ENVIR ADVOCATEN
Keizersgracht 451-1V
1017 DK Amsterdam
T +31 20 737 20 66
F +31 20 796 92 22


Datum: 22-12-2014

Bestemmingsplan en Flora en faunawet (BR 2014/136)

Fleur Onrust schreef in BR 2014/136. Essentie uitspraak: De vragen of voor de uitvoering van het bestemmingsplan een vrijstelling geldt dan wel een ontheffing o.g.v. de Ffw nodig is en zo ja, of deze ontheffing kan worden verleend, komen in beginsel pas aan de orde in een procedure o.g.v. de Ffw.

Noot BR 2014, 136

Deze annotatie heeft betrekking op de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 15 oktober 2014 (ECLI:NL:RVS:2014:3716). De uitspraak is hieronder volledig weergegeven.

In een bestemmingsplanprocedure komt de Flora en faunawet (Ffw) slechts marginaal aan de orde. Het betoog dat een Flora en faunawetontheffing is vereist voor de in het plan mogelijk gemaakte ontwikkelingen komt in een bestemmingsplanprocedure namelijk aan de orde in het kader van de vraag naar de uitvoerbaarheid van het bestemmingsplan. Al jaren geeft de Afdeling een standaardreactie te weten:
“De vragen of voor de uitvoering van het bestemmingsplan een vrijstelling geldt dan wel een ontheffing op grond van de Ffw nodig is en zo ja, of deze ontheffing kan worden verleend, komen in beginsel pas aan de orde in een procedure op grond van de Ffw. Het voorgaande doet er niet aan af dat de raad het plan niet heeft kunnen vaststellen, indien en voor zover het op voorhand in redelijkheid had moeten inzien dat de Ffw aan de uitvoerbaarheid van het plan in de weg staat.”
Eenzelfde overweging zien wij ook in deze uitspraak van 15 oktober 2014 terug. Ook in deze procedure gaat de Afdeling niet verder dan een marginale uitvoerbaarheidstoets. Aan het bestemmingsplan was een ecologisch onderzoek ten grondslag gelegd zo volgt uit de uitspraak. De Afdeling gaat in de uitspraak in op de verschillende mitigerende maatregelen uit het natuurrapport. Ook in eerdere bestemmingsplanuitspraken kijk de Afdeling naar de aan het bestemmingsplan ten grondslag gelegde natuurrapporten om vervolgens een oordeel te vellen over de mogelijke uitvoerbaarheid van het bestemmingsplan. Zie bijvoorbeeld: ABRvS 29 oktober 2014, nr. 201309004/1/R3.
In het natuurrapport uit deze procedure, genaamd “Sperwer en boomvalk in Kenniskwartier Noord te Amsterdam, mogelijke effecten van ontwikkelingen passend binnen het ontwerp bestemmingsplan” zijn blijkens de uitspraak maatregelen voorgesteld ter voorkoming van overtreding van de Ffw, oftewel mitigerende maatregelen. Dit betreft een rapport dat naar alle waarschijnlijk straks ook gebruikt zal worden in een eventuele vrijstellings- of ontheffingsprocedure op grond van de Ffw. (Op grond van de onderzoeksresultaten zoals die blijken uit de uitspraak kan overigens sterk betwijfeld worden of in dezen een ontheffing is vereist en een dergelijke procedure nog doorlopen behoeft te worden).
De Afdeling loopt de verschillende werkzaamheden en te treffen maatregelen (mogelijke mitigerende maatregelen in de zin van de Ffw) langs. De Afdeling overweegt vervolgens dat “de vereniging niet heeft bestreden dat met de hiervoor genoemde maatregelen overtreding van de verbodsbepalingen van de Ffw kan worden voorkomen”. De vereniging heeft hier derhalve iets laten liggen. Indien de vereniging in haar beroep wel (enigszins onderbouwd) had aangevoerd dat sprake kon zijn van een overtreding van een (specifiek genoemde) verbodsbepaling, dan had de Afdeling hier meer in detail naar moeten kijken. Nu neemt de Afdeling hetgeen in het rapport is overwogen over, te weten:
“Het plan kan zodanig worden uitgewerkt dat de in het rapport bedoelde bosschages behouden blijven. Voorts kan de uitvoering van de werkzaamheden in dat geval plaats vinden zodanig dat verstoring van vaste rust- of verblijfplaatsen van de boomvalk en de sperwer wordt voorkomen. Ook zal het foerageergebied van die vogels door de met het plan mogelijk gemaakte ontwikkelingen niet wezenlijk worden aangetast. Daarbij neemt de Afdeling in aanmerking dat in het rapport staat dat andere essentiële functies voor de desbetreffende vogelsoorten, zoals foerageergebied, door het plangebied niet worden vervuld. Beide vogelsoorten foerageren, aldus het rapport, in een veel groter gebied rond de nesten.”
Aan de hand van voorgaande informatie kon de raad zich naar het oordeel van de Afdeling in redelijkheid op het standpunt stellen dat de Ffw op voorhand niet aan de uitvoerbaarheid van het plan in de weg staat. Deze overweging zegt dus nog niets over de vraag of en zo ja in hoeverre een ontheffing op grond van de Ffw kan en dient te worden verkregen. De Afdeling neemt de overwegingen uit het rapport immers niet als vaststaande feiten aan, maar oordeelt slechts of de raad op basis van die gegevens het bestemmingsplan heeft kunnen vaststellen. Een marginale toets derhalve. Meestal gaat het in bestemmingsplanprocedures, zoals de onderhavige, goed en kan het bestemmingsplan in stand blijven.
