ENVIR ADVOCATEN
Keizersgracht 451-1V
1017 DK Amsterdam
T +31 20 737 20 66
F +31 20 796 92 22


Datum: 19-02-2014

Bestaand gebruik – Natuurbeschermingswet

Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 19 februari 2014, ECLI:NL:RVS:2014:537 inz. Bestaand gebruik Nbw, MenR 2014/91.

(1)
Uitspraken over vergunningen op grond van de Natuurbeschermingswet 1998 (Nbw 1998) gaan in de praktijk vaak over stikstofdepositie en/of over bestaande rechten. Zo ook de uitspraken van 12 en 19 februari, waarin het meest opmerkelijk is de wijze waarop de ABRvS de definitie van bestaand gebruik in art. 19d lid 3 Nbw 1998 invult. De uitspraken bieden een goed aanknopingspunt om in deze annotatie, zij het kort, in te gaan op deze regeling. Zie voor een meer uitgebreide beschrijving van deze regeling mijn artikel ‘Highlights en actualiteiten van het natuurbeschermingsrecht’ in StAB 2014/1 en W. Zwier, ‘Over bestaand gebruik, bestaande rechten, projecten en andere handelingen in de Natuurbeschermingswet 1998’, M en R 2013/134.
(2)
Hoe is de systematiek? Projecten en andere handelingen met, samengevat, significant negatieve effecten, zijn vergunningplichtig op grond vanart. 19d lid 1 Nbw 1998. Een uitzondering op de vergunningplicht bestaat in geval van bestaand gebruik dat geen project is met mogelijk significant negatieve effecten. (art. 19d lid 3 Nbw 1998). Bestaand gebruik is in art. 1 sub m gedefinieerd als ‘gebruik dat op 31 maart 2010 bekend is, of redelijkerwijs bekend had kunnen zijn bij het bevoegd gezag’. Kan deze uitzonderingsgrond niet worden ingeroepen, dan zal een vergunning moeten worden verkregen en zal, aan de hand van de criteria van art. 19e Nbw 1998 e.v., moeten worden beoordeeld of deze vergunning verleend kan worden. Een van de manieren om vergunningverlening te vergemakkelijken, is te bezien in hoeverre eigen effecten kunnen worden gesaldeerd. De uitspraak van 19 februari 2014 betreft de vraag wanneer sprake is van bestaand gebruik; de tweede uitspraak (van 12 februari 2014) gaat in op de vraag met welke rechten gesaldeerd kan worden als een bepaald project vergunningplichtig is. Hoewel het hier twee aspecten betreft die zo op het eerste gezicht niet met elkaar samenhangen, bestaat er toch een zekere verwevenheid tussen beide uitspraken.
(3)
Eerst de vraag wanneer zich een situatie van bestaand gebruik conform de wettelijke definitie voordoet. Er zijn niet veel uitspraken waarin de ABRvS meegaat in de stelling dat sprake is van bestaand gebruik. Alleen daarom is de uitspraak van 19 februari jl. het signaleren waard. De redenering die de ABRvS nu hanteert om te concluderen dat bestaand gebruik zich voordoet, is echter enigszins opmerkelijk. Wat is er aan de hand? Als gezegd: de peildatum of sprake is van bestaand gebruik, is 31 maart 2010. Betwist kan worden of deze peildatum Europeesrechtelijk door de beugel kan. Hierover is al veel gezegd (zie o.a. eerdergenoemde publicaties). De ABRvS heeft zich tot op heden over deze principiële vraag niet concreet uitgelaten en wist dit heet hangijzer steeds eenvoudig te omzeilen. Dat kon zij ook in die gevallen waarin geconcludeerd werd dat geen sprake was van bestaand gebruik. Omdat de ABRvS nu aanneemt dat bestaand gebruik zich voordoet, moet zij ook wel iets zeggen over de consequenties van deze conclusie. Dat doet de ABRvS dan ook.
