Amsterdam: +31 20 737 20 66
Almelo: +31 546 89 82 46
Leeuwarden: +31 20 236 10 24

image_pdf

Datum: 16-05-2021

Wanneer is sprake van één ETS installatie? Hof van Justitie EU geeft tekst en uitleg

Het emissiehandelsysteem van de EU (EU ETS) geldt voor emissies van aangewezen broeikasgassen die het gevolg zijn van aangewezen activiteiten. Die activiteiten vinden plaats in ETS installaties. ETS installaties mogen enkel in bedrijf zijn als zij beschikken over een broeikasgasemissievergunning (ETS-vergunning).

ETS installatie of inrichting?

Tot en met de derde handelsperiode van het EU ETS, die eind 2020 afliep, werd in Nederland voor de toepassing van het EU ETS aangesloten bij het Nederlandse milieurechtelijke begrip ‘inrichting’. Met de komst van de Omgevingswet zal het begrip ‘inrichting’ (vrijwel geheel) uit het Nederlandse milieurecht verdwijnen. Vooruitlopend daarop is de Nederlandse implementatiewetgeving van het EU ETS aangepast en wordt met ingang van de vierde handelsperiode, die 1 januari dit jaar van start is gegaan, aangesloten bij het begrip ‘installatie’ uit de EU ETS-richtlijn (Richtlijn 2003/87/EG).

Ook voor Nederlandse ETS deelnemers is daarmee ineens van belang wanneer precies sprake is van een ETS installatie.

Wat is een ETS installatie?

De EU ETS-richtlijn definieert ‘installatie’ als volgt: “vaste technische eenheid waarin één of meer van de in bijlage I genoemde activiteiten plaatsvinden alsmede andere, daarmee rechtstreeks samenhangende activiteiten plaatsvinden, die technisch in verband staan met de op die plaats ten uitvoer gebrachte activiteiten en gevolgen kunnen hebben voor de emissies en de verontreiniging”.

Met bijlage I wordt verwezen naar bijlage I bij de EU ETS-richtlijn waarin de activiteiten zijn aangewezen die onder het EU ETS vallen. In bijlage I zijn activiteiten aangewezen als de productie van papier of karton, de productie van organische bulkchemicaliën en het verbranden van brandstoffen. Voor een groot deel van de activiteiten is een drempelwaarde opgenomen. Als de activiteit die drempelwaarde overschrijdt, valt die onder het ETS. Voor productie van producten heeft de drempelwaarde de vorm van minimum productiecapaciteit. Voor het verbranden van brandstoffen geldt als drempel dat deze verbranding moet plaatsvinden in installaties met een totaal nominaal thermisch ingangsvermogen van meer dan 20 MW.

Beperkte jurisprudentie over de ETS installatie

Het Hof van Justitie van de EU (het Hof) heeft zich nog niet vaak uitgelaten over de vraag wanneer precies sprake is van één ETS installatie. De belangrijkste uitspraak over deze vraag was de uitspraak over de kolencentrale van EPZ, naar aanleiding van prejudiciële vragen van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (C‑158/15, EU:C:2016:422). In deze uitspraak oordeelde het Hof dat een kolenopslag die aan de overkant van een weg was gelegen en met een transportband was verbonden met de kolencentrale onderdeel vormde van de ETS installatie.

De Granarolo zaak

Bij arrest van 21 april 2021 heeft het Hof een uitspraak aan het repertoire toegevoegd naar aanleiding van prejudiciële vragen van de Tribunale amministrativo regionale per il Lazio, de bestuursrechter in eerste aanleg in Lazio, Italië (C‑617/19, ECLI:EU:C:2021:338). De zaak betrof een geschil tussen de Italiaanse zuivelproducent Granarolo SpA (Granarolo) en de Italiaanse overheid. Granarolo heeft een fabriek in Pasturago di Vernate die uit verschillende eenheden bestaat en is uitgerust met een warmtecentrale voor de productie van de voor haar verwerkingsprocessen benodigde warmte. In deze warmtecentrale worden brandstoffen verbrand om warmte mee op te wekken. De warmtecentrale heeft een nominaal thermisch ingangsvermogen van meer dan 20 MW. Granarolo heeft daarom een ETS-vergunning.