Slechts een enkele keer gaat het mis. Bijvoorbeeld in de uitspraak van de Afdeling van 7 augustus 2013, nr. 201211694/1/R3, daar werd het bestemmingsplan wel onderuit gehaald met een beroep op de uitvoerbaarheid in het kader van de Ffw. In die procedure overwoog de Afdeling dat de gemeenteraad het bestemmingsplan niet had mogen vaststellen, omdat het nader uit te voeren natuuronderzoek niet was verricht ten tijde van de vaststelling van het bestemmingsplan, zodat ten tijde van het bestreden besluit niet op voorhand duidelijk was of de Ffw aan de uitvoerbaarheid van het bestemmingsplan in de weg zou staan. Uit de eerste quickscan natuur was gebleken dat nader onderzoek was vereist. Dat onderzoek werd echter pas na vaststelling van het plan uitgevoerd. Zorgvuldig en tijdig het vereiste onderzoek uitvoeren is derhalve van groot belang voor de rechtmatigheid van de vaststelling van een bestemmingsplan, zo blijkt maar weer eens.
Ook in de uitspraak van de Afdeling van 14 november 2012 slaagt het beroep op de uitvoerbaarheid in het kader de Ffw in een bestemmingsplanprocedure. In het plangebied van het aan de orde zijnde bestemmingsplan was een ooievaarsnest aanwezig. Aan het ooievaarsnest was de bestemming “Verkeer-Verblijfsgebied” toegekend. Aannemelijk was dat binnen deze bestemming door de nieuwe ontsluiting extra verkeersbewegingen zouden ontstaan. De raad had in die procedure naar het oordeel van de Afdeling niet op voorhand aannemelijk mogen achten dat het ooievaarsnest hierdoor niet verstoord zal worden, nu de gevolgen van de bestemmingswijziging voor het nest niet waren onderzocht. Daarbij speelt een belangrijke rol dat het ooievaarsnest een zogenaamd jaarrond beschermd nest betreft. De Afdeling is voorts van oordeel dat niet is verzekerd dat het bestaande groen rondom het ooievaarsnest behouden blijft. De Afdeling overweegt dat de raad niet aannemelijk heeft gemaakt dat hij er op voorhand van mocht uitgaan dat de Ffw niet aan de uitvoerbaarheid van het plan in de weg zal staan, nu niet is onderzocht of het ooievaarsnest niet verstoord zal worden als gevolg van de bestemmingswijziging, niet is verzekerd dat de groenstrook rondom het nest behouden blijft. Ook hier ontbreekt het dus aan voldoende onderzoek.
Met jaarrond beschermde nesten blijft het lastig, maar een meer recente uitspraak over een inpassingsplan laat zien dat de uitvoerbaarheid van het plan niet zonder meer bij de aanwezigheid van een jaarrond beschermd nest in gevaar komt. In die uitspraak van de Afdeling van 20 augustus 2014, nr. 201306769/1/R6, ziet de Afdeling geen aanleiding voor het oordeel dat provinciale staten zich niet in redelijkheid op het standpunt hebben kunnen stellen dat door het treffen van bepaalde maatregelen overtreding van het verbod van artikel 11 Ffw wordt voorkomen en dat de Ffw wat betreft de huismus niet op voorhand aan de uitvoerbaarheid van het inpassingsplan in de weg staat. Ter zitting hebben provinciale staten erkend dat jaarrond beschermde nesten van de huismus aanwezig zijn, die op grond van artikel 11 Ffw niet vernield mogen worden. Provinciale staten stellen dat de bebouwing waarin zich jaarrond beschermde nesten bevinden daarom niet gesloopt zal worden en dat groenblijvende beplanting waarin zich dergelijke verblijfplaatsen bevinden daarom niet gerooid zal worden, totdat de huismussen deze nesten permanent hebben verlaten. Provinciale staten gaan ervan uit dat de huismussen de nesten in het plangebied uit eigen beweging zullen verlaten en de nestkasten die in en in de nabijheid van het plangebied – onder meer in de groene zone – worden opgehangen, of andere nesten buiten het plangebied in gebruik zullen nemen. Volgens provinciale staten is de huismus een vogelsoort die zich gemakkelijk aanpast aan een veranderende omgeving. Oftewel door het treffen van mitigerende maatregelen is geen sprake van overtreding van de Ffw en daarmee is de uitvoerbaarheid van het plan ook niet in gevaar. De Afdeling haalt in deze uitspraak de inmiddels welbekende uitspraak van 15 februari 2012, BR 2012/74 (de Woudreus) aan waarin door de Afdeling duidelijk is gemaakt wat onder mitigerende maatregelen moet worden verstaan, te weten “slechts die maatregelen die zien op het voorkomen dat de in de artikel 11 Ffw opgenomen verboden worden overtreden”. Mits daadwerkelijk mitigerende maatregelen worden getroffen geldt ook voor vogels met jaarrond beschermde nesten dat er niet per definitie een ontheffing op grond van de Ffw is vereist dan wel dat deze niet verkregen kan worden.
Hoewel een bestemmingsplan niet vaak onderuit gaat met een beroep op de uitvoerbaarheid van het plan als gevolg van de Ffw moge wel duidelijk zijn dat het van groot belang is dat in het kader van bestemmingsplannen goed en tijdig onderzoek wordt verricht naar de aanwezige dier- en plantensoorten in het plangebied en de eventuele (on)mogelijkheden om op grond van de Ffw een ontheffing te verkrijgen goed worden onderzocht.
Fleur Onrust, advocaat ENVIR Advocaten te Amsterdam.

