ENVIR ADVOCATEN
Keizersgracht 451-1V
1017 DK Amsterdam
T +31 20 737 20 66
F +31 20 796 92 22


Datum: 02-03-2016

Salderen bij Flora en faunawet-ontheffing toegestaan?!

Op 24 februari 2016 heeft de ABRvS een belangrijke uitspraak gedaan over de mogelijkheid om te “salderen” bij het verlenen van een flora en faunawetontheffing. Ook voor bijvoorbeeld het vervangen van windturbines lijkt deze uitspraak zeer relevant te zijn.

Deze uitspraak heeft betrekking op een Rijksinpassingsplan in Doetinchem (ABRvS 24 februari 2016, ECLI:NL:RVS:2016:465). Ik ga hierna alleen in op de overwegingen met betrekking tot de verleende Flora en faunawet (Ffw) ontheffing.

Welke besluitvorming lag er voor bij de Afdeling?

Aan de orde was het inpassingsplan waarmee de aanleg van een nieuwe 380kV hoogspanningsverbinding mogelijk wordt gemaakt. De staatssecretaris van Economische Zaken heeft een ontheffing op grond van artikel 75 Ffw verleend van de verbodsbepalingen neergelegd in de artikelen 9 en 11 Ffw. De ontheffing zag op het verbod artikel 11 Ffw voor zogenaamde Bijlage IV Habitatrichtlijnsoorten en vogelsoorten (het ging om het beschadigen, vernielen of verstoren van holen of andere voortplantings- of vaste rust- of verblijfplaatsen van de gewone dwergvleermuis en de rosse vleermuis en het verstoren van nesten of vaste rust- of verblijfplaatsen van de roek en de steenuil). Daarnaast zag de ontheffing op het verbod van artikel 9 Ffw, te weten het doden en verwonden van een aantal vogelsoorten.

Appellanten stelden zich op het standpunt dat er werd gesaldeerd in deze procedure en dat dat in strijd is met de Ffw.

Wat was er aan de hand?

Het natuuronderzoek naar de gunstige staat van instandhouding van de vogels concentreert zich op het additionele aantal draadslachtoffers (doden en gewonden vogels) dat als gevolg van de nieuwe 380 kV verbinding zal vallen. Op dit moment is er al een 150 kV verbinding ter plaatse. Voor de beantwoording van de vraag of de gunstige staat van instandhouding in gevaar komt wordt het ORNIS criterium toegepast.

De staatssecretaris is voor het bepalen of de gunstige staat van instandhouding in gevaar komt door de werkzaamheden, uitgegaan van de staat van de desbetreffende soort ten tijde van de aanvraag. Het gaat om het effect dat de werkzaamheden hebben op de huidige staat van instandhouding van de desbetreffende soort. De beoordeling kan dan ook plaatsvinden op basis van het aantal additionele slachtoffers, zo meent de staatssecretaris. Als uitgangspunt voor het bepalen van de gunstige staat van instandhouding is het zogeheten ORNIS 1%-criterium gehanteerd. Bij minder dan 1% van de jaarlijkse sterfte komt de gunstige staat van instandhouding niet in het geding. Dit criterium is correct toegepast.

In het natuuronderzoek zijn de aantallen draadslachtoffers van de bestaande 150 kV-verbinding in mindering gebracht op de aantallen van de toekomstige verbinding.

Voor zogenaamde dagvliegers wordt in het natuuronderzoek geconcludeerd dat er naar verwachting in de huidige situatie meer draadslachtoffers vallen dan in de nieuwe situatie het geval zal zijn. De nieuwe situatie is een verbetering ten opzichte van de huidige situatie, de staatssecretaris meent dat voor deze soorten dan ook geen ontheffing hoeft te worden aangevraagd.

