ENVIR ADVOCATEN
Keizersgracht 451-1V
1017 DK Amsterdam
T +31 20 737 20 66
F +31 20 796 92 22


Datum: 18-09-2014

Uitspraak grote kamer over kernbegrip “bestuursorgaan”

De grote kamer van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State heeft uitspraak gedaan over een kernbegrip in het bestuursrecht, het begrip “bestuursorgaan”.

Uitspraak grote kamer over het begrip bestuursorgaan

Het begrip bestuursorgaan in één van de kernbegrippen in het bestuursrecht. In het bestuursrecht staat alleen rechtsbescherming open tegen besluiten (in de zin van artikel 1:3 lid 1 Awb). En alleen bestuursorganen kunnen besluiten nemen. De wijze waarop het begrip “bestuursorgaan” wordt uitgelegd is dus relevant voor het gehele bestuursrecht, ook voor alle bijzondere onderdelen van het bestuursrecht zoals het omgevingsrecht.

Een bestuursorgaan is volgens de definitie van artikel 1:1 lid 1 Awb een: “orgaan van een rechtspersoon krachtens publiekrecht ingesteld” (a-orgaan), of “een persoon of college, met enig openbaar gezag bekleed” (b-orgaan). B-organen zijn moeten dus met “openbaar gezag zijn bekleed”. Dat wil zeggen dat zij bindende besluiten moeten kunnen nemen waarmee zij eenzijdig rechten of verplichtingen voor anderen in het leven kunnen roepen of bindend zulke rechten of verplichtingen kunnen vaststellen. Het gaat dan om het verlenen van subsidies of bijvoorbeeld het afgeven van diploma’s. Een bekend voorbeeld is de APK-keurmeester die op het moment dat hij auto’s APK keurt en een keuringsbewijs afgeeft als b-orgaan kan worden aangemerkt (maar voor zijn andere werkzaamheen niet).

Het bestuur van een private rechtspersoon, of een orgaan van een private rechtspersoon kan soms worden belast met de uitoefening van publiekrechtelijke taken. Die taken hoeven niet in of bij wet aan zo’n private rechtspersoon opgedragen te zijn. Ook een orgaan van een stichting kan in sommige gevallen als bestuursorgaan aangemerkt moeten worden.

De vraag die bij de grote kamer voorlag was of de Stichting bevordering kwaliteit leefomgeving Schipholregio een bestuursorgaan – een b-orgaan – is. De stichting is opgericht door Luchthaven Schiphol en de provincie Noord‑Holland en heeft tot doel de kwaliteit van de woon-, werk- en leefomgeving in de Schipholregio te versterken.

De Stichting had een financiële vergoeding geweigerd aan een inwoner uit Kudelstaart. De inwoner had de tegemoetkoming gevraagd omdat hij overlast ondervindt door vliegtuigen (geluidsoverlast en vervuiling). Die financiële bijdrage werd echter geweigerd omdat de stichting meende dat de inwoner niet kon worden aangemerkt als “schrijnend geval”. Alleen “individuele schrijnende gevallen” komen namelijk in aanmerking voor een tegemoetkoming. Tegen dat de weigering van de stichting heeft de inwoner bezwaar gemaakt, dat bezwaar heeft de stichting ongegrond verklaard. Vervolgens heeft de inwoner beroep ingesteld bij de rechtbank. De rechtbank heeft zich echter onbevoegd verklaard om van het geschil kennis te nemen. De rechtbank meende namelijk dat de stichting geen bestuursorgaan is en dat daarom geen bestuursrechtelijke rechtsbescherming mogelijk was tegen de weigering om de inwoner een financiële tegemoetkoming te geven. Tegen die uitspraak van de rechtbank heeft vervolgens de stichting hoger beroep ingesteld bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State. De stichting meent namelijk zelf dat zij wel degelijk als bestuursorgaan moet worden aangemerkt.

Zie ook de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State eveneens openbaar heeft gemaakt op 17 september 2014 over Stichting Platform31. Die uitspraak gaat over de vraag of Stichting Platform31 een bestuursorgaan is. De stichting had een vrouw uit Utrecht geweigerd om een financiële tegemoetkoming te verstrekken voor een onderzoeksvoorstel. De vrouw had het onderzoeksvoorstel ingediend bij het Netherlands Institute for City Innovation Studies (dat later is opgegaan in Stichting Platform31) in het kader van het onderzoeksprogramma ‘Kennis voor Krachtige Steden’.