Uitspraak ABRvS 15 oktober 2014

Uitspraak in het geding tussen:

de vereniging Vereniging Vogelwerkgroep Amsterdam, gevestigd te Amsterdam,
appellante,
en
de raad van de gemeente Amsterdam,
verweerder.
Uitspraak
Naar boven

Procesverloop

Bij besluit van 18 december 2013 heeft de raad het bestemmingsplan “Kenniskwartier Noord” vastgesteld.
Tegen dit besluit heeft de vereniging beroep ingesteld.
De raad heeft een verweerschrift ingediend.
De zaak is door een meervoudige kamer van de Afdeling verwezen naar een enkelvoudige.
De vereniging en de raad hebben nadere stukken ingediend.
(…)
Overwegingen

Het plan

1. Het plan voorziet ter uitvoering van het Uitvoeringsbesluit Kenniskwartier in ontwikkelingsmogelijkheden voor het noordelijk deel van het projectgebied Kenniskwartier. Dit gebied maakt onderdeel uit van het gebied dat bestuurlijk is aangewezen als grootstedelijk projectgebied Zuidas. Voor zover het plan in ontwikkeling voorziet, is gekozen voor een nader uit te werken bestemming.

Toepasselijkheid Crisis- en herstelwet

2. Voor zover de vereniging betoogt dat de raad ten onrechte is uitgegaan van de toepasselijkheid van de Crisis- en herstelwet (hierna: Chw), overweegt de Afdeling dat bij brief van 28 januari 2014 aan partijen is medegedeeld dat de Chw niet van toepassing wordt geacht op het bestreden besluit. In hetgeen ter zake door de raad naar voren is gebracht ziet de Afdeling geen aanleiding om nader op de toepasselijkheid van de Chw in te gaan. Daarbij neemt de Afdeling in aanmerking dat de zaak desalniettemin met voorrang is geagendeerd voor een zitting.

Het beroep inhoudelijk

3. Bij de vaststelling van een bestemmingsplan heeft de raad beleidsvrijheid om bestemmingen aan te wijzen en regels te geven die de raad uit een oogpunt van een goede ruimtelijke ordening nodig acht. De Afdeling toetst deze beslissing terughoudend. Dit betekent dat de Afdeling aan de hand van de beroepsgronden beoordeelt of aanleiding bestaat voor het oordeel dat de raad zich niet in redelijkheid op het standpunt heeft kunnen stellen dat het plan strekt ten behoeve van een goede ruimtelijke ordening. Voorts beoordeelt de Afdeling aan de hand van de beroepsgronden of het bestreden besluit anderszins is voorbereid of genomen in strijd met het recht.