(4)
Voor de conclusie dat sprake is van bestaand gebruik heeft de ABRvS weinig woorden nodig. Hoewel ten tijde van de door het bevoegd gezag uitgevoerde controle minder mestvarkens aanwezig waren dan het aantal mestvarkens op 31 maart 2010, neemt de ABRvS toch een situatie van bestaand gebruik aan. Daarvoor acht de ABRvS relevant dat een fluctuatie in het aantal mestvarkens inherent is aan de bedrijfsvoering van een varkenshouderij. Hoewel dit een praktische aanpak is van de ABRvS, wordt daarmee wel de deur opengezet voor een meer subjectieve benadering van de vraag wanneer zich een situatie van bestaand gebruik voordoet. Dit komt deels overigens ook doordat voor de wettelijke definitie van bestaand gebruik niet relevant is welk gebruik op de peildatum vergund is, maar welk gebruik op de peildatum feitelijk plaatsvond. Het zou eenvoudiger zijn om uit te gaan van vergund gebruik (zoals de ABRvS ook doet bij de vaststelling van bestaande rechten op de referentiedatum), maar dat is niet de keuze die de wetgever heeft gemaakt. Daardoor wordt het wel lastiger om vast te stellen wanneer (nog) wél en wanneer niet meer sprake is van bestaand gebruik. Duidelijk is al wel dat bestaand gebruik niet wordt aangenomen als na de peildatum een voor de natuur gunstige wijziging is doorgevoerd (ABRvS 3 juli 2013, nr. 201113299). Waar de grens precies ligt, is echter nog onduidelijk. Gezien de wat subjectieve benadering die de ABRvS kennelijk voorstaat, zal die grens ook in het algemeen niet eenvoudig zijn te trekken.
(5)
De interpretatie van de feitelijke situatie is overigens niet het meest opmerkelijke in de uitspraak van 19 februari. Interessanter zijn de overwegingen van de ABRvS ná de conclusie dat sprake is van bestaand gebruik. Uitgaande van art. 19d lid 3 Nbw 1998 had de ABRvS na de vaststelling dat zich een situatie van bestaand gebruik voordoet, al kunnen concluderen dat de betreffende activiteit vergunningvrij is. Daarmee zou de ABRvS immers simpelweg het wettelijke systeem volgen. De toetsing van de ABRvS gaat echter verder, door vervolgens vast te stellen wat de vergunde situatie was op het moment dat het gebiedsbeschermingsregime van de Habitatrichtlijn van kracht werd voor de betrokken Natura 2000-gebieden (de zogeheten referentiedatum). De basis voor deze benadering is gelegen in de uitspraak van 31 maart 2010 (nr. 200903784). Na vaststelling van de vergunde situatie op de referentiedatum, geeft de ABRvS een eigen interpretatie aan de wettelijke regeling van het vergunningvrij zijn van het bestaand gebruik. Alleen “als op 31 maart 2010 en nadien geen wijziging heeft plaatsgevonden van de vergunde situatie met betrekking tot de varkenshouderij ten opzichte van 10 juni 1994 mag de uitzondering op de vergunningplicht vanwege bestaand gebruik worden toegepast”. 10 juni 1994 was in dit geval de relevante referentiedatum. Daarmee erkent de ABRvS m.i., zij het impliciet, dat de huidige regeling van bestaand gebruik zoals deze in art. 19d lid 3 Nbw 1998, is opgenomen niet in overeenstemming is met de Habitatrichtlijn doch wordt tegelijkertijd een werkbare oplossing voor deze conclusie geboden. De consequentie van deze redenering is ook dat er geen beroep bestaat op de regeling voor bestaand gebruik indien dit gebruik op de referentiedatum nog niet was vergund (zie in dat verband ook ABRvS 24 oktober 2012, nr. 201101092).
