ENVIR ADVOCATEN
Romkeslaan 59
8933 AR Leeuwarden
T +31 20 236 10 24
F +31 20 796 92 22

ENVIR ADVOCATEN
Jan van Goyenkade 10 III
1075 HP Amsterdam
T +31 20 737 20 66
F +31 20 796 92 22


Datum: 13-09-2020

Nationale Omgevingsvisie naar de Kamer: niet alles kan en zeker niet overal

De definitieve Nationale Omgevingsvisie, de NOVI, is op 11 september 2020 aan de Kamer aangeboden. Dankbaar gebruik makend van de titels van de adviezen van het adviescollege Stikstofproblematiek benadrukt de NOVI meermaals dat niet alles kan en zeker niet overal.

Nederland is slechts 41.000 km2 groot en veel verschillende functies en belangen moeten een plek zien te krijgen of behouden binnen die oppervlakte. De NOVI bevat het beleidsperspectief van het Rijk op de vraag hoe Nederland een veilig, gezond en welvarend land kan blijven, ook voor toekomstige generaties. De zichttermijn van de NOVI is 30 jaar. Urgente maatschappelijke opgaven die samenhangen met de fysieke leefomgeving – de energietransitie, de overgang naar een circulaire economie en de bouw van 1 miljoen woningen – zullen het aanzien van Nederland flink veranderen.

Het Rijk ziet dan ook een belangrijke rol voor zichzelf weggelegd om te waarborgen dat de nationale belangen goed beschermd worden en neemt daartoe regie via de NOVI en de uitvoeringsinstrumenten van de NOVI. Gelet op de uitdagingen waarvoor Nederland staat, is regie op nationaal niveau een begrijpelijke wens. Maar wel een die op gespannen voet staat met het uitgangspunt van de Omgevingswet: decentraal, tenzij.

De NOVI in een notendop1Een samenvatting van de NOVI is beschikbaar onder de titel NOVI in een notendop

De NOVI stelt vier prioriteiten:

  • Ruimte voor de klimaatverandering en energietransitie
  • Duurzaam economisch groeipotentieel
  • Sterke en gezonde steden en regio’s
  • Toekomstbestendige ontwikkeling van het landelijk gebied

Omdat je op je klompen kunt aanvoelen dat deze vier prioriteiten niet in alle gevallen en op alle locaties in dezelfde richting wijzen, worden beleidskeuzes gemaakt vanuit een omgevingsinclusieve benadering. Dit houdt in dat ontwikkeling van de leefomgeving samengaat met versterking van te beschermen waarden als gezondheid, landschap, waterveiligheid, natuur, cultureel erfgoed, leefomgevingskwaliteit en milieukwaliteit, behalve daar waar beschermen en ontwikkelen echt niet samengaan. Concrete beleidskeuzes worden gemaakt aan de hand van drie afwegingsprincipes:

  1. Combinaties van functies gaan voor enkelvoudige functies
  2. Kenmerken en identiteit van een gebied staan centraal
  3. Afwentelen wordt voorkomen

Tegen deze achtergrond komt de NOVI voor de prioriteit ‘Ruimte voor de klimaatverandering en energietransitie’ bijvoorbeeld tot de volgende belangrijkste beleidskeuzes ten aanzien van de energietransitie: vanwege de beperkte ruimte op land worden windparken voor het grootste deel gerealiseerd op de Noordzee, in balans met andere functies op de Noordzee. Dit sluit ook aan bij de keuzes die in het Noordzeekakkoord zijn neergelegd. Energie-infrastructuur wordt ook geschikt gemaakt voor duurzame energiebronnen en daarvoor wordt ook ruimte gereserveerd. Dit brengt bijvoorbeeld ook de keuze mee om nieuwe energie-intensieve functies (denk aan datacenters) zoveel mogelijk te realiseren daar waar de op zee opgewekte windenergie aan land komt. Daarnaast wordt duurzame energie ingepast met oog voor de kwaliteit van de omgeving en wordt deze zoveel mogelijk gecombineerd met andere functies, zoals zonnepanelen op daken en clustering van windmolens.