Andersluidend oordeel deskundigenbericht

In het deskundigenbericht staat dat de toetsing van sterfte onder vogels door aanvaring met de nieuwe hoogspanningsverbinding aan het zogeheten 1%-criterium beperkt is gebleven tot een relatieve vergelijking tussen de huidige situatie en de nieuwe situatie. In het deskundigenrapport wordt daarnaast opgemerkt dat sterfte door de huidige 150 kV-verbinding niet kan worden beschouwd als natuurlijke sterfte.

De Afdeling wijst echter op een uitspraak van het Hof van Justitie voor de uitleg van het ORNIS criterium en overweegt: “Bij zijn arrest van 9 december 2004, in zaak C-79/03, heeft het Hof van Justitie van de Europese Gemeenschappen geoordeeld dat het door het ORNIS-comité geformuleerde criterium, inhoudende dat iedere tol van minder dan 1% van de totale jaarlijkse sterfte van de betrokken populatie (gemiddelde waarden) voor de soorten die niet mogen worden bejaagd, en van 1% van de te bejagen soorten, als maatstaf kan worden gebruikt om te beoordelen of de door de lidstaat krachtens artikel 9, eerste lid, sub c, van de Vogelrichtlijn verleende afwijking van het verbod van artikel 8, eerste lid, van die richtlijn om vogels met lijmstokken te vangen voldoet aan de voorwaarde dat de betrokken vogels in kleine hoeveelheden worden gevangen.” (onderstreping FO).

Oordeel ABRvS

De Afdeling staat de wijze waarop het ORNIS-criterium in deze zaak is toegepast toe. Daarbij wordt opgemerkt dat van belang is dat de huidige 150 kV verbinding wordt verwijderd.

Of dit als salderen valt aan te merken kan worden betwist. Duidelijk is wel dat voor het ORNIS criterium uitgegaan mag worden van de jaarlijks sterfte en dat niet gekeken hoeft te worden naar de jaarlijkse natuurlijke sterfte.

Lessen voor de praktijk

Voor het beoordelen of de gunstige staat van instandhouding van een soort in gevaar is, kan bij toepassing van het ORNIS criterium gekeken worden naar het effect van de nieuwe aangevraagde activiteit, minus de reeds bestaande activiteit (indien die activiteit dan ook gestaakt wordt). Immers er hoeft niet gekeken te worden naar de “jaarlijkse natuurlijke sterfte”, maar naar de “jaarlijkse sterfte”.

Daarmee lijkt ook voor het vervangen van bijvoorbeeld windturbines alleen gekeken te hoeven worden naar de additionele sterfte als gevolg van de nieuwe windturbines en niet naar de totale sterfte als gevolg van de nieuwe windturbines. Dit is een enorme opsteker voor de praktijk.

Bij vragen of procedures met betrekking tot de Flora en faunawet, bijvoorbeeld inzake bovengenoemde problematiek kunt u altijd contact opnemen met Fleur Onrust (ENVIR Advocaten).