(6)
Maar toch is daarmee niet alles duidelijk. Eerder heeft de ABRvS gesteld dat als een bestaande activiteit wordt uitgebreid of gewijzigd en deze uitbreiding of wijziging kan worden aangemerkt als een vergunningplichtig project, het bestaande deel moet worden beoordeeld als ‘andere handeling’ waarop art. 19d en art. 19e Nbw 1998 van toepassing zijn. Daarbij kwam dan niet aan de orde in hoeverre de bestaande handeling vergunningvrij zou zijn, terwijl dat in het licht van de uitspraak van 19 februari jl. kennelijk wel van belang is. De systematiek is daarmee wat mij betreft niet duidelijker geworden, althans, in ieder geval niet consistent. De volgende lijnen kunnen in ieder geval uit de jurisprudentie worden afgeleid: (i) vergunningvrij is iedere handeling die op de referentiedatum was vergund en deze vergunde situatie op en na 31 maart 2010 niet is gewijzigd; (ii) bij uitbreiding of wijziging van een bestaande situatie moet alleen de uitbreiding of wijziging worden aangemerkt als project, al het overige is een ‘andere handeling’ en moet als zodanig worden getoetst, terwijl voor het geheel een vergunning nodig is; (iii) als de uitbreiding/wijziging inclusief de bestaande situatie niet leidt tot meer effecten dan de vergunde situatie op de referentiedatum, is daarmee (passend) beoordeeld dat de uitbreiding/wijziging toelaatbaar is; waarbij van belang is te onderkennen dat (iv) het bestaande recht op de referentiedatum kan zijn verminderd indien de vergunde situatie ná de referentiedatum is aangepast (zoals in de uitspraak van 12 februari aan de orde was). Alle als project aan te duiden wijzigingen die na de referentiedatum hebben plaatsgevonden of zullen plaatsvinden, en waarvoor nog geen vergunning krachtens de Nbw 1998 is verleend, dienen ten slotte ook nog passend beoordeeld te worden als bedoeld in artikel 19f eerste lid van de Nbw 1998, indien die wijzigingen significante gevolgen voor het betrokken Natura 2000-gebied kunnen hebben (ABRvS 28 november 2012, nr. 201107938). Hoe deze laatste beoordeling in de praktijk feitelijk zou moeten geschieden als deze beoordeling niet heeft plaatsgevonden (hetgeen regelmatig voorkomt bij milieuvergunningen die voor 1 februari 2009 zijn verleend), is mij daarbij nog niet duidelijk.
(7)
M.i. loopt de huidige systematiek niet helemaal rond, in ieder geval niet voor zover het de beoordeling van een bestaande situatie als andere handeling betreft (punt (ii) zoals hiervoor genoemd). Zou het niet zo moeten zijn dat ook bij een uitbreiding of wijziging moet worden vastgesteld of de bestaande situatie op zichzelf beschouwd vergunningvrij is? Het zou immers best zo kunnen zijn, dat de bestaande situatie nog steeds overeenkomt met hetgeen op de referentiedatum was toegestaan en na 31 maart 2010 niet meer is gewijzigd. Het komt het mij wat vreemd voor om deze situatie toch te moeten aanmerken als ‘andere handeling’ waarvoor ook een vergunningplicht geldt, zij het met een lichtere toets dan in de situatie dat sprake is van een project. Of moet in die situatie worden aangenomen dat de bestaande ‘andere handeling’ niet meer als bestaand gebruik kan worden aangemerkt, juist omdat nu een wijziging of uitbreiding wordt aangevraagd? Dat lijkt mij echter een wat opmerkelijke redenering. Daarbij wordt de kwalificatie van een bestaande activiteit immers afhankelijk wordt gesteld van de vraag of een uitbreiding of wijziging wordt aangevraagd. Dit punt is dus nog niet duidelijk.
(8)
Wel is duidelijk dat, volgens de nieuwe invulling van de definitie van bestaand gebruik door de ABRvS, van bestaand gebruik geen sprake is indien na de referentiedatum een (revisie)vergunning is verleend waarbij er een wijziging ten opzichte van de referentiedatum is opgetreden. Dat geldt zowel in de situatie dat méér als wanneer minder is vergund. De huidige situatie is dan immers niet meer gelijk aan de situatie ten tijde van de referentiedatum. De uitspraak van 12 februari 2014 bevestigt, in lijn met de uitspraak van 13 november 2013 (nr. 201211640), dat het bestaande recht als het ware met terugwerkende kracht is gewijzigd indien op grond van een (revisie)vergunning de toegestane handelingen met bijbehorende effecten zijn beperkt. In die situatie kan dan hoogstens nog geprofiteerd worden van bestaande rechten die in een (passende) beoordeling kunnen worden meegenomen, maar kan geen beroep meer worden gedaan op de regeling van bestaand gebruik zoals deze is opgenomen in art. 19d lid 3 Nbw 1998.