In 2013 heeft Granarolo op het bedrijfsterrein waar haar fabriek is gevestigd een warmte-krachteenheid gebouwd met een nominaal thermisch ingangsvermogen van minder dan 20 MW. Haar ETS-vergunning is hierop aangepast. In 2017 heeft Granarolo de warmte-krachteenheid verkocht aan energiebedrijf E.ON onder gelijktijdige afsluiting van een leveringsovereenkomst voor warmte en elektriciteit. Granarolo heeft de Italiaanse emissieautoriteit vervolgens verzocht de ETS-vergunning aan te passen omdat zij van mening was dat de emissies van de warmte-krachteenheid, die niet meer door haar en ook niet meer onder haar beheer werd geëxploiteerd, moesten worden afgetrokken van haar CO2-emissies.

De Italiaanse emissieautoriteit weigerde de vergunning aan te passen met als argument dat de warmte-krachteenheid in technisch verband staat met de levensmiddelenfabriek van Granarolo en van invloed is op de totale emissies, zodat sprake is van één ETS installatie.

Het Hof geeft tekst en uitleg

Het Hof wijst erop dat de warmtekracht-eenheid niet één ETS installatie kan vormen met de levensmiddelenfabriek zelf, omdat de levensmiddelenproductie niet kwalificeert als bijlage I activiteit. De warmte-krachteenheid kan dus alleen samen met de warmtecentrale één enkele installatie vormen. Daarvoor is vereist dat de in de warmte-krachteenheid verrichte verbrandingsactiviteit rechtstreeks samenhangt met de activiteit van de warmtecentrale op het bedrijfsterrein, technisch in verband staat met de warmtecentrale en gevolgen kan hebben voor de emissies en de verontreiniging. Dit moet beoordeeld worden aan de hand van de feitelijke omstandigheden.

Het Hof verbindt hier de conclusie aan dat de voorwaarde dat de betrokken activiteiten rechtstreeks samenhangen vereist dat de activiteit van warmte-krachteenheid wordt verricht met het oog op de verbranding van brandstoffen die plaatsvindt in de warmtecentrale van de fabriek. Aan deze voorwaarde kan dus niet worden voldaan indien de activiteit van warmte‑krachteenheid uitsluitend wordt verricht ten behoeve van de productie van levensmiddelen in de fabriek van Granarolo, aldus het Hof.

Hoe nu verder?

De verwijzende rechter moet deze feitelijke beoordeling maken. Het lijkt echter niet aannemelijk dat de warmte-krachteenheid wordt ingezet met het oog op de verbranding van brandstoffen in de warmtecentrale van de fabriek. De meest logische uitkomst lijkt mij daarom dat de Italiaanse emissieautoriteit alsnog de ETS-vergunning van Granarolo moet wijzigen.

Overigens komt het in de praktijk vaak voor dat er meerdere bijlage I activiteiten plaatsvinden in een ETS installatie: bijvoorbeeld de productie van een bepaald product en het verbranden van brandstoffen. In die gevallen, zijn alle bijlage I activiteiten van belang voor de vraag of een bepaalde andere activiteit rechtstreeks samenhangt met die bijlage I activiteiten en dus of die andere activiteit binnen de grenzen van de ETS installatie valt.

