ENVIR ADVOCATEN
Romkeslaan 59
8933 AR Leeuwarden
T +31 20 236 10 24
F +31 20 796 92 22

ENVIR ADVOCATEN
Jan van Goyenkade 10 III
1075 HP Amsterdam
T +31 20 737 20 66
F +31 20 796 92 22


Datum: 20-07-2018

Klimaat & zon: burgerparticipatie hoe gaat dat nu?

Dat burgerparticipatie (ook nu al) een rol speelt in bestuursrechtelijke procedures volgt uit de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS) van 11 juli 2018.
In een vorig nieuwsbericht ging ik in op burgerparticipatie en het Klimaatakkoord en de Omgevingswet. In dit bericht behandeld ik deze recente uitspraak van de ABRvS.

In deze uitspraak van 11 juli 2018 staat een bestemmingsplan centraal waarin gemeentelijke en provinciale doelstellingen voor zonne-energie en zonnewarmte mogelijk gemaakt moeten worden. Het bestemmingsplan heeft betrekking op het gehele grondgebied van de gemeente Leeuwarden. Het plan kent verschillende gebiedstypen en maakt verschillende soorten zonneprojecten mogelijk. De raad heeft met het plan invulling gegeven aan de innovatieregeling voor zonneprojecten die is opgenomen in artikel 7j van het Besluit uitvoering Crisis- en herstelwet (hierna: Besluit uitvoering Chw). Met de toepassing van artikel 7j Besluit uitvoering Chw kunnen onder meer in het bestemmingsplan locaties worden aangewezen waar gedurende een periode van 15 jaar geen omgevingsvergunning voor bouwen is vereist voor zonnecollectoren en -panelen op de grond of – onder bepaalde voorwaarden – op bouwwerken.

Eén van de beroepsgronden van appellanten heeft betrekking op de – naar oordeel van appellanten  – te beperkte mogelijkheden van participatie van bewoners. Het bestemmingsplan bevat naar mening van appellanten te weinig concrete eisen over bewonersparticipatie.

Eerder in de uitspraak van de ABRvS van 21 februari 2018 werd geoordeeld in een procedure over het inpassingsplan ‘Windpark De Drentse Monden en Oostermoer’ dat het ontbreken van draagvlak “op zichzelf niet betekent dat de ministers het inpassingsplan niet hadden mogen vaststellen.” Omdat er geen wet is die bepaalt dat een ruimtelijk plan een ontwikkeling alleen mogelijk mag maken als daarvoor voldoende draagvlak bestaat. Daarbij neemt de ABRvS mee dat bij projecten zoals dit windpark veel belangen een rol spelen. Het is aan de ministers om een afweging te maken tussen het “nationale belang van een duurzame energievoorziening en de belangen van de omwonenden”. Burgerparticipatie komt dus aan de orde in het kader van de belangenafweging.

In het bestemmingsplan dat in de uitspraak van 11 juli 2018 aan de orde is bevatten de planvoorschriften een participatieverplichting. Die verplichting houdt in dat voorafgaand aan de verlening van de omgevingsvergunning voor het afwijken van het onderliggende bestemmingsplan moet zijn aangetoond dat participatie van bewoners van de betreffende kern heeft plaatsgevonden. De raad stelt dat met de betreffende planregels zeker is gesteld dat bewonersparticipatie zal plaatsvinden. De raad heeft afgezien van het opnemen van regels waaraan de participatie moet voldoen en heeft dat in de plantoelichting toegelicht.

In de plantoelichting staat onder meer dat geen harde eisen en termijnen worden gesteld aan het participatietraject, om te voorkomen dat participatie te veel lijkt op een juridische procedure in plaats van echte betrokkenheid van bewoners. Wel zal volgens de plantoelichting nadrukkelijk worden gekeken naar de mate waarin bewoners vroegtijdig zijn gekend in het beoogde project, er voldoende kennis van konden nemen en mee konden praten en denken over de invulling van het project. Maar ook dat initiatiefnemers inzichtelijk moeten maken wat er in het kader van de participatie is ondernomen en welke reacties van bewoners zijn ontvangen. Verslaglegging van het participatietraject wordt niet aan bepaalde vormvereisten onderworpen, maar “moet de gemeente ervan kunnen overtuigen dat het project wordt gedragendoor de bij het project betrokken gemeenschap”, aldus de plantoelichting.  Met name dit laatste lijkt mij een lastig punt, dat overigens ook verder gaat dan wellicht noodzakelijk, wenselijk en haalbaar. Want wat is hier nu precies mee bedoeld? Betreft dit een inhoudelijk of procedureel punt? Mag een project geen doorgaan vinden indien dit niet “gedragen” wordt door de gemeenschap?

