Amsterdam: +31 20 737 20 66
Leeuwarden: +31 20 236 10 24

image_pdf

Datum: 04-01-2021

Verdergaande bescherming Natura 2000-gebieden in ruimtelijk spoor is toelaatbaar

Tessa Rötscheid

De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (hierna: Afdeling) heeft op 23 december jl. een interessante uitspraak gedaan over de verhouding tussen het beschermingsregime uit de Wet natuurbescherming (hierna: Wnb) en de eis van een goede ruimtelijke ordening bij de vaststelling van ruimtelijke plannen (ECLI:NL:RVS:2020:3071). Daarover gaat deze blog. De (eveneens lezenswaardige) overwegingen die de Afdeling in deze uitspraak besteedt aan de vermelding van de projectlocatie in het Besluit algemene regels ruimtelijke ordening (hierna: Barro) in relatie tot de effecten van de ontwikkeling op de landschappelijke kwaliteiten en de toets aan een goede ruimtelijke ordening blijven – op deze enkele opmerking na – buiten beschouwing.

Eerst kort de feiten. Het bedrijf (kortweg aangeduid als) Smals, dat zich (onder meer) bezighoudt met zandwinning, wil industriezand gaan produceren uit specie dat wordt gewonnen uit het IJsselmeer. Hiervoor moet een kunstmatig werkeiland worden aangelegd met bijbehorende installaties, gebouwen en andere bouwwerken. Het gewonnen zand wordt vanaf het werkeiland per boot vervoerd. De totale winperiode bedraagt in ieder geval 30 jaar.

Om deze ontwikkeling planologisch mogelijk te maken heeft Smals de gemeente de Fryske Marren verzocht om een bestemmingsplan vast te stellen. Hierover is met de voorgangster van de gemeente de Fryske Marren in 2011 een overeenkomst gesloten. In het verlengde hiervan heeft het college van burgemeester en wethouders in 2018 een ontwerpbestemmingsplan in procedure gebracht. Een jaar laten (in 2019) gaat de raad van gemeente de Fryske Marren echter niet over tot vaststelling van het bestemmingsplan (r.o. 1-3).

Aan de weigering wordt door de gemeente ten grondslag gelegd dat het plan negatieve gevolgen heeft voor het behoud en de ontwikkeling van de natuurwaarden in het Natura 2000-gebied “IJsselmeer”.  Zo scoort de zandwinning negatief op de instandhoudingsdoelstelling van het Natura 2000-gebied “IJsselmeer”. Ook blijkt uit de ten behoeve van het plan opgestelde passende beoordeling dat het project leidt tot een afname van foerageer- en rustgebied van vogels (r.o. 9.2). Volgens Smals had de raad vaststelling van het plan echter alleen mogen weigeren als de zandwinning zou leiden tot significant negatieve effecten. Daarvan was in dit geval geen sprake. De Afdeling gaat hier niet in mee. Zij overweegt dat – ook indien geen sprake is van significant negatieve effecten – de raad het plan vanwege de negatieve effecten op de instandhoudingsdoelstellingen in strijd met een goede ruimtelijke ordening heeft kunnen achten. Dat wordt voldaan aan de eisen die voortvloeien uit de Wnb betekent volgens de Afdeling niet dat de ontwikkeling niet leidt tot aantasting van natuurwaarden in het Natura 2000-gebied. Het is de gemeente toegestaan andere c.q. strengere normen te hanteren, zolang dat maar deugdelijk is onderbouwd. Dat heeft de gemeente de Fryske Marren in dit geval gedaan (r.o. 9.3).

Deze uitspraak is voor de praktijk van belang, omdat hieruit kan worden afgeleid dat ook al wordt voldaan aan de eisen die voortvloeien uit de Wnb (meer specifiek art. 2.7 lid 1 Wnb) en significant negatieve effecten dus zijn uitgesloten, dat niet automatisch betekent dat de vanwege de Wnb toegestane ontwikkeling doorgang kan vinden. Immers, bij de vaststelling van ruimtelijke plannen dient ook te worden bezien of sprake is van een goede ruimtelijke ordening (art. 3.1 lid 1 Wro). Bij deze afweging kunnen strengere normen worden gehanteerd dan die uit het natuurbeschermingsregime uit de Wnb voortvloeien. De enige eis die de Afdeling aan de verdergaande bescherming dan in sectorale wetgeving lijkt te stellen in het kader van een goede ruimtelijke ordening, is dat de daarin opgenomen normen deugdelijk zijn onderbouwd. De Afdeling acht hiertoe voldoende dat de aantasting sec van het Natura 2000-gebied in beeld is gebracht in het milieueffectrapport (en de passende beoordeling) en dat uit beleid van de gemeente de Fryske Marren blijkt dat de raad zich het belang bij het behoud en ontwikkeling van het Natura 2000-gebied in het bijzonder aantrekt. De Afdeling lijkt hiermee aan de onderbouwing in het kader van een goede ruimtelijke ordening weinig strenge eisen te stellen.