Iris Kieft


Gerelateerd

Een snel(ler) einde aan de stikstofcrisis met een Deltaplan Verduurzaming?!
In een column die begin maart op de website van de Vereniging voor Milieurecht werd…
Iris Kieft benoemd tot secretaris Stichting Stibat Services
Iris Kieft is benoemd als secretaris in het bestuur van Stichting Stibat Services (Stibat). Stibat…
Een plan-MER-plicht voor het Activiteitenbesluit en de -regeling hoeft geen probleem te zijn
Er blijft veel (media-)aandacht voor tegenstanders van windparken die met nieuwe rechtspraak van het Europese…
Activiteiten in het verleden bieden in EU ETS wel garantie voor toewijzing in de toekomst
De meer dan 11.000 deelnemers aan het emissiehandelsysteem van de EU (EU ETS) moeten jaarlijks…
Nationale Omgevingsvisie naar de Kamer: niet alles kan en zeker niet overal
De definitieve Nationale Omgevingsvisie, de NOVI, is op 11 september 2020 aan de Kamer aangeboden….
Green Powerhouse Noordzee stap dichterbij met Noordzeeakkoord
Na ruim anderhalf jaar overleg en onderhandeling is in de zomer van 2020 het Noordzeeakkoord…
Activiteitenbesluit en -regeling (toch) plan-MER-plichtig?
Moeten het Activiteitenbesluit milieubeheer en de Activiteitenregeling milieubeheer onderworpen worden aan een strategische milieueffectbeoordeling (hierna…
Kunststofproducten voor eenmalig gebruik aan banden
Hoewel in maart 2020 alweer het tweede Europese actieplan voor de circulaire economie werd gepresenteerd,…
Toetsing van geluidsnormen voor windturbines aan het voorzorgsbeginsel
Helaas is het Nederland niet gelukt de Europese doelstelling voor duurzaam opgewekte energie te halen….
Voldoende maatregelen treffen waardoor van ‘opzet’ (Wnb) geen sprake meer is?
Soortenbescherming (Wnb) in relatie tot de energietransitie en het treffen van ‘mitigerende maatregelen’ In de…
Actualiteiten bescherming Natura 2000
De laatste tijd verschijnen er weer veel interessante uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van de…
Uitvoering Klimaatakkoord: hoe werkt de CO2-heffing?
Ter uitvoering van het Klimaatakkoord, is het kabinet hard aan de slag met de voorbereiding…
Juridisering van draagvlak en participatie
Ter uitwerking van het Klimaatakkoord zijn in Nederland 30 energieregio’s bezig met het opstellen van…
Hof van Justitie EU bevestigt: geen matiging gefixeerde boete bij niet tijdig inleveren emissierechten
De EU ETS jaarafsluiting De jaarafsluiting voor het emissiehandelsysteem van de EU (EU ETS) is…
Windpark Greenport Venlo kan doorgaan!
Windpark Greenport Venlo kan doorgaan! De beroepen tegen het provinciale inpassingsplan en de omgevingsvergunning van…
De ruimtelijke aanvaardbaarheid van geluidsbelasting bij windturbines
Voor de ruimtelijke aanvaardbaarheid van de geluidsbelasting van windturbines bij woningen en andere gevoelige gebouwen…
Hobbels bij het legaliseren van bestaand windpark: voorschriften op grond van m.e.r.-beoordeling
De vergunningverlening voor Windpark Hartelburg II begint zich te ontwikkelen tot een interessante soap. Het…
Emissiehandel: de impact van de Brexit
Het Verenigd Koninkrijk is een van de grootste uitstoters van broeikasgassen in Europa en de…
Emissiehandel: start op tijd met de voorbereiding van de vierde handelsperiode
De nieuwe handelsperiode voor het emissiehandelsysteem van de EU (EU ETS) staat voor de deur:…
Beperking belanghebbendheid bij Wnb-ontheffing (soorten)
In de uitspraak van 24 januari 2018 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van…
Wind op zee en land: wat staat er op korte termijn op de agenda?
Het realiseren van wind op land en op zee leidt van oudsher al tot een…
Vooringenomenheid bij subsidieverlening
Procedure inzake EnerGo subsidie. Uitspraak van het CBB van 13 juni 2016 (ECLI:NL:CBB:2016:155) over vooringenomenheid…
Natuur op NWEA Winddagen
Kom naar de bijeenkomst op 15 juni a.s. op de NWEA Winddagen over natuurwetgeving, en…
Windpark Wieringermeer mag worden aangelegd
Met twee uitspraken op 4 mei 2016 concludeerde de ABRvS dat Windpark Wieringermeer magen kan…
Interview Marieke Kaajan
Marieke Kaajan werd door het blad net.nl geïnterviewd over haar werkzaamheden bij grote energieprojecten (in…
Nbw-vergunning centrale Eemshaven: mitigatie van stikstof-effecten is toch mogelijk
De uitspraak van 9 september jl. voegt weer een hoofdstuk toe aan de discussie over…
Marieke Kaajan spreker op NWEA Winddag
Op 12 juni a.s. spreekt Marieke Kaajan op de NWEA Winddag 2015 over “Natuuwetgeving en…
Wind op zee; let goed op het (ontwerp-) kavelbesluit!
Wind op zee geniet de laatste tijd veel publiciteit. Dat is ook niet zo vreemd;…
Hoe kunnen we windenergie beter bewaren?
ENVIR partner Marieke Kaajan schreef een opinie in de Volkskrant over windenergie. Of u nu…
Baanbrekende uitspraak voor Nbw- en Ffw-zaken
Het 1%- of ORNIS-criterium kan nu ook bij diersoorten worden toegepast. Het verkrijgen van toestemming…
Stil gebied geen noodzaak voor maatwerkvoorschrift windturbinegeluid
Met de uitspraak van 10 december 2014 (zaaknr. 201403936) maakt de Afdeling bestuursrechtspraak duidelijk dat,…
Advies Raad van State wetsvoorstel Windenergie op zee
Op 20 oktober jl. heeft de Raad van State advies uitgebracht over het wetsvoorstel over…