Deze noot gaat over het natuurbeschermingsrecht een onderdeel van het omgevingsrecht.


Gerelateerd

Prejudiciële vragen PAS: en nu?
Op 17 mei jl. deed de ABRvS twee (tussen)uitspraken over de Programmatische Aanpak Stikstof. In…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht – Soortenbescherming (deel 1)
In de jaarlijks terugkerende kroniek Natuurbeschermingsrecht schreven Fleur Onrust en Marieke Kaajan in BR 2017/53…
Natuurbescherming onder de Omgevingswet: eenvoudig en beter?
In MenR 2017/45 ging Marieke Kaajan in op de consultatieversie van de Aanvullingswet Natuur in…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht – Gebiedsbescherming (deel 2)
Deel 2 van de jaarlijks terugkerende kroniek Natuurbeschermingsrecht, geschreven door Marieke Kaajan en Fleur Onrust,…
Actualiteiten natuurbeschermingsrecht 2017
In MenR 2017/78 werd, naar aanleiding van de Actualiteitendag van de Vereniging van Milieurecht, het…
Programmatische Aanpak Stikstof; prejudiciële vragen weiden en bemesten
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 17 mei 2017, ECLI:NL:RVS:2017:1260 in MenR 2017/85. 1….
Programmatische Aanpak Stikstof; prejudiciële vragen (algemeen)
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 17 mei 2017, ECLI:NL:RVS:2017:1259 in MenR 2017/84. 1….
Relatie tussen luchthavenbesluit en Wet natuurbescherming
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 18 januari 2017, ECLI:NL:RVS:2017:129 in MenR 2017/53. 1….
Overgangsrecht Programmatische Aanpak Stikstof
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 14 december 2016, ECLI:NL:RVS:2016:3327 en 28 december 2016,…
Passende beoordeling en rol van PAS-maatregelen
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 24-02-2016, ECLI:NL:RVS:2016:497 in M en R 2016/68. Noot 1. Hoewel juridisch…
Stikstofbeoordeling bij plannen; mitigerende maatregelen in planvoorschriften verzekeren
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 20-04-2016, ECLI:NL:RVS:2016:1072 in M en R 2016/98. Noot 1. Deze twee met…
Omvang motiveringsplicht bij toename stikstofdepositie
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 30-03-2016, ECLI:NL:RVS:2016:866 in M en R 2016/82. Noot 1. ABRvS 23…
Passende beoordeling bij kleine toename stikstofdepositie; geen cumulatie met nog niet vastgesteld uitwerkingsplan
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 08-06-2016, ECLI:NL:RVS:2016:1612 in M en R 2016/112 Noot 1. Deze uitspraak –…
Gebruikmaken van een eerdere passende beoordeling
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 22‑06‑2016, ECLI:NL:RVS:2016:1745  in M en R 2016/115. Noot 1. Art. 19j, lid…
Stikstofregeling in bestemmingsplan
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 1 juli 2016, ECLI:NL:RVS:2016:1515 in M en R…
Beperkte beroepsmogelijkheden tegen beheerplan; relatie met bestaand gebruik
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 20 juli 2016, ECLI:NL:RVS:2016:2041 in M en R…
Verschil tussen instandhoudingsmaatregelen, preventieve en compenserende maatregelen
Marieke Kaajan schreef een noot onder HvJ EU 21-07-2016, ECLI:EU:C:2016:583 in M en R 2016/131. Noot 1….