Op 23 juni 2014 werd de zeer uitgebreide conclusie van Advocaat-Generaal (AG) Widdershoven bekend gemaakt. De grote kamer heeft nu uitspraak gedaan. De grote kamer oordeelt in lijn met de conclusie van de AG van 23 juni 2014 dat de Stichting bevordering kwaliteit leefomgeving Schipholregio geen bestuursorgaan is. Ook de Stichting Platform31 die tevens in de conclusie van de AG is besproken, is geen bestuursorgaan.

Bepalend voor de vraag of een privaatrechtelijke rechtspersoon een bestuursorgaan is: (1) of overheid de uitoefening van de taak van de rechtspersoon betaalt (financiële band) en (2) bepaalt (inhoudelijke band). De grote kamer oordeelt als volgt: “De staatsraad advocaat-generaal constateert in zijn conclusie dat voor een financiële band voldoende is dat de overheid de taak van de privaatrechtelijke rechtspersoon “in overwegende mate” financiert. Voor het aannemen van een voldoende financiële band is de frequentie van de bijdrage geen relevante factor. Voor het oordeel dat sprake is van een inhoudelijke band is het voldoende dat de overheid door een goedkeuringsrecht of anderszins beslissend invloed heeft op de criteria voor de besteding van de middelen in het algemeen, aldus de staatsraad advocaat-generaal. Bemoeienis op het niveau van individuele zaken is niet noodzakelijk.”

De volledige uitspraak van de Stichting bevordering kwaliteit leefomgeving Schipholregio is hier te vinden en de uitspraak van de Stichting Platform31 hier. De conclusie van de AG behandelt het begrip bestuursorgaan echter zo uitgebreid dat je die conclusie niet ongelezen kan laten.

Fleur Onrust


Gerelateerd

Last tot ongedaanmaking kan ook zien op vergunningvrije activiteiten
Beperking belanghebbendheid bij Wnb-ontheffing (soorten)
In de uitspraak van 24 januari 2018 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van…
Schaarse vergunningen; Wat? Wie en Hoe?
Op 25 mei 2016 is de conclusie over schaarse vergunning van staatsraad advocaat-generaal Widdershoven verschenen….
Het pleit beslecht: wel overgangsrecht Stichting WEW
De uitspraak van de ABRvS van 23 maart 2016 maakt een einde aan de discussie:…
Een unicum: ABRvS komt terug op tussenuitspraak
Terugkomen op een tussenuitspraak is een uitzondering. Maar het kan wel! Zie hiervoor de uitspraak…
4 tips om terugbetalen ontvangen subsidie te voorkomen
Subsidie ontvangen is mooi en soms onmisbaar. Maar als je die subsidie aan het einde…
Toch geen overgangsrecht voor Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen?
Met de uitspraak van 1 oktober 2015 gaat de rechtbank Zeeland-West-Brabant lijnrecht in tegen een…
Handhaving tegen permanente bewoning recreatiewoningen
Op deze zonnige zomerdag midden in de vakantieperiode een uitspraak over handhaving gericht tegen het…
Uitbreiden omvang van het geding met nieuwe besluitonderdelen
Zeer interessante uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 3 juni 2015…
Voorlopig einde van het alcoholslot
Het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen heeft door de uitspraak van de Raad van State (ABRvS) van…
Watervergunning geweigerd op grond van de onjuiste Keur
Interessante uitspraak van de Afdeling over de bestuursprocesrechtelijke vraag aan welke regels een besluit getoetst…
Naar uniform toezicht en handhaving bij tankstations
Er wordt gewerkt aan een landelijke aanpak bij toezicht en handhaving van tankstations. Naar uniform…
Stichting Waarborgfonds Eigen Woningen niet langer een bestuursorgaan
De uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van 17 december 2014 (zaaknr. 201402823) is een breuk…
UberPOP als medepleger aangemerkt door Voorzieningenrechter CBb
Interessante uitspraak, waarbij de problemen over de toelaatbaarheid van andere initiatieven in de deeleconomie en…