ENVIR ADVOCATEN
Keizersgracht 451-1V
1017 DK Amsterdam
T +31 20 737 20 66
F +31 20 796 92 22


Datum: 09-09-2015

Nbw-vergunning centrale Eemshaven: mitigatie van stikstof-effecten is toch mogelijk

De uitspraak van 9 september jl. voegt weer een hoofdstuk toe aan de discussie over mitigatie en compensatie bij Nbw-ergunningen.

In deze uitspraak laat de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (“ABRvS”) na een lange voorgeschiedenis de Nbw-vergunning voor de kolencentrale van RWE in de Eemshaven eindelijk in stand. De eerste Nbw-vergunning werd in 2008 verleend, maar is nadien door de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (“ABRvS”) vernietigd. Dit leidde tot een nieuwe aanvraag en een nieuw vergunning in 2012. Met de uitspraak van 9 september – drie jaar en een tussenuitspraak verder – wordt deze Nbw-vergunning dus eindelijk onherroepelijk.

De uitspraak kent vele interessante onderdelen. Het voert te ver om deze in dit nieuwsbericht tot in detail te bespreken; binnenkort zal hierover in het tijdschrift Milieu en Recht een noot verschijnen. Voor de dagelijkse praktijk is met name van belang dat de ABRvS in deze uitspraak laat zien dat er ruimte is om bepaalde natuurmaatregelen als mitigerende maatregelen aan te kunnen merken.

Dat is belangrijk, vanwege het volgende. Maatregelen die getroffen kunnen worden ten gunste van de kwaliteit van een Natura 2000-gebied, kunnen in drie categorieën worden ingediend:

  1. Beheer- of instandhoudingsmaatregelen;
  2. Mitigerende maatregelen;
  3. Compenserende maatregelen.

In een passende beoordeling waarin de gevolgen van een project voor een Natura 2000-gebied worden beschreven, mag rekening worden gehouden met beheer- of instandhoudingsmaatregelen en met mitigerende maatregelen. Op deze maatregelen kan dan mogelijk de conclusie worden gebaseerd dat, ondanks significant negatieve effecten van het project zelf, verzekerd is dat het project het Natura 2000-gebied niet aantast. In dat geval kan de Nbw-vergunning worden verleend. Dat is anders bij zogeheten compenserende maatregelen. Het positieve effect van deze maatregelen kan in de passende beoordeling niet worden meegenomen, zodat compenserende maatregelen niet kunnen bijdragen aan de conclusie dat de vergunning kan worden verleend. In dat geval moet worden vastgesteld dat het project leidt tot een aantasting van een Natura 2000-gebied, welke aantasting nadien moet worden gecompenseerd. Vergunningverlening is dan alleen maar mogelijk als aangetoond kan worden dat er dwingende redenen van groot openbaar belang zijn en dat er geen alternatieven voor het project zijn. Een lastige hobbel in de praktijk.

Het hoeft dan ook weinig toelichting dat het voor initiatiefnemers van projecten met stikstofdepositie in Natura 2000-gebieden tot gevolg de voorkeur heeft om maatregelen als beheer- en instandhoudingsmaatregelen respectievelijk als mitigerende maatregelen aan te merken. Tegenstanders zien maatregelen sneller als compensatie. Dit leidde tot twijfel bij de ABRvS, uitmondend in prejudiciële vragen bij het Hof van Justitie. De beantwoording van deze prejudiciële vragen (in het arrest-Briels) leidde vervolgens tot een reeks van uitspraken van de ABRvS waarin maatregelen die voorheen als mitigatie werden aangemerkt, nu als compensatie werden beschouwd. Toestemmingverlening onder de Nbw werd daarmee bemoeilijkt.