Natuurbeschermingsrecht in vogelvlucht; Actualiteiten en vragen uit de praktijk
Marieke Kaajan schreef in M en R 2016/73 het artikel: Natuurbeschermingsrecht in vogelvlucht; Actualiteiten en vragen…
Meldingsbevestiging PAS is geen besluit
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 02‑11‑2016, ECLI:NL:RVS:2016:2903 in M en R 2017/22. Noot 1. Met deze uitspraak…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht en Ffw 2016 (deel 2)
Kroniek Natuurbeschermingsrecht en Ffw 2016 (deel 2) F. Onrust en M.M. Kaajan[1]     Inleiding…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht en Ffw 2016 (deel 1)
Verschenen in: BR 2016/50 Inleiding Een jaar verstreken; tijd dus voor een overzicht van de…
De Wet natuurbescherming: soortenbescherming
In Journaal Flora en fauna verscheen het artikel van Fleur Onrust en Luuk Boerema over…
Een nieuwe Beleidslijn Tijdelijke Natuur
Op 10 september 2015 is de Beleidslijn Tijdelijke Natuur in de Staatscourant gepubliceerd.[1] De beleidslijn heeft…
Standaard voorschriften Nbw-vergunning vernietigd
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 23-12-2015, ECLI:NL:RVS:2015:3980. Noot 1. De spoorlijn Budel-Weert levert…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2015 – deel 2 Soortenbescherming
Fleur Onrust en Marieke Kaajan schreven de Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2015 – deel 2 inzake soortenbescherming….
Cumulatie met uitwerkingsplan verplicht?
Marieke Kaajan schreef een noot bij Vz. ABRvS 12-11-2015, ECLI:NL:RVS:2015:3575. Noot 1. Op grond van art. 19f,…
PAS: vragen uit de praktijk
De inwerkingtreding van het Programma Aanpak Stikstof heeft geleid tot vele vragen in de praktijk….
Nieuw leefgebied binnen N2000-gebied = mitigatie
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 14-10-2015, ECLI:NL:RVS:2015:3194. Noot 1. Met het arrest Briels…
Aanvaardbare wijzigingsbevoegdheid onder de voorwaarde dat significante effecten zijn uitgesloten
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 16-09-2015, ECLI:NL:RVS:2015:2891. Noot 1. Al eerder heb ik…
Referentiesituatie bij plannen indien bebouwing teniet is gegaan
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 19-08-2015, ECLI:NL:RVS:2015:2639. Noot 1. Een van de aspecten…
Toetsing van plannen aan de Nbw
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 05-08-2015, ECLI:NL:RVS:2015:2471. Noot 1. Het is een terugkerend…
Nbw-toestemming zonder ADC-toets; feit of fictie?
Het arrest Briels heeft geleid tot een stroom aan jurisprudentie waarmee het verschil tussen compensatie…
Bevoegd gezag Nbw-vergunning sinds 1 juli 2015
Marieke Kaajan schreef een nooit onder ABRvS 29-07-2015, ECLI:NL:RVS:2015:2406. Noot 1. Geeft een verleende Nbw-vergunning onverkort…
Kroniek Nbw en Ffw 2015 (deel 1)
De Nbw is geen rustig bezit. Het afgelopen jaar verscheen er weer veel jurisprudentie en…
Bestemmingsplannen en stikstof
Kunnen bestemmingsplannen profiteren van het programma aanpak stikstof (PAS)? Lees een instructief en praktisch artikel…
Beperkte toepassing art. 19kd Nbw bij plannen
Marieke Kaajan schreef een noot bij ABRvS 1 april 2015 (ECLI:NL:RVS:2015:999 en 1010) over art….
Vergunningplicht beweiden en uitrijden van mest
Een Nbw-vergunning is ook nodig voor het beweiden van koeien en het uitrijden van mest….
Flora en faunawet ontheffing en zelf in de zaak voorzien
In AB 2015/164 verscheen een annotatie van Annemarie Drahmann (Stibbe) en Fleur Onrust (ENVIR Advocaten)…
Mitigatie en compensatie (part 2)
Marieke Kaajan schreef de volgende noot bij ABRvS 11 maart 2015 (ECLI:NL:RVS:2015:706, inz. Buitenring Parkstad…
Op feitelijke situatie is Nbw niet van toepassing
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 08-07-2015, ECLI:NL:RVS:2015:2155. Noot 1. Deze uitspraak is een…
Criteria voor voorlopige aanwijzing Natura 2000-gebied
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 01-07-2015, ECLI:NL:RVS:2015:2041 Noot 1. Het komt al niet…
Vergunningvrij bestaand gebruik Nbw
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 24-06-2015, ECLI:NL:RVS:2015:1946 Noot 1. Deze uitspraak is een weinig voorkomend…
Van EHS tot NNN en de doorwerking in bestemmingsplannen
Fleur Onrust schreef in het digitale magazine Natuur in de Gemeente een column over de EHS…
Voortoets of passende beoordeling?