Voor de (bescherming van de kwaliteit van) Natura 2000-gebieden in Nederland is deze uitspraak vanzelfsprekend een goede zaak. Gemeenten kunnen een verdergaande natuurbeschermingsregime hanteren dan die voortvloeit uit de Wnb. Initiatiefnemers van projecten zullen er daarentegen rekening mee moeten gaan houden dat, ook al zijn significant negatieve effecten uitgesloten, gemeenten in het kader van een goede ruimtelijke ordening bij de vaststelling van ruimtelijke plannen strengere eisen kunnen hanteren die maken dat de voorgenomen ontwikkeling alsnog geen doorgang kan vinden.


Gerelateerd

Een gestandaardiseerd eigen risico bij ganzenschade; de spelregels volgens de Afdeling
Ganzen veroorzaken jaarlijks veel schade aan agrarische percelen. Alleen al in Fryslân gaat het om…
Externe salderingsmogelijkheden beperkt?
Vergunningverlening op grond van de Wet natuurbescherming (‘Wnb’) is, sinds de PAS-uitspraken van 29 mei…
Een snel(ler) einde aan de stikstofcrisis met een Deltaplan Verduurzaming?!
In een column die begin maart op de website van de Vereniging voor Milieurecht werd…
Kansen en risico’s na vervallen Wnb-vergunningplicht interne saldering
Er geldt geen Wnb-vergunningplicht meer bij interne saldering. Hoe stel je dit vast en wat…
Belangrijke Natura 2000-uitspraken (ViA15 en Logtsebaan)
(Tussen)uitspraak inzake het tracébesluit A15/A12 Ressen-Oudbroeken (ViA15), ABRvS 20 januari 2021, ECLI:NL:RVS:2021:105 en Logtsebaan, ABRvS 20 januari 2021, ELCI:NL:RVS:2021:71
Natuurcompensatiebank, stikstofreductie en natuurherstel
Ruim 1,5 jaar na de PAS-uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak worden de contouren van de…
Projecten met stikstofdepositie: wat wordt in de Wet natuurbescherming-vergunning vergund en onder welke beperkingen?
ABRvS 18 november 2020, ECLI:NL:RVS:2020:2760 en ABRvS 1 juli 2020, ECLI:NL:RVS:2020:1528
Rapport Arcadis: Herindeling Natura 2000-gebieden zeer beperkt mogelijk
In de Kamerbrief van 13 oktober jl. maakt de Minister van LNV melding van het…
Investeren uit de stikstofcrisis, en snel een beetje!
Meer dan een jaar geleden sneuvelde het Programma Aanpak Stikstof bij de Afdeling bestuursrechtspraak. Dit…
Stikstof en Cie Remkes: kan het ook anders?
“Niet alles kan overal“, dat is de pakkende titel van het eindadvies van het Adviescollege…
Voldoende maatregelen treffen waardoor van ‘opzet’ (Wnb) geen sprake meer is?
Soortenbescherming (Wnb) in relatie tot de energietransitie en het treffen van ‘mitigerende maatregelen’ In de…
Actualiteiten bescherming Natura 2000
De laatste tijd verschijnen er weer veel interessante uitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van de…
Interview Marieke Kaajan in Europoort Kringen
In de editie van maart 2020 van het magazine Europoort Kringen is Marieke Kaajan geïnterviewd…
Gasloos bouwen: toereikende planregel kan plan-mer stikstof voorkomen
Na de stikstofuitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van mei 2019 is het zoeken naar mogelijkheden…
De ruimtelijke aanvaardbaarheid van geluidsbelasting bij windturbines
Voor de ruimtelijke aanvaardbaarheid van de geluidsbelasting van windturbines bij woningen en andere gevoelige gebouwen…
ENVIR in het nieuws over stikstof
In de media zijn de afgelopen tijd meerdere berichten en items verschenen over de gevolgen…
Stikstof en woningbouw: business meeting met oplossingen
Honderden bouwprojecten komen op losse schroeven te staan door de recente stikstofuitspraak van de Raad…
Hoe moeten projectontwikkelaars omgaan met stikstofregels?
Op 18 juli 2019 werd Marieke Kaajan voor het radioprogramma Met het oog op morgen…
Briefing Tweede Kamer over de PAS-uitspraken
Op 4 juni 2019 lichtte Marieke Kaajan samen met prof. dr. Chris Backes van de…
Ruimte voor natuur én economische ontwikkeling: blik op de toekomst na de PAS-uitspraken
