstofdepositie; geen mitigatie
Een aanlijn- en opruimplicht bij honden; is dat een mitigerende maatregel? In MenR 2015/6 schreef…
Bestemmingsplan en Flora en faunawet (BR 2014/136)
Fleur Onrust schreef in BR 2014/136. Essentie uitspraak: De vragen of voor de uitvoering van het bestemmingsplan…
Kwaliteit van de deskundigenrapporten bij ontheffing Ffw
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann in Bouwrecht over de kwaliteit van deskundigenrapporten die…
Planvoorschriften en Natuurbeschermingswet
Deze annotatie van Marieke Kaajan en Marcel Soppe in MenR 2014/143 gaat in op de mogelijke…
Bestaand gebruik volgt ook uit melding Besluit Melkveehouderij
Uit een melding op grond van het Besluit Melkveehouderij kan ook de omvang van (vergund)…
Belang van de ‘Soortenstandaard’ bij de verlening ontheffing Ffw
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann in Br over de uitspraak van de Rechtbank…
Bescherming van natuur in de Omgevingswet
In het Themanummer Omgevingswet van Milieu en Recht (2014/8) schreef Marieke Kaajan een artikel over de mate…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2014
Marieke Kaajan schreef de “Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2014”, BR 2014/75. Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2014 1.Inleiding Er is weer een…
Project of andere handeling?
Laagvliegen boven en nabij Natura 2000-gebieden, en het landen op onverharde delen van deze gebieden…
Flora en faunawet en dwingende redenen
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann het artikel, “Dwingende redenen van groot openbaar belang…
Effectbeoordeling Duitse Natura 2000-gebieden
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 16 april 2014, ECLI-nr: NL:RVS:2014:1312 inz. De beoordeling van…
Aanleggen nieuw habitattype is compensatie
Marieke Kaajan schreef een noot over de uitleg van het verschil tussen mitigatie en compensatie. In…
Bestaand gebruik – Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 19 februari 2014, ECLI:NL:RVS:2014:537 inz. Bestaand gebruik Nbw,…
Salderen met bestaande rechten – Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 12 februari 2014, ECLI:NL:RVS:2014:446 inz. Salderen met bestaande rechten die…
Effecten op buitenlandse Natura 2000-gebieden en bestaande rechten
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 5 februari 2014, ECLI:NL:RVS:2014:285 inz. Effecten op buitenlandse…
Highlights en actualiteiten van het natuurbeschermingsrecht
Marieke Kaajan schreeft “Highlights en actualiteiten van het natuurbeschermingsrecht”, Nieuwsbrief StAB 2014/1, p. 7-15. Zie het gehele…
Windparken en leefomgeving
Marieke Kaajan schreef samen met E.M.N. Noordover, “Windparken en leefomgeving: een toelichting op enkele angels uit de besluitvorming”,…
Dwangsom en Flora en faunawet
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann een noot onder ABRvS 25 september 2013, ECLI:NL:RVS:2013:1247, BR 2014/9….
Wijziging Nbw-vergunning na de referentiedatum
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 13 november 2013, ECLI:NL:RVS:2013:1891, BR 2014/20. 1. Met deze uitspraak…
Flora en faunawet, tijdelijke verstoring vaste rust- en verblijfplaats
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann een noot onder ABRvS 13 november 2013, ECLI:NL:RVS:2013:1925, BR 2014/8….
Salderen van deposities via een depositiebank
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 13 november 2013, ECLI:NL:RVS:2013:1931 inz. Salderen van deposities via een depositiebank,…
Passende beoordeling niet verplicht ondanks inhoudelijke ecologische voortoets
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 16 oktober 2013, ECLI:NL:RVS:2013:1573, MenR 2014/57. (1) Deze uitspraak is,…
Flora en faunawet (Ffw) verklaring van geen bedenkingen
Fleur Onrust schreef met A. Drahmann een noot onder de uitspraak Rb Utrecht 6 september 2012,…
Omgevingswet en belanghebbendheid
Fleur Onrust schreef de Doorgeefcolumn “Omgevingswet en belanghebbendheid; alles bij het oude?” De column is te…
Effectbeoordeling stikstofdepositie
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 1 augustus 2013, ECLI:NL:RVS:2013:BZ9099 inz. Effectbeoordeling stikstofdepositie Nbw,…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2013
Marieke Kaajan schreef de “Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2013”, BR 2013/99. Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2013 1.Inleiding Net als in…
Flora en faunawet en verklaring van geen bedenkingen
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann een noot onder ABRvS 26 juni 2013, ECLI:NL:RVS:2013:57, inz….
Bestaand gebruik in de Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 3 juli 2013, ECLI:NL:RVS:2013:107 inz. Bestaand gebruik zoals gedefinieerd in…
De beoordeling van effecten op buitenlandse Natura 2000-gebieden
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 26 juni 2013, ECLI:NL:RVS:2013:3 inz. De beoordeling van effecten…
Stikstofverordening Noord-Brabant
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 19 juni 2013, ECLI:NL:RVS:2013:CA3654 inz. de Stikstofverordening Noord-Brabant, MenR…
Stikstofbeleid Provincie Overijssel – Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 22 mei 2013, ECLI:NL:RVS:2013:CA0687 inz. het “Beleidskader Natura 2000…
Ontwikkelingsruimte met de PAS, of toch niet?