De ABRvS oordeelt dat de raad ten behoeve van de bewoners van het plangebied geen nadere regels over de bewonersparticipatie in het plan had hoeven opnemen. De ABRvS kan de raad volgen in zijn standpunt dat juridisering van de bewonersparticipatie niet wenselijk is. Ik vraag mij echter af of de zinsnede dat de burgerparticipatie de gemeente moet “overtuigen dat het project wordt gedragen door de bij het project betrokken gemeenschap” niet al een sterke en onwenselijk juridisering bij de ontwikkeling van initiatieven onder dit bestemmingsplan met zich brengt. De plantoelichting biedt naar het oordeel van de ABRvS voldoende aanknopingspunten voor de invulling van de participatieverplichting.

Uit het klimaatakkoord en de Omgevingswet kunnen geen concrete stappenplannen of handvatten voor de inrichting van het participatieproces worden afgeleid. Ook deze uitspraak van de ABRvS biedt die aanknopingspunten niet.  Ook de ABRvS laat de vormgeving van het proces (nu nog) vrij. In beginsel staat het de raad vrij om de uitkomsten (mits gemotiveerd) terzijde te schuiven, al kan de vraag worden opgeworpen of dat ook geldt oor het bestemmingsplan dat in de uitspraak van 11 juli 2018 aan de orde was. Of met deze vormen van burgerparticipatie het draagvlak daadwerkelijk wordt vergroot valt te betwijfelen, maar naar mijn idee helpt de verdere juridisering van dit proces in ieder geval niemand verder.  

Voor vragen over wind- en zonneprojecten kunt u altijd contact opnemen met de advocaten van ENVIR Advocaten. Indien u als gemeente worstelt met de wijze waarop aan burgerparticipatie vormgegeven kan worden staan wij u ook graag bij in dit (denk- en uitvoerings)proces.