Fleur Onrust


Gerelateerd

Het PAS-arrest gaat niet alleen over stikstof!
Op 7 november jl. beantwoordde het Hof van Justitie (HvJ) de vragen die door de…
PAS-uitspraak – interview Marieke Kaajan door NOS
Vandaag heeft het Hof van Justitie uitspraak gedaan over het Programma Aanpak Stikstof (ECLI:EU:C:2018:882). De…
Interview Marieke Kaajan over de PAS bij NPO 1
Op 7 november a.s. zal het Hof van Justitie zich uitspreken over de houdbaarheid van…
Beperking belanghebbendheid bij Wnb-ontheffing (soorten)
In de uitspraak van 24 januari 2018 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van…
Effectbeoordeling stikstof op Vlaamse Natura 2000-gebieden via Vlaamse systematiek
De uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (“ABRVS”) d.d. 16 april…
ENVIR succesvol voor Windpark Wieringermeer bij beroep tegen Wnb-ontheffing
In de aan Windpark Wieringermeer verleende Wnb-ontheffing voor trekvogels was een omvangrijke monitoringsverplichting ten aanzien…
Voortzetten procedures ondanks prejudiciële vragen PAS
Op 17 mei jl. stelde de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (‘ABRvS’) prejudiciële…
Natuurbeschermingsrecht – editie 2017
Recent verschenen: het boek Natuurbeschermingsrecht. Marieke Kaajan schreef het boek samen met prof. dr. Ch.W….
Samenvatting PAS-uitspraak weiden en bemesten
Lukt het maar niet om de tijd te vinden om de PAS-uitspraken van 17 mei…
Samenvatting PAS-uitspraak vergunningen
Lukt het maar niet om de tijd te vinden om de PAS-uitspraken van 17 mei…
Presentaties van Praktijkcongres Natuur in de gemeente beschikbaar
Donderdag 18 mei jl. was ENVIR Advocaten aanwezig op het Praktijkcongres natuur in de gemeente. Een…
Marieke Kaajan spreker op twee VMR-bijeenkomsten
Alles weten over de actualiteiten op het gebied van het natuurbeschermingsrecht? Kom dan naar de VMR…
Aan de slag met de natuurwet!
Het is bijna zover: op 1 januari a.s. treedt de Wet natuurbescherming in werking. ENVIR…
Aanvullingswet Natuur in de Omgevingswet
Tot 21 januari a.s. kan gereageerd worden op de Aanvullingswet Natuur in de Omgevingswet. In…
Daar zijn ze: Besluit natuurbescherming en Regeling natuurbescherming
Vandaag verscheen in het Staatsblad het Besluit natuurbescherming en in de Staatscourant de Regeling natuurbescherming. En de…
Voorwaardelijk ontheffing Ffw is mogelijk
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS) overweegt in een uitspraak van 5…
Informatiemiddag Wet natuurbescherming: 3 november 2016
Op 3 november a.s. organiseert ENVIR Advocaten met Bureau Waardenburg een informatiemiddag over de Wet…
Het arrest Orleans; bom onder de PAS?
Op 21 juli 2016 heeft het HvJ EU het begrip “compenserende maatregelen” verruimd – met…
Onderzoek naar maatregelen tegen meeuwenoverlast door ABRvS toegestaan
Fleur Onrust van ENVIR Advocaten trad op voor de gemeenten Alkmaar, Haarlem en Leiden in…
Wind op zee en land: wat staat er op korte termijn op de agenda?
Het realiseren van wind op land en op zee leidt van oudsher al tot een…
Natuur op NWEA Winddagen
Kom naar de bijeenkomst op 15 juni a.s. op de NWEA Winddagen over natuurwetgeving, en…
Nbw-vergunning voor 182 strandhuisjes blijft in stand
Bij uitspraak van 18 mei 2016 heeft de ABRvS de Nbw-vergunning voor 182 strandhuisjes aan…
Geen aanhaakverplichting bij Wet natuurbescherming
Goed nieuws: in afwijking van de Wet natuurbescherming wordt nu voorgesteld om de aanhaakverplichting niet…
Windpark Wieringermeer mag worden aangelegd
Met twee uitspraken op 4 mei 2016 concludeerde de ABRvS dat Windpark Wieringermeer magen kan…
ENVIR in Leidsch dagblad, Haarlems dagblad en Noord-Hollands Dagblad
Artikel in Leidsch dagblad, Haarlems dagblad en Noord-Holland dagblad over procedure gevoerd door ENVIR Advocaten:…