Marieke Kaajan schreef het artikel “Ontwikkelingsruimte met de PAS, of toch niet?”, Agr.r. 2013 (afl. 3),…
Definitie project in de Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 3 april 2013, ECLI:NL:RVS:2013:BZ7579 over de: Definitie project Nbw, StAB 2013/65….
Flora en faunawet en Vvgb
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann een noot onder Rb Midden-Nederland 7 februari 2013, ECLI:NL:RBMNE:2013:BZ1898, inz….
Flora- en faunawet: nieuwe donkere wolken boven Nederland?
Fleur Onrust schreef met A.Drahmann een artikel “​Flora- en faunawet: nieuwe donkere wolken boven Nederland?”, in BR…
Bestaand gebruik – Natuurbeschermingswet
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 21 november 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BY3744 inz. Bestaand gebruik…
Effectbeoordeling en saldering – Natuurbeschermingswet
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 10 oktober 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BX9705 inz. Effectbeoordeling en saldering…
De beoordeling van effecten op buitenlandse Natura 2000-gebieden
Marieke Kaajan schreef samen met A.C. Collignon een noot onder ABRvS 29 augustus 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BX5932 inz….
De (on)mogelijkheid van een koepelvergunning – Natuurbeschermingswet
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 15 augustus 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BX4650 inz. De (on)mogelijkheid…
Flora- en faunawet pilot Tijdelijke natuur
Fleur Onrust schreef een noot onder de uitspraak ABRvS 25 juli 2012 (ECLI:NL:RVS:2012:BX2544), BR 2012/140. 1. Dit…
Art. 19kd Nbw in combinatie met vergunningplicht art. 19d Nbw
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 30 mei 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BW6948 inz. Art. 19kd…
Saldering op grond van de Nbw door middel van intrekking van een (milieu)vergunning
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 4 april 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BW0777 inz. Saldering op…
Gebiedsbescherming in het wetsvoorstel natuur: oude wijn in nieuwe zakken?!
Marieke Kaajan schreef het artikel “Gebiedsbescherming in het wetsvoorstel natuur: oude wijn in nieuwe zakken?!”, MenR. 2011/181….
Effectbeoordeling stikstofdepositie
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 28 maart 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BW0169 inz. Effectbeoordeling stikstofdepositie, StAB…
Overdraagbaarheid Natuurbeschermingswet-vergunningen
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 21 maart 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BV9525 inz. Overdraagbaarheid Natuurbeschermingswetvergunningen, StAB…
Vergunningplicht Natuurbeschermingswet voor het uitrijden van mest
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 18 januari 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BV1162 inz. Vergunningplicht Natuurbeschermingswet voor het…
Boom Basics Omgevingsrecht
M.M. Kaajan en F. Onrust schreven samen met V.L. van ’t Lam (red), J.C. van…
De Raamwet omgevingsrecht; van model 3.0 naar model 4.1
Fleur Onrust schreef het artikel “De Raamwet omgevingsrecht; van model 3.0 naar model 4.1“, BR 2011, p….
De uitleg van artikel 19kd Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 7 september 2011, ECLI:NL:RVS:2011:BR6898 inz. De uitleg van art….
Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2011
Marieke Kaajan schreef de “Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2011”, BR 2012/102. Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2011 1.Inleiding In de kroniek…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2010
Marieke Kaajan schreef de “Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2010”, BR 2011/67. Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2010 1Inleiding Het natuurbeschermingsrecht in Nederland,…
Het Besluit milieueffectrapportage (Cat. 18.2 bijlage D)
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 10 november 2010, ECLI:NL:RVS:2010:BO3494 inz. het Besluit milieueffectrapportage (Cat….
De relatie tussen Wabo en Waterwet
Fleur Onrust schreef het artikel “De relatie tussen Wabo en Waterwet”, BR 2010/160 (p. 851). De relatie tussen Wabo en Waterwet 1. Inleiding…
Einde aan de crisis in de Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef het artikel “Einde aan de crisis in de Natuurbeschermingswet”, TO 2010/2, p. 31-41….
Kansen op herstel met de Crisis- en herstelwet?!
Marieke Kaajan en A. ten Veen schreven samen de bijdrage “Kansen op herstel met de Crisis- en…
Rijkscoördinatieregeling energie-infrastructuurprojecten
Marieke Kaajan schreef het artikel “Rijkscoördinatieregeling energie-infrastructuurprojecten: een handige regeling maar wel met haken en ogen”…
Parlementaire geschiedenis Wet ruimtelijke ordening
N.S.J. Koeman, A. ten Veen, J.R. van Angeren, D.S.P. Fransen & Marieke Kaajan schreven het boek Parlementaire…
Revisievergunning Corus
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 28 mei 2008, ECLI:NL:RVS:2008:BD2643 inz. Revisievergunning, MenR 2008/73. 1…
Waterwet, in kort bestek
Fleur Onrust schreef het artikel “Waterwet, in kort bestek”, Bulletin RO Totaal 2007, nr. 4. p….
Minder regels, meer ruimte voor water; het voorontwerp Waterwet nader beschouwd
Fleur Onrust schreef de bijdrage “Minder regels, meer ruimte voor water; het voorontwerp Waterwet nader beschouwd”,…
Het belanghebbendebegrip in de Wabo
Fleur Onrust schreef het artikel “Het belanghebbendebegrip in de Wabo”, BR 2008, p. 401. Na het verschenen…