4. De vereniging betoogt dat de Flora- en faunawet (hierna: Ffw) aan de uitvoerbaarheid van het plan in de weg staat, nu in het plangebied jaarrond beschermde nesten aanwezig zijn van de boomvalk en de sperwer.

4.1. De raad stelt dat uit onderzoek door het Bureau Waardenburg is gebleken dat in het plangebied broedlocaties van de boomvalk en de sperwer zijn aangetroffen. Voor zover de keuze voor de ontwikkeling van het plangebied leidt tot aantasting van de vaste rust- of verblijfplaats van één of beide soorten, moet daarvoor een ontheffingsprocedure worden doorlopen. Of uiteindelijk daadwerkelijk een ontheffing nodig zal zijn, hangt in grote mate af van de concrete uitwerking van het bestemmingsplan en de fasering van de planontwikkeling. Alsdan zal een belangenafweging met betrekking tot de broedlocaties moeten worden gemaakt.

4.2. De vragen of voor de uitvoering van het bestemmingsplan een vrijstelling geldt dan wel een ontheffing op grond van de Ffw nodig is en zo ja, of deze ontheffing kan worden verleend, komen in beginsel pas aan de orde in een procedure op grond van de Ffw. Dat doet er niet aan af dat de raad het plan niet heeft kunnen vaststellen, indien en voor zover hij op voorhand in redelijkheid had moeten inzien dat de Ffw aan de uitvoerbaarheid van het plan in de weg staat.

4.3. In het aan het bestreden besluit ten grondslag gelegde rapport “Sperwer en boomvalk in Kenniskwartier Noord te Amsterdam, mogelijke effecten van ontwikkelingen passend binnen het ontwerp bestemmingsplan” van Bureau Waardenburg van 3 oktober 2013 (hierna: het rapport), zijn maatregelen voorgesteld ter voorkoming van overtreding van de Ffw. Het paar sperwers kan volgens het rapport in de bosschage langs de Parnassusweg blijven broeden indien minimaal 50% van de korte zijde van de bosschage onaangetast blijft, het verwijderen van bomen en struiken in het overige deel van deze bosschage plaats vindt in de periode van 1 oktober tot 1 maart, het resterende deel van de bosschage voor het publiek ontoegankelijk blijft, werkzaamheden met sterke piekgeluiden niet worden uitgevoerd in de periode van 1 maart tot 1 juni en in de uitvoeringsplannen door een ter zake deskundige maatregelen worden opgenomen die waarborgen dat in de bouwfase verstoring van broedende sperwers door licht, geluid en betreding in voldoende mate wordt voorkomen. Het paar boomvalken kan volgens het rapport in het plangebied blijven broeden indien de lange zijde van de bosschage waarin de boomvalken nu broeden, parallel aan de A10, onaangetast blijft, deze bomenrij ontoegankelijk is voor het publiek, werkzaamheden met sterke piekgeluiden niet worden uitgevoerd in de periode van 1 mei tot 1 juli en in de uitvoeringsplannen door een ter zake deskundige opgestelde maatregelen worden opgenomen die waarborgen dat in de bouwfase verstoring van broedende boomvalken door licht, geluid en betreding in voldoende mate wordt voorkomen.

4.4. De Afdeling overweegt dat de vereniging niet heeft bestreden dat met de hiervoor genoemde maatregelen overtreding van de verbodsbepalingen van de Ffw kan worden voorkomen. Het plan kan zodanig worden uitgewerkt dat de in het rapport bedoelde bosschages behouden blijven. Voorts kan de uitvoering van de werkzaamheden in dat geval plaats vinden zodanig dat verstoring van vaste rust- of verblijfplaatsen van de boomvalk en de sperwer wordt voorkomen. Ook zal het foerageergebied van die vogels door de met het plan mogelijk gemaakte ontwikkelingen niet wezenlijk worden aangetast. Daarbij neemt de Afdeling in aanmerking dat in het rapport staat dat andere essentiële functies voor de desbetreffende vogelsoorten, zoals foerageergebied, door het plangebied niet worden vervuld. Beide vogelsoorten foerageren, aldus het rapport, in een veel groter gebied rond de nesten.

Gelet op het voorgaande heeft de raad zich in redelijkheid op het standpunt kunnen stellen dat de Ffw op voorhand niet aan de uitvoerbaarheid van het plan in de weg staat.