PAS-uitspraken 29 mei 2019: geen juridische verrassing; maar hoe nu verder? Inleiding De twee uitspraken…
IBR Studiedag Natuurbeschermingsrecht 20 juni 2019
Op 20 juni 2019 verzorgt Marieke Kaajan samen met Ralph Frins en Janette Verbeek een…
Het PAS-arrest gaat niet alleen over stikstof!
Op 7 november jl. beantwoordde het Hof van Justitie (HvJ) de vragen die door de…
PAS-uitspraak – interview Marieke Kaajan door NOS
Vandaag heeft het Hof van Justitie uitspraak gedaan over het Programma Aanpak Stikstof (ECLI:EU:C:2018:882). De…
Interview Marieke Kaajan over de PAS bij NPO 1
Op 7 november a.s. zal het Hof van Justitie zich uitspreken over de houdbaarheid van…
Beperking belanghebbendheid bij Wnb-ontheffing (soorten)
In de uitspraak van 24 januari 2018 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van…
Effectbeoordeling stikstof op Vlaamse Natura 2000-gebieden via Vlaamse systematiek
De uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (“ABRVS”) d.d. 16 april…
ENVIR succesvol voor Windpark Wieringermeer bij beroep tegen Wnb-ontheffing
In de aan Windpark Wieringermeer verleende Wnb-ontheffing voor trekvogels was een omvangrijke monitoringsverplichting ten aanzien…
Voortzetten procedures ondanks prejudiciële vragen PAS
Op 17 mei jl. stelde de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (‘ABRvS’) prejudiciële…
Natuurbeschermingsrecht – editie 2017
Recent verschenen: het boek Natuurbeschermingsrecht. Marieke Kaajan schreef het boek samen met prof. dr. Ch.W….
Samenvatting PAS-uitspraak weiden en bemesten
Lukt het maar niet om de tijd te vinden om de PAS-uitspraken van 17 mei…
Samenvatting PAS-uitspraak vergunningen
Lukt het maar niet om de tijd te vinden om de PAS-uitspraken van 17 mei…
Presentaties van Praktijkcongres Natuur in de gemeente beschikbaar
Donderdag 18 mei jl. was ENVIR Advocaten aanwezig op het Praktijkcongres natuur in de gemeente. Een…
Marieke Kaajan spreker op twee VMR-bijeenkomsten
Alles weten over de actualiteiten op het gebied van het natuurbeschermingsrecht? Kom dan naar de VMR…
Aan de slag met de natuurwet!
Het is bijna zover: op 1 januari a.s. treedt de Wet natuurbescherming in werking. ENVIR…
Aanvullingswet Natuur in de Omgevingswet
Tot 21 januari a.s. kan gereageerd worden op de Aanvullingswet Natuur in de Omgevingswet. In…
Daar zijn ze: Besluit natuurbescherming en Regeling natuurbescherming
Vandaag verscheen in het Staatsblad het Besluit natuurbescherming en in de Staatscourant de Regeling natuurbescherming. En de…
Voorwaardelijk ontheffing Ffw is mogelijk
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS) overweegt in een uitspraak van 5…
Informatiemiddag Wet natuurbescherming: 3 november 2016
Op 3 november a.s. organiseert ENVIR Advocaten met Bureau Waardenburg een informatiemiddag over de Wet…
Het arrest Orleans; bom onder de PAS?
Op 21 juli 2016 heeft het HvJ EU het begrip “compenserende maatregelen” verruimd – met…
Onderzoek naar maatregelen tegen meeuwenoverlast door ABRvS toegestaan
Fleur Onrust van ENVIR Advocaten trad op voor de gemeenten Alkmaar, Haarlem en Leiden in…
Wind op zee en land: wat staat er op korte termijn op de agenda?
Het realiseren van wind op land en op zee leidt van oudsher al tot een…
Natuur op NWEA Winddagen
Kom naar de bijeenkomst op 15 juni a.s. op de NWEA Winddagen over natuurwetgeving, en…
Nbw-vergunning voor 182 strandhuisjes blijft in stand
Bij uitspraak van 18 mei 2016 heeft de ABRvS de Nbw-vergunning voor 182 strandhuisjes aan…
Geen aanhaakverplichting bij Wet natuurbescherming
Goed nieuws: in afwijking van de Wet natuurbescherming wordt nu voorgesteld om de aanhaakverplichting niet…
Windpark Wieringermeer mag worden aangelegd
Met twee uitspraken op 4 mei 2016 concludeerde de ABRvS dat Windpark Wieringermeer magen kan…
Natuurbeschermingsrecht: Fitness check en Guidance Documents – Kamerbrief over de Vogel- en Habitatrichtlijn