Geen passende beoordeling? Dan ook vaak geen plan-merplicht. Toch is een voortoets vaak niet voldoende….
Beperkt beroep beheerplan Nbw
Marieke Kaajan schreef in Milieu en Recht 2015/21 de volgende noot onder ABRvS 24 september…
Foerageergebied buiten Natura 2000-gebied: mititgatie
Een van de eerste zaken na het arrest Briels waaruit blijkt wanneer sprake is van…
Mitigatie en compensatie; toepassing arrest Briels
Het arrest Briels leidt tot veel discussie over het verschil tussen mitigatie en compensatie. Marieke…
ORNIS-criterium ook bij Habitatrichtlijnsoorten
En de ontwikkeling van windturbines betreft een dwingende reden van groot openbaar belang. Zie de…
Elektrovisserij leidt tot overtreding Ffw
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 19 november 2014, nr. 201404288 inzake de overtreding van…
Revisie- of veranderingsvergunning?
Marieke Kaajan beschreef wanneer een revisievergunning kan worden verlangd. In Niewsbrief StAB 2015-1 verscheen een…
Jaaroverzicht jurisprudentie flora en faunawet 2014 JFF
In dit jurisprudentie overzicht behandelen Fleur Onrust en A. Drahmann de jurisprudentie Ffw van de…
Andere definitie Nbw-bestaand gebruik bij bestemmingsplan
In deze noot van Marieke Kaajan wordt de definitie van bestaand gebruik in de zin…
Honden aanlijnen en stikstofdepositie; geen mitigatie
Een aanlijn- en opruimplicht bij honden; is dat een mitigerende maatregel? In MenR 2015/6 schreef…
Bestemmingsplan en Flora en faunawet (BR 2014/136)
Fleur Onrust schreef in BR 2014/136. Essentie uitspraak: De vragen of voor de uitvoering van het bestemmingsplan…
Kwaliteit van de deskundigenrapporten bij ontheffing Ffw
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann in Bouwrecht over de kwaliteit van deskundigenrapporten die…
Planvoorschriften en Natuurbeschermingswet
Deze annotatie van Marieke Kaajan en Marcel Soppe in MenR 2014/143 gaat in op de mogelijke…
Bestaand gebruik volgt ook uit melding Besluit Melkveehouderij
Uit een melding op grond van het Besluit Melkveehouderij kan ook de omvang van (vergund)…
Belang van de ‘Soortenstandaard’ bij de verlening ontheffing Ffw
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann in Br over de uitspraak van de Rechtbank…
Bescherming van natuur in de Omgevingswet
In het Themanummer Omgevingswet van Milieu en Recht (2014/8) schreef Marieke Kaajan een artikel over de mate…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2014
Marieke Kaajan schreef de “Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2014”, BR 2014/75. Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2014 1.Inleiding Er is weer een…
Project of andere handeling?
Laagvliegen boven en nabij Natura 2000-gebieden, en het landen op onverharde delen van deze gebieden…
Flora en faunawet en dwingende redenen
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann het artikel, “Dwingende redenen van groot openbaar belang…
Effectbeoordeling Duitse Natura 2000-gebieden
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 16 april 2014, ECLI-nr: NL:RVS:2014:1312 inz. De beoordeling van…
Aanleggen nieuw habitattype is compensatie
Marieke Kaajan schreef een noot over de uitleg van het verschil tussen mitigatie en compensatie. In…
Externe saldering en directe samenhang – Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 9 april 2014, ECLI:NL:RVS:2014:1207 inz. Externe saldering en…
Salderen met bestaande rechten – Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 12 februari 2014, ECLI:NL:RVS:2014:446 inz. Salderen met bestaande rechten die…
Effecten op buitenlandse Natura 2000-gebieden en bestaande rechten
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 5 februari 2014, ECLI:NL:RVS:2014:285 inz. Effecten op buitenlandse…
Highlights en actualiteiten van het natuurbeschermingsrecht
Marieke Kaajan schreeft “Highlights en actualiteiten van het natuurbeschermingsrecht”, Nieuwsbrief StAB 2014/1, p. 7-15. Zie het gehele…
Windparken en leefomgeving
Marieke Kaajan schreef samen met E.M.N. Noordover, “Windparken en leefomgeving: een toelichting op enkele angels uit de besluitvorming”,…
Dwangsom en Flora en faunawet
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann een noot onder ABRvS 25 september 2013, ECLI:NL:RVS:2013:1247, BR 2014/9….