5. Gelet op het vorenstaande is het beroep ongegrond.

6. Voor een proceskostenveroordeling bestaat geen aanleiding.

Beslissing

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State:

verklaart het beroep ongegrond.


Gerelateerd

Prejudiciële vragen PAS: en nu?
Op 17 mei jl. deed de ABRvS twee (tussen)uitspraken over de Programmatische Aanpak Stikstof. In…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht – Soortenbescherming (deel 1)
In de jaarlijks terugkerende kroniek Natuurbeschermingsrecht schreven Fleur Onrust en Marieke Kaajan in BR 2017/53…
Natuurbescherming onder de Omgevingswet: eenvoudig en beter?
In MenR 2017/45 ging Marieke Kaajan in op de consultatieversie van de Aanvullingswet Natuur in…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht – Gebiedsbescherming (deel 2)
Deel 2 van de jaarlijks terugkerende kroniek Natuurbeschermingsrecht, geschreven door Marieke Kaajan en Fleur Onrust,…
Actualiteiten natuurbeschermingsrecht 2017
In MenR 2017/78 werd, naar aanleiding van de Actualiteitendag van de Vereniging van Milieurecht, het…
Programmatische Aanpak Stikstof; prejudiciële vragen weiden en bemesten
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 17 mei 2017, ECLI:NL:RVS:2017:1260 in MenR 2017/85. 1….
Programmatische Aanpak Stikstof; prejudiciële vragen (algemeen)
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 17 mei 2017, ECLI:NL:RVS:2017:1259 in MenR 2017/84. 1….
Relatie tussen luchthavenbesluit en Wet natuurbescherming
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 18 januari 2017, ECLI:NL:RVS:2017:129 in MenR 2017/53. 1….
Overgangsrecht Programmatische Aanpak Stikstof
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 14 december 2016, ECLI:NL:RVS:2016:3327 en 28 december 2016,…
Passende beoordeling en rol van PAS-maatregelen
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 24-02-2016, ECLI:NL:RVS:2016:497 in M en R 2016/68. Noot 1. Hoewel juridisch…
Stikstofbeoordeling bij plannen; mitigerende maatregelen in planvoorschriften verzekeren
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 20-04-2016, ECLI:NL:RVS:2016:1072 in M en R 2016/98. Noot 1. Deze twee met…
Omvang motiveringsplicht bij toename stikstofdepositie
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 30-03-2016, ECLI:NL:RVS:2016:866 in M en R 2016/82. Noot 1. ABRvS 23…
Passende beoordeling bij kleine toename stikstofdepositie; geen cumulatie met nog niet vastgesteld uitwerkingsplan
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 08-06-2016, ECLI:NL:RVS:2016:1612 in M en R 2016/112 Noot 1. Deze uitspraak –…
Gebruikmaken van een eerdere passende beoordeling
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 22‑06‑2016, ECLI:NL:RVS:2016:1745  in M en R 2016/115. Noot 1. Art. 19j, lid…
Stikstofregeling in bestemmingsplan
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 1 juli 2016, ECLI:NL:RVS:2016:1515 in M en R…
Beperkte beroepsmogelijkheden tegen beheerplan; relatie met bestaand gebruik
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 20 juli 2016, ECLI:NL:RVS:2016:2041 in M en R…
Verschil tussen instandhoudingsmaatregelen, preventieve en compenserende maatregelen
Marieke Kaajan schreef een noot onder HvJ EU 21-07-2016, ECLI:EU:C:2016:583 in M en R 2016/131. Noot 1….
Natuurbeschermingsrecht in vogelvlucht; Actualiteiten en vragen uit de praktijk
Marieke Kaajan schreef in M en R 2016/73 het artikel: Natuurbeschermingsrecht in vogelvlucht; Actualiteiten en vragen…
Meldingsbevestiging PAS is geen besluit
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 02‑11‑2016, ECLI:NL:RVS:2016:2903 in M en R 2017/22. Noot 1. Met deze uitspraak…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht en Ffw 2016 (deel 2)
Kroniek Natuurbeschermingsrecht en Ffw 2016 (deel 2) F. Onrust en M.M. Kaajan[1]     Inleiding…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht en Ffw 2016 (deel 1)
Verschenen in: BR 2016/50 Inleiding Een jaar verstreken; tijd dus voor een overzicht van de…
De Wet natuurbescherming: soortenbescherming
In Journaal Flora en fauna verscheen het artikel van Fleur Onrust en Luuk Boerema over…
Een nieuwe Beleidslijn Tijdelijke Natuur
Op 10 september 2015 is de Beleidslijn Tijdelijke Natuur in de Staatscourant gepubliceerd.[1] De beleidslijn heeft…
Standaard voorschriften Nbw-vergunning vernietigd