Natuurbeschermingsrecht: Fitness check en Guidance Documents – Kamerbrief over de Vogel- en Habitatrichtlijn
Bij brief van 21 maart 2015 bericht de staatssecretaris van EZ de kamer over een…
Kunnen bestemmingsplannen profiteren van de PAS?
10 maart jl. sprak Marieke Kaajan op het eerste VBR-seminar over de rol van de…
Ook voor dieren op de landelijke vrijstellingslijst moet worden voldaan aan artikel 65 Ffw
Dieren die op de landelijke vrijstellingslijst staan mogen niet zonder meer worden afgeschoten. Bij het verlenen van…
De Wet natuurbescherming komt er (eindelijk) aan: wees op de hoogte!
Eind 2015 is de Wet natuurbescherming definitief aangenomen. Bent u nog niet (helemaal) op de…
Alles weten over de PAS?
Lees dan hier het digitaal magazine, met een bijdrage van Marieke Kaajan.
Praktische handvatten voor gemeenten bij Wet natuurbescherming
ENVIR schreef mee aan het magazine “Natuur in de Gemeente”. Klik hier voor het magazine.
Bevestiging PAS-melding geen besluit: dan maar een handhavingsverzoek?!
Op 6 november jl. concludeerde de ABRvS dat de bevestiging van een PAS-melding geen besluit…
Bij wie moet sinds 1 juli 2015 een Nbw-vergunning worden aangevraagd?
Art. 19d Nbw bepaalt dat een Nbw-vergunning wordt verleend door GS, tenzij op grond van…
Nbw-vergunning centrale Eemshaven: mitigatie van stikstof-effecten is toch mogelijk
De uitspraak van 9 september jl. voegt weer een hoofdstuk toe aan de discussie over…
Stikstof en bestemmingsplannen; one down more to come?!
In de uitspraak van 19 augustus 2015 vernietigt de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van…
Tracébesluit Eemshaven: stikstofjurisprudentie samengevat
De uitspraak van 5 augustus jl. biedt een mooie samenvatting van de stikstofjurisprudentie van de…
Recente ontwikkelingen Natuurbeschermingswet
Er zijn veel ontwikkelingen gaande op het gebied van de Nbw. Kijk hier voor een…
Marieke Kaajan spreker op NWEA Winddag
Op 12 juni a.s. spreekt Marieke Kaajan op de NWEA Winddag 2015 over “Natuuwetgeving en…
De PAS nieuwe risico’s voor agrarische activiteiten
In het tijdschrift ” Vee en gewas” verscheen een artikel van Marieke Kaajan over de…
Marieke Kaajan spreker op de VMR Actualiteitendag 2015
Marieke Kaajan was wederom als spreker uitgenodigd op de VMR Actualiteitendag donderdag 19 maart jl….
Artikel Volkskrant over procedure bij de Raad van State
Marieke Kaajan wordt als natuurbeschermingswet deskundige geciteerd in de Volkskrant. Uit de Volkskrant 24 februari…
Baanbrekende uitspraak voor Nbw- en Ffw-zaken
Het 1%- of ORNIS-criterium kan nu ook bij diersoorten worden toegepast. Het verkrijgen van toestemming…
Programma Aanpak Stikstof is rem op de economische ontwikkeling
Uiterlijk 20 februari kan iedereen een zienswijze indienen tegen het PAS. Er is alle reden…
Bestemmingsplan, EHS en Flora en faunawet
Zorg dat de aanwijzingen uit een onderzoeksrapport (Ffw) dat aan een bestemmingsplan ten grondslag wordt…
Tracébesluit A2 blijft in stand – interessante Nbw uitspraak
Er gingen vele jaren van procederen en zelf prejudiciële vragen aan vooraf, maar de Afdeling…
Bestemmingsplan en stikstof; gaat het ooit nog goed?
Bestemmingsplannen met activiteiten die stikstofdepositie veroorzaken leveren de praktijk veel hoofdbrekens op. In de uitspraak…
Advies Raad van State wetsvoorstel Windenergie op zee
Op 20 oktober jl. heeft de Raad van State advies uitgebracht over het wetsvoorstel over…
Grenswaarden met de PAS: oplossing of nieuwe problemen?
Op 7 oktober jl. heeft de Eerste Kamer ingestemd met het wetsvoorstel PAS tot wijziging…
Recht.nl
Op recht.nl verscheen vandaag een notificatie van het artikel van Fleur Onrust en A. Drahmann over…
Interessante uitspraak over dwingende redenen – natuurbeschermingswet
Op 13 augustus 2014 heeft de Voorzitter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van…