De uitspraak van 9 september jl. is sinds het arrest-Briels de eerste uitspraak waarin maatregelen die worden getroffen in het Natura 2000-gebied als mitigatie worden beschouwd. Het gaat om natuurmaatregelen die aanvullend op het reguliere beheer worden uitgevoerd, zoals het plaggen waardoor stikstof uit het Natura 2000-gebied wordt afgevoerd. Met deze maatregelen zou in totaal (aanzienlijk) meer stikstof uit het Natura 2000-gebied worden afgevoerd dan de stikstofdepositie die gedurende de levensduur van de elektriciteitscentrale in het gebied zou worden gedeponeerd. Deze maatregelen kunnen, aldus de ABRvS, als mitigerende maatregel worden meegewogen in de passende beoordeling, “indien deze worden uitgevoerd of effecten hebben ter plaatse van de arealen van een habitattype waar een toename van stikstofdepositie plaatsvindt.” Dit sluit aan bij eerdere uitspraken van de ABRvS waaruit blijkt dat het effect per habitattype moet worden bezien en alleen sprake is van mitigatie indien de mitigerende maatregel wordt getroffen op de locatie waar het negatieve effect optreedt. Er is echter niet vereist dat op alle locaties van een bepaald habitattype waar stikstofdepositie plaatsvindt, ook maatregelen worden getroffen: “Verweerders hebben kunnen kiezen voor maatregelen die op zodanige wijze worden uitgevoerd dat de effecten het grootst zijn en het beste aansluiten bij het gewenste resultaat.”

Deze aanpak biedt ruimte voor andere projecten die leiden tot een toename van stikstofdepositie en waarbij niet, bijvoorbeeld aan de hand van een zogeheten systeembenadering, geconcludeerd kan worden dat ondanks deze toename, het Natura 2000-gebied niet wordt aangetast. Er blijft ook in dat geval de mogelijkheid bestaan om maatregelen in het Natura 2000-gebied uit te voeren, waarmee stikstof uit het systeem wordt gehaald. Deze maatregelen hoeven niet op elke locatie van het betreffende habitattype in het Natura 2000-gebied worden gerealiseerd. Dat betekent overigens niet dat als deze (nu dus kennelijk overkomelijke) hobbel is genomen, het een gelopen race is. Immers, dan zal nog steeds moeten worden aangetoond dat, over all bezien, het Natura 2000-gebied niet wordt aangetast. Inzicht in een eventueel negatief effect van de mitigerende maatregelen is daarvoor ook van groot belang. Verder is een vereiste dat de initiatiefnemer de gelegenheid wordt geboden om deze maatregelen in een Natura 2000-gebied te (laten) realiseren. Dat zal lang niet altijd eenvoudig zijn en is afhankelijk van de mate waarin de beheerder van een Natura 2000-gebied hieraan wil meewerken. Hoewel deze uitspraak de juridische mogelijkheden dus vergroot, is het nog maar de vraag of dit in de praktijk een werkbare oplossing zal zijn voor het stikstofdossier.