Ten aanzien van de prioriteit ‘Duurzaam economisch groeipotentieel’ is een belangrijke beleidskeuze dat de Nederlandse economie in 2050 geheel circulair is en de broeikasgasemissies met 95% zijn gereduceerd. Voor de prioriteit ‘Sterke en gezonde regio’s’ bevat de NOVI bijvoorbeeld de beleidskeuze om de luchtkwaliteit te verbeteren zodat in 2030 wordt voldaan aan de advieswaarden van de Wereldgezondheidsorganisatie.

Uitvoering van de NOVI

Voor de uitvoering van de NOVI zal niet alleen worden gewerkt met de nieuwe (kern)instrumenten van de Omgevingswet, maar er worden ook (nog meer) nieuwe instrumenten geïntroduceerd:

  • Nationale programma’s, waaronder het Programma Energiehoofdstructuur, het Programma Gezonde Leefomgeving en het Nationaal Programma Landelijk Gebied.
  • Vijf Omgevingsagenda’s, langjarige uitvoeringsagenda’s voor “de” vijf landsdelen van Nederland waarin thema’s als infrastructuur, wonen, energie, klimaat en transport aan de orde komen.
  • Gebiedsagenda’s Grote Wateren voor het IJsselmeergebied, de Zuidwestelijke Delta en de Waddenzee/ het Waddengebied.
  • Aanwijzing van NOVI-gebieden waar grote en urgente ruimtelijk-fysieke opgaven uit de NOVI samenkomen en waarvoor een meerjarige en vernieuwende aanpak nodig is. De voorlopige NOVI-gebieden zijn: Havengebieden van Rotterdam en Amsterdam, Landelijke gebieden De Peel en het Groene Hart, Regio’s Groningen en Zwolle en grensoverschrijdende gebieden Zuid-Limburg en de Zeeuws-Vlaamse Kanaalzone.

En nu?

De definitieve NOVI is aan de Kamer aangeboden. Tijd om aan de slag te gaan met de uitvoering van de NOVI, dus. Of, zoals minister Ollongren schrijft in de brief waarmee ze NOVI aan de Kamer aanbiedt, tijd om: “gezamenlijk de schouders eronder zetten om te bouwen aan een Nederland waar het fijn wonen, werken en leven blijft”. De NOVI zelf maakt nog wel duidelijk dat sprake is van een permanent en aanpasbaar proces met een monitoringscyclus die zich elke vier jaar herhaalt. De uitvoering zal daarom plaatsvinden met een vinger aan de pols en waar nodig bijstelling van het beleid richting 2050.

 

Iris Kieft

ENVIR Advocaten twittert over de Omgevingswet. Volg ENVIR Advocaten via @enviradvocaten.