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 23-12-2015, ECLI:NL:RVS:2015:3980. Noot 1. De spoorlijn Budel-Weert levert…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2015 – deel 2 Soortenbescherming
Fleur Onrust en Marieke Kaajan schreven de Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2015 – deel 2 inzake soortenbescherming….
Cumulatie met uitwerkingsplan verplicht?
Marieke Kaajan schreef een noot bij Vz. ABRvS 12-11-2015, ECLI:NL:RVS:2015:3575. Noot 1. Op grond van art. 19f,…
PAS: vragen uit de praktijk
De inwerkingtreding van het Programma Aanpak Stikstof heeft geleid tot vele vragen in de praktijk….
Nieuw leefgebied binnen N2000-gebied = mitigatie
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 14-10-2015, ECLI:NL:RVS:2015:3194. Noot 1. Met het arrest Briels…
Aanvaardbare wijzigingsbevoegdheid onder de voorwaarde dat significante effecten zijn uitgesloten
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 16-09-2015, ECLI:NL:RVS:2015:2891. Noot 1. Al eerder heb ik…
Referentiesituatie bij plannen indien bebouwing teniet is gegaan
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 19-08-2015, ECLI:NL:RVS:2015:2639. Noot 1. Een van de aspecten…
Toetsing van plannen aan de Nbw
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 05-08-2015, ECLI:NL:RVS:2015:2471. Noot 1. Het is een terugkerend…
Nbw-toestemming zonder ADC-toets; feit of fictie?
Het arrest Briels heeft geleid tot een stroom aan jurisprudentie waarmee het verschil tussen compensatie…
Bevoegd gezag Nbw-vergunning sinds 1 juli 2015
Marieke Kaajan schreef een nooit onder ABRvS 29-07-2015, ECLI:NL:RVS:2015:2406. Noot 1. Geeft een verleende Nbw-vergunning onverkort…
Kroniek Nbw en Ffw 2015 (deel 1)
De Nbw is geen rustig bezit. Het afgelopen jaar verscheen er weer veel jurisprudentie en…
Bestemmingsplannen en stikstof
Kunnen bestemmingsplannen profiteren van het programma aanpak stikstof (PAS)? Lees een instructief en praktisch artikel…
Beperkte toepassing art. 19kd Nbw bij plannen
Marieke Kaajan schreef een noot bij ABRvS 1 april 2015 (ECLI:NL:RVS:2015:999 en 1010) over art….
Vergunningplicht beweiden en uitrijden van mest
Een Nbw-vergunning is ook nodig voor het beweiden van koeien en het uitrijden van mest….
Flora en faunawet ontheffing en zelf in de zaak voorzien
In AB 2015/164 verscheen een annotatie van Annemarie Drahmann (Stibbe) en Fleur Onrust (ENVIR Advocaten)…
Mitigatie en compensatie (part 2)
Marieke Kaajan schreef de volgende noot bij ABRvS 11 maart 2015 (ECLI:NL:RVS:2015:706, inz. Buitenring Parkstad…
Op feitelijke situatie is Nbw niet van toepassing
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 08-07-2015, ECLI:NL:RVS:2015:2155. Noot 1. Deze uitspraak is een…
Criteria voor voorlopige aanwijzing Natura 2000-gebied
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 01-07-2015, ECLI:NL:RVS:2015:2041 Noot 1. Het komt al niet…
Vergunningvrij bestaand gebruik Nbw
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 24-06-2015, ECLI:NL:RVS:2015:1946 Noot 1. Deze uitspraak is een weinig voorkomend…
Van EHS tot NNN en de doorwerking in bestemmingsplannen
Fleur Onrust schreef in het digitale magazine Natuur in de Gemeente een column over de EHS…
Voortoets of passende beoordeling?
Geen passende beoordeling? Dan ook vaak geen plan-merplicht. Toch is een voortoets vaak niet voldoende….
Beperkt beroep beheerplan Nbw
Marieke Kaajan schreef in Milieu en Recht 2015/21 de volgende noot onder ABRvS 24 september…
Foerageergebied buiten Natura 2000-gebied: mititgatie
Een van de eerste zaken na het arrest Briels waaruit blijkt wanneer sprake is van…
Mitigatie en compensatie; toepassing arrest Briels
Het arrest Briels leidt tot veel discussie over het verschil tussen mitigatie en compensatie. Marieke…
ORNIS-criterium ook bij Habitatrichtlijnsoorten
En de ontwikkeling van windturbines betreft een dwingende reden van groot openbaar belang. Zie de…
Elektrovisserij leidt tot overtreding Ffw
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 19 november 2014, nr. 201404288 inzake de overtreding van…
Jaaroverzicht jurisprudentie flora en faunawet 2014 JFF
In dit jurisprudentie overzicht behandelen Fleur Onrust en A. Drahmann de jurisprudentie Ffw van de…
Andere definitie Nbw-bestaand gebruik bij bestemmingsplan
In deze noot van Marieke Kaajan wordt de definitie van bestaand gebruik in de zin…
Honden aanlijnen en stikstofdepositie; geen mitigatie
Een aanlijn- en opruimplicht bij honden; is dat een mitigerende maatregel? In MenR 2015/6 schreef…