Marieke Kaajan


Gerelateerd

Het PAS-arrest gaat niet alleen over stikstof!
Op 7 november jl. beantwoordde het Hof van Justitie (HvJ) de vragen die door de…
PAS-uitspraak – interview Marieke Kaajan door NOS
Vandaag heeft het Hof van Justitie uitspraak gedaan over het Programma Aanpak Stikstof (ECLI:EU:C:2018:882). De…
Interview Marieke Kaajan over de PAS bij NPO 1
Op 7 november a.s. zal het Hof van Justitie zich uitspreken over de houdbaarheid van…
Beperking belanghebbendheid bij Wnb-ontheffing (soorten)
In de uitspraak van 24 januari 2018 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van…
Effectbeoordeling stikstof op Vlaamse Natura 2000-gebieden via Vlaamse systematiek
De uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (“ABRVS”) d.d. 16 april…
ENVIR succesvol voor Windpark Wieringermeer bij beroep tegen Wnb-ontheffing
In de aan Windpark Wieringermeer verleende Wnb-ontheffing voor trekvogels was een omvangrijke monitoringsverplichting ten aanzien…
Voortzetten procedures ondanks prejudiciële vragen PAS
Op 17 mei jl. stelde de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (‘ABRvS’) prejudiciële…
Natuurbeschermingsrecht – editie 2017
Recent verschenen: het boek Natuurbeschermingsrecht. Marieke Kaajan schreef het boek samen met prof. dr. Ch.W….
Samenvatting PAS-uitspraak weiden en bemesten
Lukt het maar niet om de tijd te vinden om de PAS-uitspraken van 17 mei…
Samenvatting PAS-uitspraak vergunningen
Lukt het maar niet om de tijd te vinden om de PAS-uitspraken van 17 mei…
Presentaties van Praktijkcongres Natuur in de gemeente beschikbaar
Donderdag 18 mei jl. was ENVIR Advocaten aanwezig op het Praktijkcongres natuur in de gemeente. Een…
Marieke Kaajan spreker op twee VMR-bijeenkomsten
Alles weten over de actualiteiten op het gebied van het natuurbeschermingsrecht? Kom dan naar de VMR…
Aan de slag met de natuurwet!
Het is bijna zover: op 1 januari a.s. treedt de Wet natuurbescherming in werking. ENVIR…
Aanvullingswet Natuur in de Omgevingswet
Tot 21 januari a.s. kan gereageerd worden op de Aanvullingswet Natuur in de Omgevingswet. In…
Daar zijn ze: Besluit natuurbescherming en Regeling natuurbescherming
Vandaag verscheen in het Staatsblad het Besluit natuurbescherming en in de Staatscourant de Regeling natuurbescherming. En de…
Voorwaardelijk ontheffing Ffw is mogelijk
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS) overweegt in een uitspraak van 5…
Informatiemiddag Wet natuurbescherming: 3 november 2016
Op 3 november a.s. organiseert ENVIR Advocaten met Bureau Waardenburg een informatiemiddag over de Wet…
Het arrest Orleans; bom onder de PAS?
Op 21 juli 2016 heeft het HvJ EU het begrip “compenserende maatregelen” verruimd – met…
Onderzoek naar maatregelen tegen meeuwenoverlast door ABRvS toegestaan
Fleur Onrust van ENVIR Advocaten trad op voor de gemeenten Alkmaar, Haarlem en Leiden in…
Wind op zee en land: wat staat er op korte termijn op de agenda?
Het realiseren van wind op land en op zee leidt van oudsher al tot een…
Vooringenomenheid bij subsidieverlening
Procedure inzake EnerGo subsidie. Uitspraak van het CBB van 13 juni 2016 (ECLI:NL:CBB:2016:155) over vooringenomenheid…
Natuur op NWEA Winddagen
Kom naar de bijeenkomst op 15 juni a.s. op de NWEA Winddagen over natuurwetgeving, en…
Nbw-vergunning voor 182 strandhuisjes blijft in stand
Bij uitspraak van 18 mei 2016 heeft de ABRvS de Nbw-vergunning voor 182 strandhuisjes aan…
Geen aanhaakverplichting bij Wet natuurbescherming
Goed nieuws: in afwijking van de Wet natuurbescherming wordt nu voorgesteld om de aanhaakverplichting niet…
Windpark Wieringermeer mag worden aangelegd
Met twee uitspraken op 4 mei 2016 concludeerde de ABRvS dat Windpark Wieringermeer magen kan…
Natuurbeschermingsrecht: Fitness check en Guidance Documents – Kamerbrief over de Vogel- en Habitatrichtlijn
Bij brief van 21 maart 2015 bericht de staatssecretaris van EZ de kamer over een…
Kunnen bestemmingsplannen profiteren van de PAS?
10 maart jl. sprak Marieke Kaajan op het eerste VBR-seminar over de rol van de…