Gerelateerd

Passende beoordeling voor een bestemmingsplan en toch geen milieueffectrapport?
Als voor een bestemmingsplan, of ander plan of programma, een passende beoordeling moet worden opgesteld,…
Green Powerhouse Noordzee stap dichterbij met Noordzeeakkoord
Na ruim anderhalf jaar overleg en onderhandeling is in de zomer van 2020 het Noordzeeakkoord…
Activiteitenbesluit en -regeling (toch) plan-MER-plichtig?
Moeten het Activiteitenbesluit milieubeheer en de Activiteitenregeling milieubeheer onderworpen worden aan een strategische milieueffectbeoordeling (hierna…
Kunststofproducten voor eenmalig gebruik aan banden
Hoewel in maart 2020 alweer het tweede Europese actieplan voor de circulaire economie werd gepresenteerd,…
Leges bij een bouwplan, hoe zit het ook alweer?
Hoe zit het ook alweer met het betalen van leges bij een aanvraag voor een…
Toetsing van geluidsnormen voor windturbines aan het voorzorgsbeginsel
Helaas is het Nederland niet gelukt de Europese doelstelling voor duurzaam opgewekte energie te halen….
Regeling voor de gebruiksvergoeding bij het opleggen van gedoogplichten vanaf nu open voor consultatie
Inleiding Tot en met 24 juni a.s. kan gereageerd worden op de consultatieversie van de…
Uitvoering Klimaatakkoord: hoe werkt de CO2-heffing?
Ter uitvoering van het Klimaatakkoord, is het kabinet hard aan de slag met de voorbereiding…
Normaal maatschappelijk risico: nu nog voer voor debat en onzekerheid
Normaal maatschappelijk risico, hoe zat het ook alweer? Op basis van de huidige Wet ruimtelijke…
Juridisering van draagvlak en participatie
Ter uitwerking van het Klimaatakkoord zijn in Nederland 30 energieregio’s bezig met het opstellen van…
Hof van Justitie EU bevestigt: geen matiging gefixeerde boete bij niet tijdig inleveren emissierechten
De EU ETS jaarafsluiting De jaarafsluiting voor het emissiehandelsysteem van de EU (EU ETS) is…
De Omgevingswet komt, maar is er niet op 1 januari 2021
Uitstel maar geen afstel Uitstel, maar geen afstel. Op 1 april 2020 bracht de minister…
Windpark Greenport Venlo kan doorgaan!
Windpark Greenport Venlo kan doorgaan! De beroepen tegen het provinciale inpassingsplan en de omgevingsvergunning van…
De ruimtelijke aanvaardbaarheid van geluidsbelasting bij windturbines
Voor de ruimtelijke aanvaardbaarheid van de geluidsbelasting van windturbines bij woningen en andere gevoelige gebouwen…
Hobbels bij het legaliseren van bestaand windpark: voorschriften op grond van m.e.r.-beoordeling
De vergunningverlening voor Windpark Hartelburg II begint zich te ontwikkelen tot een interessante soap. Het…
PFAS – van wonderspul naar hoofdpijndossier
Ruimtelijke ontwikkelingen worstelen nog volop met de gevolgen van de vernietiging van het Programma Aanpak…
Emissiehandel: de impact van de Brexit
Het Verenigd Koninkrijk is een van de grootste uitstoters van broeikasgassen in Europa en de…
Last tot ongedaanmaking kan ook zien op vergunningvrije activiteiten
Op 7 november 2018 deed de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS) uitspraak…
PAS-uitspraak – interview Marieke Kaajan door NOS
Vandaag heeft het Hof van Justitie uitspraak gedaan over het Programma Aanpak Stikstof (ECLI:EU:C:2018:882). De…
Klimaat & zon: burgerparticipatie hoe gaat dat nu?
Dat burgerparticipatie (ook nu al) een rol speelt in bestuursrechtelijke procedures volgt uit de uitspraak…
Klimaat & burgerparticipatie; hoe vorm te geven?
Windenergie en zonne-energie leveren een belangrijke bijdrage aan het behalen van de klimaatdoelstellingen, maar niet…
Strijd met de Dienstenrichtlijn: brancheringsregeling Appingedam niet evenredig
De raad van de gemeente Appingedam moet aan de bak. Dit volgt uit een tussenuitspraak…
Beperking belanghebbendheid bij Wnb-ontheffing (soorten)
In de uitspraak van 24 januari 2018 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van…
Omgevingsvergunningen en de toets aan het Amsterdamse hotelbeleid
In dit nieuwsbericht sta ik stil bij een tweetal uitspraken over omgevingsvergunningen voor twee hotels…
Het festivalseizoen is geopend; Tips om te zorgen dat de evenementenvergunningen en bestemmingsplannen er ook klaar voor zijn
Het is weer voorjaar, de eerste festivals en buitevenementen zijn al weer achter de rug,…
Aanvullingswet Natuur in de Omgevingswet
Tot 21 januari a.s. kan gereageerd worden op de Aanvullingswet Natuur in de Omgevingswet. In…