Kwaliteit van de deskundigenrapporten bij ontheffing Ffw
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann in Bouwrecht over de kwaliteit van deskundigenrapporten die…
Planvoorschriften en Natuurbeschermingswet
Deze annotatie van Marieke Kaajan en Marcel Soppe in MenR 2014/143 gaat in op de mogelijke…
Bestaand gebruik volgt ook uit melding Besluit Melkveehouderij
Uit een melding op grond van het Besluit Melkveehouderij kan ook de omvang van (vergund)…
Belang van de ‘Soortenstandaard’ bij de verlening ontheffing Ffw
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann in Br over de uitspraak van de Rechtbank…
Bescherming van natuur in de Omgevingswet
In het Themanummer Omgevingswet van Milieu en Recht (2014/8) schreef Marieke Kaajan een artikel over de mate…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2014
Marieke Kaajan schreef de “Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2014”, BR 2014/75. Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2014 1.Inleiding Er is weer een…
Project of andere handeling?
Laagvliegen boven en nabij Natura 2000-gebieden, en het landen op onverharde delen van deze gebieden…
Flora en faunawet en dwingende redenen
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann het artikel, “Dwingende redenen van groot openbaar belang…
Effectbeoordeling Duitse Natura 2000-gebieden
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 16 april 2014, ECLI-nr: NL:RVS:2014:1312 inz. De beoordeling van…
Aanleggen nieuw habitattype is compensatie
Marieke Kaajan schreef een noot over de uitleg van het verschil tussen mitigatie en compensatie. In…
Externe saldering en directe samenhang – Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 9 april 2014, ECLI:NL:RVS:2014:1207 inz. Externe saldering en…
Bestaand gebruik – Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 19 februari 2014, ECLI:NL:RVS:2014:537 inz. Bestaand gebruik Nbw,…
Salderen met bestaande rechten – Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 12 februari 2014, ECLI:NL:RVS:2014:446 inz. Salderen met bestaande rechten die…
Effecten op buitenlandse Natura 2000-gebieden en bestaande rechten
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 5 februari 2014, ECLI:NL:RVS:2014:285 inz. Effecten op buitenlandse…
Highlights en actualiteiten van het natuurbeschermingsrecht
Marieke Kaajan schreeft “Highlights en actualiteiten van het natuurbeschermingsrecht”, Nieuwsbrief StAB 2014/1, p. 7-15. Zie het gehele…
Dwangsom en Flora en faunawet
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann een noot onder ABRvS 25 september 2013, ECLI:NL:RVS:2013:1247, BR 2014/9….
Wijziging Nbw-vergunning na de referentiedatum
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 13 november 2013, ECLI:NL:RVS:2013:1891, BR 2014/20. 1. Met deze uitspraak…
Flora en faunawet, tijdelijke verstoring vaste rust- en verblijfplaats
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann een noot onder ABRvS 13 november 2013, ECLI:NL:RVS:2013:1925, BR 2014/8….
Salderen van deposities via een depositiebank
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 13 november 2013, ECLI:NL:RVS:2013:1931 inz. Salderen van deposities via een depositiebank,…
Passende beoordeling niet verplicht ondanks inhoudelijke ecologische voortoets
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 16 oktober 2013, ECLI:NL:RVS:2013:1573, MenR 2014/57. (1) Deze uitspraak is,…
Flora en faunawet (Ffw) verklaring van geen bedenkingen
Fleur Onrust schreef met A. Drahmann een noot onder de uitspraak Rb Utrecht 6 september 2012,…
Effectbeoordeling stikstofdepositie
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 1 augustus 2013, ECLI:NL:RVS:2013:BZ9099 inz. Effectbeoordeling stikstofdepositie Nbw,…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2013
Marieke Kaajan schreef de “Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2013”, BR 2013/99. Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2013 1.Inleiding Net als in…
Flora en faunawet en verklaring van geen bedenkingen
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann een noot onder ABRvS 26 juni 2013, ECLI:NL:RVS:2013:57, inz….
Bestaand gebruik in de Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 3 juli 2013, ECLI:NL:RVS:2013:107 inz. Bestaand gebruik zoals gedefinieerd in…
De beoordeling van effecten op buitenlandse Natura 2000-gebieden
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 26 juni 2013, ECLI:NL:RVS:2013:3 inz. De beoordeling van effecten…