Wijziging Nbw-vergunning na de referentiedatum
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 13 november 2013, ECLI:NL:RVS:2013:1891, BR 2014/20. 1. Met deze uitspraak…
Flora en faunawet, tijdelijke verstoring vaste rust- en verblijfplaats
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann een noot onder ABRvS 13 november 2013, ECLI:NL:RVS:2013:1925, BR 2014/8….
Salderen van deposities via een depositiebank
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 13 november 2013, ECLI:NL:RVS:2013:1931 inz. Salderen van deposities via een depositiebank,…
Passende beoordeling niet verplicht ondanks inhoudelijke ecologische voortoets
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 16 oktober 2013, ECLI:NL:RVS:2013:1573, MenR 2014/57. (1) Deze uitspraak is,…
Flora en faunawet (Ffw) verklaring van geen bedenkingen
Fleur Onrust schreef met A. Drahmann een noot onder de uitspraak Rb Utrecht 6 september 2012,…
Omgevingswet en belanghebbendheid
Fleur Onrust schreef de Doorgeefcolumn “Omgevingswet en belanghebbendheid; alles bij het oude?” De column is te…
Effectbeoordeling stikstofdepositie
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 1 augustus 2013, ECLI:NL:RVS:2013:BZ9099 inz. Effectbeoordeling stikstofdepositie Nbw,…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2013
Marieke Kaajan schreef de “Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2013”, BR 2013/99. Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2013 1.Inleiding Net als in…
Flora en faunawet en verklaring van geen bedenkingen
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann een noot onder ABRvS 26 juni 2013, ECLI:NL:RVS:2013:57, inz….
Bestaand gebruik in de Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 3 juli 2013, ECLI:NL:RVS:2013:107 inz. Bestaand gebruik zoals gedefinieerd in…
De beoordeling van effecten op buitenlandse Natura 2000-gebieden
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 26 juni 2013, ECLI:NL:RVS:2013:3 inz. De beoordeling van effecten…
Stikstofverordening Noord-Brabant
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 19 juni 2013, ECLI:NL:RVS:2013:CA3654 inz. de Stikstofverordening Noord-Brabant, MenR…
Stikstofbeleid Provincie Overijssel – Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 22 mei 2013, ECLI:NL:RVS:2013:CA0687 inz. het “Beleidskader Natura 2000…
Ontwikkelingsruimte met de PAS, of toch niet?
Marieke Kaajan schreef het artikel “Ontwikkelingsruimte met de PAS, of toch niet?”, Agr.r. 2013 (afl. 3),…
Definitie project in de Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 3 april 2013, ECLI:NL:RVS:2013:BZ7579 over de: Definitie project Nbw, StAB 2013/65….
Flora en faunawet en Vvgb
Fleur Onrust schreef samen met A. Drahmann een noot onder Rb Midden-Nederland 7 februari 2013, ECLI:NL:RBMNE:2013:BZ1898, inz….
Flora- en faunawet: nieuwe donkere wolken boven Nederland?
Fleur Onrust schreef met A.Drahmann een artikel “​Flora- en faunawet: nieuwe donkere wolken boven Nederland?”, in BR…
Bestaand gebruik – Natuurbeschermingswet
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 21 november 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BY3744 inz. Bestaand gebruik…
Effectbeoordeling en saldering – Natuurbeschermingswet
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 10 oktober 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BX9705 inz. Effectbeoordeling en saldering…
De beoordeling van effecten op buitenlandse Natura 2000-gebieden
Marieke Kaajan schreef samen met A.C. Collignon een noot onder ABRvS 29 augustus 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BX5932 inz….