Fleur Onrust


Gerelateerd

Leges bij een bouwplan, hoe zit het ook alweer?
Hoe zit het ook alweer met het betalen van leges bij een aanvraag voor een…
Toetsing van geluidsnormen voor windturbines aan het voorzorgsbeginsel
Helaas is het Nederland niet gelukt de Europese doelstelling voor duurzaam opgewekte energie te halen….
Regeling voor de gebruiksvergoeding bij het opleggen van gedoogplichten vanaf nu open voor consultatie
Inleiding Tot en met 24 juni a.s. kan gereageerd worden op de consultatieversie van de…
Normaal maatschappelijk risico: nu nog voer voor debat en onzekerheid
Normaal maatschappelijk risico, hoe zat het ook alweer? Op basis van de huidige Wet ruimtelijke…
De Omgevingswet komt, maar is er niet op 1 januari 2021
Uitstel maar geen afstel Uitstel, maar geen afstel. Op 1 april 2020 bracht de minister…
Gasloos bouwen: toereikende planregel kan plan-mer stikstof voorkomen
Na de stikstofuitspraken van de Afdeling bestuursrechtspraak van mei 2019 is het zoeken naar mogelijkheden…
Windpark Greenport Venlo kan doorgaan!
Windpark Greenport Venlo kan doorgaan! De beroepen tegen het provinciale inpassingsplan en de omgevingsvergunning van…
De ruimtelijke aanvaardbaarheid van geluidsbelasting bij windturbines
Voor de ruimtelijke aanvaardbaarheid van de geluidsbelasting van windturbines bij woningen en andere gevoelige gebouwen…
Tijdelijk zonnepark van 4,3 hectare is niet m.e.r.-beoordelingsplichtig
De Afdeling bestuursrechtspraak heeft bij uitspraak van 14 augustus jl. (ECLI:NL:RVS:2019:2770) geoordeeld over een mogelijke…
ENVIR in het nieuws over stikstof
In de media zijn de afgelopen tijd meerdere berichten en items verschenen over de gevolgen…
Stikstof en woningbouw: business meeting met oplossingen
Honderden bouwprojecten komen op losse schroeven te staan door de recente stikstofuitspraak van de Raad…
Last tot ongedaanmaking kan ook zien op vergunningvrije activiteiten
Op 7 november 2018 deed de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS) uitspraak…
Klimaat & burgerparticipatie; hoe vorm te geven?
Windenergie en zonne-energie leveren een belangrijke bijdrage aan het behalen van de klimaatdoelstellingen, maar niet…
Strijd met de Dienstenrichtlijn: brancheringsregeling Appingedam niet evenredig
De raad van de gemeente Appingedam moet aan de bak. Dit volgt uit een tussenuitspraak…
Bestemmingsplanprocedure: bedrijf wegbestemd of niet?
Vaak krijg ik de vraag van bedrijven wat de gemeente nu wel of niet mag…
Het festivalseizoen is geopend; Tips om te zorgen dat de evenementenvergunningen en bestemmingsplannen er ook klaar voor zijn
Het is weer voorjaar, de eerste festivals en buitevenementen zijn al weer achter de rug,…
Prejudiciële vragen of buiten werkingstelling van het PAS; en dan?
Tijdens de meerdaagse zitting op 30 november en 1 december 2016 bij de Afdeling bestuursrechtspraak…
Mooie deal: Van der Lee Transport verkocht aan het Belgische Vervaeke
Trots dat ons kantoor op het gebied van milieurecht verkoper heeft kunnen bijstaan in de…
Geen uitzondering op de beginselplicht tot handhaving
De uitspraak laat zien hoe belangrijk het is voor bedrijven om altijd te controleren of…
Aanvullingswet Natuur in de Omgevingswet
Tot 21 januari a.s. kan gereageerd worden op de Aanvullingswet Natuur in de Omgevingswet. In…
Digitale vs analoge verbeelding en achtererfgebied
De ABRvS heeft op 13 juli 2016 (ECLI:NL:RVS:2016:1918) nogmaals bevestigd dat de digitale verbeelding (plankaart)…
Wind op zee en land: wat staat er op korte termijn op de agenda?
Het realiseren van wind op land en op zee leidt van oudsher al tot een…
Geen aanhaakverplichting bij Wet natuurbescherming
Goed nieuws: in afwijking van de Wet natuurbescherming wordt nu voorgesteld om de aanhaakverplichting niet…
Kunnen bestemmingsplannen profiteren van de PAS?
10 maart jl. sprak Marieke Kaajan op het eerste VBR-seminar over de rol van de…
Een unicum: ABRvS komt terug op tussenuitspraak
Terugkomen op een tussenuitspraak is een uitzondering. Maar het kan wel! Zie hiervoor de uitspraak…
Alles weten over de PAS?
Lees dan hier het digitaal magazine, met een bijdrage van Marieke Kaajan.
Stikstof en bestemmingsplannen; one down more to come?!
In de uitspraak van 19 augustus 2015 vernietigt de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van…
Recente ontwikkelingen Natuurbeschermingswet
Er zijn veel ontwikkelingen gaande op het gebied van de Nbw. Kijk hier voor een…
Uitbreiden omvang van het geding met nieuwe besluitonderdelen
Zeer interessante uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 3 juni 2015…
Planschade en de uitleg van “met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid”
De Afdeling (ABRvS) heeft op 18 maart 2015 een tweetal planschade uitspraken gedaan waarin uitleg…
Artikel Volkskrant over procedure bij de Raad van State
Marieke Kaajan wordt als natuurbeschermingswet deskundige geciteerd in de Volkskrant. Uit de Volkskrant 24 februari…
Bestemmingsplan, EHS en Flora en faunawet
Zorg dat de aanwijzingen uit een onderzoeksrapport (Ffw) dat aan een bestemmingsplan ten grondslag wordt…
Bestemmingsplan en maximale lichtercapaciteit
In de uitspraak van de Afdeling (ABRvS) van 17 december 2014 komen de volgende onderwerpen…
Bestemmingsplan en stikstof; gaat het ooit nog goed?
Bestemmingsplannen met activiteiten die stikstofdepositie veroorzaken leveren de praktijk veel hoofdbrekens op. In de uitspraak…