Digitale vs analoge verbeelding en achtererfgebied
De ABRvS heeft op 13 juli 2016 (ECLI:NL:RVS:2016:1918) nogmaals bevestigd dat de digitale verbeelding (plankaart)…
Aandachtspunten voor (potentiële) gebouw eigenaren
Zowel bedrijfspanden als woningen vliegen weer als warme broodjes over de toonbank, maar wat moet…
Wind op zee en land: wat staat er op korte termijn op de agenda?
Het realiseren van wind op land en op zee leidt van oudsher al tot een…
Vooringenomenheid bij subsidieverlening
Procedure inzake EnerGo subsidie. Uitspraak van het CBB van 13 juni 2016 (ECLI:NL:CBB:2016:155) over vooringenomenheid…
Natuur op NWEA Winddagen
Kom naar de bijeenkomst op 15 juni a.s. op de NWEA Winddagen over natuurwetgeving, en…
Geen aanhaakverplichting bij Wet natuurbescherming
Goed nieuws: in afwijking van de Wet natuurbescherming wordt nu voorgesteld om de aanhaakverplichting niet…
Aandeelhouder en bestuurder als overtreder aangemerkt
Drietal uitspraken van de ABRvS overspoedeisende bestuursdwang, het overtreder begrip, kostenverhaal en een dwangbevel. Procedure…
Windpark Wieringermeer mag worden aangelegd
Met twee uitspraken op 4 mei 2016 concludeerde de ABRvS dat Windpark Wieringermeer magen kan…
Meer duidelijkheid over implementatie PGS 29
Op 15 februari heeft de minister van I&M in een brief meer duidelijkheid gegeven over…
Interview Marieke Kaajan
Marieke Kaajan werd door het blad net.nl geïnterviewd over haar werkzaamheden bij grote energieprojecten (in…
Schoonmaken verplicht op grond van de omgevingsvergunning
Is de verplichting om een geluidscherm schoon te houden ruimtelijk relevant? De Afdeling (ABRvS) deed…
Nbw-vergunning centrale Eemshaven: mitigatie van stikstof-effecten is toch mogelijk
De uitspraak van 9 september jl. voegt weer een hoofdstuk toe aan de discussie over…
Uitbreiden omvang van het geding met nieuwe besluitonderdelen
Zeer interessante uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 3 juni 2015…
Marieke Kaajan spreker op NWEA Winddag
Op 12 juni a.s. spreekt Marieke Kaajan op de NWEA Winddag 2015 over “Natuuwetgeving en…
Wind op zee; let goed op het (ontwerp-) kavelbesluit!
Wind op zee geniet de laatste tijd veel publiciteit. Dat is ook niet zo vreemd;…
Veranderingsvergunning voor een inrichting
Wanneer kan er een veranderingsvergunning voor een inrichting verleend worden? Een veranderingsvergunning kan slechts worden verleend…
Watervergunning en verenigbaarheid met de doelstellingen van de Waterwet (art. 6.21)
Een watervergunning wordt geweigerd als de verlening van die vergunning niet verenigbaar is met doelstellingen…
Hoe kunnen we windenergie beter bewaren?
ENVIR partner Marieke Kaajan schreef een opinie in de Volkskrant over windenergie. Of u nu…
Baanbrekende uitspraak voor Nbw- en Ffw-zaken
Het 1%- of ORNIS-criterium kan nu ook bij diersoorten worden toegepast. Het verkrijgen van toestemming…
Programma Aanpak Stikstof is rem op de economische ontwikkeling
Uiterlijk 20 februari kan iedereen een zienswijze indienen tegen het PAS. Er is alle reden…
Bestemmingsplan, EHS en Flora en faunawet
Zorg dat de aanwijzingen uit een onderzoeksrapport (Ffw) dat aan een bestemmingsplan ten grondslag wordt…
Stil gebied geen noodzaak voor maatwerkvoorschrift windturbinegeluid
Met de uitspraak van 10 december 2014 (zaaknr. 201403936) maakt de Afdeling bestuursrechtspraak duidelijk dat,…
Tracébesluit A2 blijft in stand – interessante Nbw uitspraak
Er gingen vele jaren van procederen en zelf prejudiciële vragen aan vooraf, maar de Afdeling…
Medewerking van derden vereisen kan wel in Watervergunning
De Waterwet verzet zich niet tegen het stellen van voorschriften ter naleving waarvan de medewerking van…
Bestemmingsplan en stikstof; gaat het ooit nog goed?
Bestemmingsplannen met activiteiten die stikstofdepositie veroorzaken leveren de praktijk veel hoofdbrekens op. In de uitspraak…
Advies Raad van State wetsvoorstel Windenergie op zee
Op 20 oktober jl. heeft de Raad van State advies uitgebracht over het wetsvoorstel over…
Grenswaarden met de PAS: oplossing of nieuwe problemen?
Op 7 oktober jl. heeft de Eerste Kamer ingestemd met het wetsvoorstel PAS tot wijziging…
Watervergunning kan alleen verplichtingen voor vergunninghouder bevatten
Uitspraak (ABRvS) van 8 oktober 2014 waarbij aan een watervergunning in een voorschrift een verplichting…