Bij brief van 21 maart 2015 bericht de staatssecretaris van EZ de kamer over een…
Kunnen bestemmingsplannen profiteren van de PAS?
10 maart jl. sprak Marieke Kaajan op het eerste VBR-seminar over de rol van de…
Salderen bij Flora en faunawet-ontheffing toegestaan?!
Op 24 februari 2016 heeft de ABRvS een belangrijke uitspraak gedaan over de mogelijkheid om…
Ook voor dieren op de landelijke vrijstellingslijst moet worden voldaan aan artikel 65 Ffw
Dieren die op de landelijke vrijstellingslijst staan mogen niet zonder meer worden afgeschoten. Bij het verlenen van…
De Wet natuurbescherming komt er (eindelijk) aan: wees op de hoogte!
Eind 2015 is de Wet natuurbescherming definitief aangenomen. Bent u nog niet (helemaal) op de…
Alles weten over de PAS?
Lees dan hier het digitaal magazine, met een bijdrage van Marieke Kaajan.
Praktische handvatten voor gemeenten bij Wet natuurbescherming
ENVIR schreef mee aan het magazine “Natuur in de Gemeente”. Klik hier voor het magazine.
Bevestiging PAS-melding geen besluit: dan maar een handhavingsverzoek?!
Op 6 november jl. concludeerde de ABRvS dat de bevestiging van een PAS-melding geen besluit…
Bij wie moet sinds 1 juli 2015 een Nbw-vergunning worden aangevraagd?
Art. 19d Nbw bepaalt dat een Nbw-vergunning wordt verleend door GS, tenzij op grond van…
Nbw-vergunning centrale Eemshaven: mitigatie van stikstof-effecten is toch mogelijk
De uitspraak van 9 september jl. voegt weer een hoofdstuk toe aan de discussie over…
Stikstof en bestemmingsplannen; one down more to come?!
In de uitspraak van 19 augustus 2015 vernietigt de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van…
Tracébesluit Eemshaven: stikstofjurisprudentie samengevat
De uitspraak van 5 augustus jl. biedt een mooie samenvatting van de stikstofjurisprudentie van de…
Recente ontwikkelingen Natuurbeschermingswet
Er zijn veel ontwikkelingen gaande op het gebied van de Nbw. Kijk hier voor een…
Marieke Kaajan spreker op NWEA Winddag
Op 12 juni a.s. spreekt Marieke Kaajan op de NWEA Winddag 2015 over “Natuuwetgeving en…
De PAS nieuwe risico’s voor agrarische activiteiten
In het tijdschrift ” Vee en gewas” verscheen een artikel van Marieke Kaajan over de…
Marieke Kaajan spreker op de VMR Actualiteitendag 2015
Marieke Kaajan was wederom als spreker uitgenodigd op de VMR Actualiteitendag donderdag 19 maart jl….
Artikel Volkskrant over procedure bij de Raad van State
Marieke Kaajan wordt als natuurbeschermingswet deskundige geciteerd in de Volkskrant. Uit de Volkskrant 24 februari…
Baanbrekende uitspraak voor Nbw- en Ffw-zaken
Het 1%- of ORNIS-criterium kan nu ook bij diersoorten worden toegepast. Het verkrijgen van toestemming…
Programma Aanpak Stikstof is rem op de economische ontwikkeling
Uiterlijk 20 februari kan iedereen een zienswijze indienen tegen het PAS. Er is alle reden…
Bestemmingsplan, EHS en Flora en faunawet
Zorg dat de aanwijzingen uit een onderzoeksrapport (Ffw) dat aan een bestemmingsplan ten grondslag wordt…
Tracébesluit A2 blijft in stand – interessante Nbw uitspraak
Er gingen vele jaren van procederen en zelf prejudiciële vragen aan vooraf, maar de Afdeling…
Bestemmingsplan en stikstof; gaat het ooit nog goed?
Bestemmingsplannen met activiteiten die stikstofdepositie veroorzaken leveren de praktijk veel hoofdbrekens op. In de uitspraak…
Advies Raad van State wetsvoorstel Windenergie op zee
Op 20 oktober jl. heeft de Raad van State advies uitgebracht over het wetsvoorstel over…
Grenswaarden met de PAS: oplossing of nieuwe problemen?
Op 7 oktober jl. heeft de Eerste Kamer ingestemd met het wetsvoorstel PAS tot wijziging…
Recht.nl
Op recht.nl verscheen vandaag een notificatie van het artikel van Fleur Onrust en A. Drahmann over…
Interessante uitspraak over dwingende redenen – natuurbeschermingswet
Op 13 augustus 2014 heeft de Voorzitter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van…