Salderen bij Flora en faunawet-ontheffing toegestaan?!
Op 24 februari 2016 heeft de ABRvS een belangrijke uitspraak gedaan over de mogelijkheid om…
Ook voor dieren op de landelijke vrijstellingslijst moet worden voldaan aan artikel 65 Ffw
Dieren die op de landelijke vrijstellingslijst staan mogen niet zonder meer worden afgeschoten. Bij het verlenen van…
De Wet natuurbescherming komt er (eindelijk) aan: wees op de hoogte!
Eind 2015 is de Wet natuurbescherming definitief aangenomen. Bent u nog niet (helemaal) op de…
Interview Marieke Kaajan
Marieke Kaajan werd door het blad net.nl geïnterviewd over haar werkzaamheden bij grote energieprojecten (in…
Alles weten over de PAS?
Lees dan hier het digitaal magazine, met een bijdrage van Marieke Kaajan.
Praktische handvatten voor gemeenten bij Wet natuurbescherming
ENVIR schreef mee aan het magazine “Natuur in de Gemeente”. Klik hier voor het magazine.
Bevestiging PAS-melding geen besluit: dan maar een handhavingsverzoek?!
Op 6 november jl. concludeerde de ABRvS dat de bevestiging van een PAS-melding geen besluit…
Bij wie moet sinds 1 juli 2015 een Nbw-vergunning worden aangevraagd?
Art. 19d Nbw bepaalt dat een Nbw-vergunning wordt verleend door GS, tenzij op grond van…
Stikstof en bestemmingsplannen; one down more to come?!
In de uitspraak van 19 augustus 2015 vernietigt de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van…
Tracébesluit Eemshaven: stikstofjurisprudentie samengevat
De uitspraak van 5 augustus jl. biedt een mooie samenvatting van de stikstofjurisprudentie van de…
Recente ontwikkelingen Natuurbeschermingswet
Er zijn veel ontwikkelingen gaande op het gebied van de Nbw. Kijk hier voor een…
Marieke Kaajan spreker op NWEA Winddag
Op 12 juni a.s. spreekt Marieke Kaajan op de NWEA Winddag 2015 over “Natuuwetgeving en…
Wind op zee; let goed op het (ontwerp-) kavelbesluit!
Wind op zee geniet de laatste tijd veel publiciteit. Dat is ook niet zo vreemd;…
De PAS nieuwe risico’s voor agrarische activiteiten
In het tijdschrift ” Vee en gewas” verscheen een artikel van Marieke Kaajan over de…
Marieke Kaajan spreker op de VMR Actualiteitendag 2015
Marieke Kaajan was wederom als spreker uitgenodigd op de VMR Actualiteitendag donderdag 19 maart jl….
Hoe kunnen we windenergie beter bewaren?
ENVIR partner Marieke Kaajan schreef een opinie in de Volkskrant over windenergie. Of u nu…
Artikel Volkskrant over procedure bij de Raad van State
Marieke Kaajan wordt als natuurbeschermingswet deskundige geciteerd in de Volkskrant. Uit de Volkskrant 24 februari…
Baanbrekende uitspraak voor Nbw- en Ffw-zaken
Het 1%- of ORNIS-criterium kan nu ook bij diersoorten worden toegepast. Het verkrijgen van toestemming…
Programma Aanpak Stikstof is rem op de economische ontwikkeling
Uiterlijk 20 februari kan iedereen een zienswijze indienen tegen het PAS. Er is alle reden…
Bestemmingsplan, EHS en Flora en faunawet
Zorg dat de aanwijzingen uit een onderzoeksrapport (Ffw) dat aan een bestemmingsplan ten grondslag wordt…
Stil gebied geen noodzaak voor maatwerkvoorschrift windturbinegeluid
Met de uitspraak van 10 december 2014 (zaaknr. 201403936) maakt de Afdeling bestuursrechtspraak duidelijk dat,…
Tracébesluit A2 blijft in stand – interessante Nbw uitspraak
Er gingen vele jaren van procederen en zelf prejudiciële vragen aan vooraf, maar de Afdeling…
Bestemmingsplan en stikstof; gaat het ooit nog goed?
Bestemmingsplannen met activiteiten die stikstofdepositie veroorzaken leveren de praktijk veel hoofdbrekens op. In de uitspraak…
Advies Raad van State wetsvoorstel Windenergie op zee
Op 20 oktober jl. heeft de Raad van State advies uitgebracht over het wetsvoorstel over…
Grenswaarden met de PAS: oplossing of nieuwe problemen?
Op 7 oktober jl. heeft de Eerste Kamer ingestemd met het wetsvoorstel PAS tot wijziging…
Recht.nl
Op recht.nl verscheen vandaag een notificatie van het artikel van Fleur Onrust en A. Drahmann over…
Interessante uitspraak over dwingende redenen – natuurbeschermingswet
Op 13 augustus 2014 heeft de Voorzitter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van…