De (on)mogelijkheid van een koepelvergunning – Natuurbeschermingswet
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 15 augustus 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BX4650 inz. De (on)mogelijkheid…
Flora- en faunawet pilot Tijdelijke natuur
Fleur Onrust schreef een noot onder de uitspraak ABRvS 25 juli 2012 (ECLI:NL:RVS:2012:BX2544), BR 2012/140. 1. Dit…
Art. 19kd Nbw in combinatie met vergunningplicht art. 19d Nbw
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 30 mei 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BW6948 inz. Art. 19kd…
Saldering op grond van de Nbw door middel van intrekking van een (milieu)vergunning
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 4 april 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BW0777 inz. Saldering op…
Gebiedsbescherming in het wetsvoorstel natuur: oude wijn in nieuwe zakken?!
Marieke Kaajan schreef het artikel “Gebiedsbescherming in het wetsvoorstel natuur: oude wijn in nieuwe zakken?!”, MenR. 2011/181….
Effectbeoordeling stikstofdepositie
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 28 maart 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BW0169 inz. Effectbeoordeling stikstofdepositie, StAB…
Overdraagbaarheid Natuurbeschermingswet-vergunningen
Lees hier de noot die Marieke Kaajan schreef onder ABRvS 21 maart 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BV9525 inz. Overdraagbaarheid Natuurbeschermingswetvergunningen, StAB…
Vergunningplicht Natuurbeschermingswet voor het uitrijden van mest
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 18 januari 2012, ECLI:NL:RVS:2012:BV1162 inz. Vergunningplicht Natuurbeschermingswet voor het…
Boom Basics Omgevingsrecht
M.M. Kaajan en F. Onrust schreven samen met V.L. van ’t Lam (red), J.C. van…
De Raamwet omgevingsrecht; van model 3.0 naar model 4.1
Fleur Onrust schreef het artikel “De Raamwet omgevingsrecht; van model 3.0 naar model 4.1“, BR 2011, p….
De uitleg van artikel 19kd Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 7 september 2011, ECLI:NL:RVS:2011:BR6898 inz. De uitleg van art….
Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2011
Marieke Kaajan schreef de “Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2011”, BR 2012/102. Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2011 1.Inleiding In de kroniek…
Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2010
Marieke Kaajan schreef de “Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2010”, BR 2011/67. Kroniek Natuurbeschermingsrecht 2010 1Inleiding Het natuurbeschermingsrecht in Nederland,…
Het Besluit milieueffectrapportage (Cat. 18.2 bijlage D)
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 10 november 2010, ECLI:NL:RVS:2010:BO3494 inz. het Besluit milieueffectrapportage (Cat….
De relatie tussen Wabo en Waterwet
Fleur Onrust schreef het artikel “De relatie tussen Wabo en Waterwet”, BR 2010/160 (p. 851). De relatie tussen Wabo en Waterwet 1. Inleiding…
Einde aan de crisis in de Natuurbeschermingswet
Marieke Kaajan schreef het artikel “Einde aan de crisis in de Natuurbeschermingswet”, TO 2010/2, p. 31-41….
Kansen op herstel met de Crisis- en herstelwet?!
Marieke Kaajan en A. ten Veen schreven samen de bijdrage “Kansen op herstel met de Crisis- en…
Rijkscoördinatieregeling energie-infrastructuurprojecten
Marieke Kaajan schreef het artikel “Rijkscoördinatieregeling energie-infrastructuurprojecten: een handige regeling maar wel met haken en ogen”…
Parlementaire geschiedenis Wet ruimtelijke ordening
N.S.J. Koeman, A. ten Veen, J.R. van Angeren, D.S.P. Fransen & Marieke Kaajan schreven het boek Parlementaire…
Revisievergunning Corus
Marieke Kaajan schreef een noot onder ABRvS 28 mei 2008, ECLI:NL:RVS:2008:BD2643 inz. Revisievergunning, MenR 2008/73. 1…
Waterwet, in kort bestek
Fleur Onrust schreef het artikel “Waterwet, in kort bestek”, Bulletin RO Totaal 2007, nr. 4. p….
Minder regels, meer ruimte voor water; het voorontwerp Waterwet nader beschouwd
Fleur Onrust schreef de bijdrage “Minder regels, meer ruimte voor water; het voorontwerp Waterwet nader beschouwd”,…
Het belanghebbendebegrip in de Wabo
Fleur Onrust schreef het artikel “Het belanghebbendebegrip in de Wabo”, BR 2008, p. 401. Na het verschenen…