Stikstofverordening Noord-Brabant
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 19 juni 2013, ECLI:NL:RVS:2013:CA3654 inz. de Stikstofverordening Noord-Brabant, MenR…
Stikstofbeleid Provincie Overijssel – Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 22 mei 2013, ECLI:NL:RVS:2013:CA0687 inz. het “Beleidskader Natura 2000…
Ontwikkelingsruimte met de PAS, of toch niet?
Marieke Kaajan schreef het artikel “Ontwikkelingsruimte met de PAS, of toch niet?”, Agr.r. 2013 (afl. 3),…
Definitie project in de Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 3 april 2013, ECLI:NL:RVS:2013:BZ7579 over de: Definitie project Nbw, StAB 2013/65….
Flora en faunawet en Vvgb
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann een noot onder Rb Midden-Nederland 7 februari 2013, ECLI:NL:RBMNE:2013:BZ1898, inz….
Flora- en faunawet: nieuwe donkere wolken boven Nederland?
Fleur Onrust schreef met A.Drahmann een artikel “​Flora- en faunawet: nieuwe donkere wolken boven Nederland?”, in BR…
Bestaand gebruik – Natuurbeschermingswet
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 21 november 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BY3744 inz. Bestaand gebruik…
Effectbeoordeling en saldering – Natuurbeschermingswet
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 10 oktober 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BX9705 inz. Effectbeoordeling en saldering…
De beoordeling van effecten op buitenlandse Natura 2000-gebieden
Marieke Kaajan schreef samen met A.C. Collignon een noot onder ABRvS 29 augustus 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BX5932 inz….
De (on)mogelijkheid van een koepelvergunning – Natuurbeschermingswet
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 15 augustus 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BX4650 inz. De (on)mogelijkheid…
Flora- en faunawet pilot Tijdelijke natuur
Fleur Onrust schreef een noot onder de uitspraak ABRvS 25 juli 2012 (ECLI:NL:RVS:2012:BX2544), BR 2012/140. 1. Dit…
Art. 19kd Nbw in combinatie met vergunningplicht art. 19d Nbw
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 30 mei 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BW6948 inz. Art. 19kd…
Saldering op grond van de Nbw door middel van intrekking van een (milieu)vergunning
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 4 april 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BW0777 inz. Saldering op…
Gebiedsbescherming in het wetsvoorstel natuur: oude wijn in nieuwe zakken?!
Marieke Kaajan schreef het artikel “Gebiedsbescherming in het wetsvoorstel natuur: oude wijn in nieuwe zakken?!”, MenR. 2011/181….
Effectbeoordeling stikstofdepositie
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 28 maart 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BW0169 inz. Effectbeoordeling stikstofdepositie, StAB…
Overdraagbaarheid Natuurbeschermingswet-vergunningen
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 21 maart 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BV9525 inz. Overdraagbaarheid Natuurbeschermingswetvergunningen, StAB…
Vergunningplicht Natuurbeschermingswet voor het uitrijden van mest
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 18 januari 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BV1162 inz. Vergunningplicht Natuurbeschermingswet voor het…
Boom Basics Omgevingsrecht
M.M. Kaajan en F. Onrust schreven samen met V.L. van ’t Lam (red), J.C. van…
De uitleg van artikel 19kd Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 7 september 2011, ECLI:NL:RVS:2011:BR6898 inz. De uitleg van art….
Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2011
Marieke Kaajan schreef de “Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2011”, BR 2012/102. Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2011 1.Inleiding In de kroniek…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2010
Marieke Kaajan schreef de “Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2010”, BR 2011/67. Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2010 1Inleiding Het natuurbeschermingsrecht in Nederland,…
Einde aan de crisis in de Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef het artikel “Einde aan de crisis in de Natuurbeschermingswet”, TO 2010/2, p. 31-41….
Parlementaire geschiedenis Wet ruimtelijke ordening
N.S.J. Koeman, A. ten Veen, J.R. van Angeren, D.S.P. Fransen & Marieke Kaajan schreven het boek Parlementaire…