ENVIR ADVOCATEN
Keizersgracht 451-1V
1017 DK Amsterdam
T +31 20 737 20 66
F +31 20 796 92 22


Datum: 18-07-2018

Klimaat & burgerparticipatie; hoe vorm te geven?

Windenergie en zonne-energie leveren een belangrijke bijdrage aan het behalen van de klimaatdoelstellingen, maar niet iedereen is blij met een wind- of zonnepark in zijn woonomgeving. Burgerparticipatie zou dit draagvlak kunnen vergroten. Maar op welke wijze dient participatie dan vormgegeven te worden?

Het voorstel voor hoofdlijnen van het nationale Klimaatakkoord is op 10 juli 2018 gepresenteerd. Met het Klimaatakkoord geeft Nederland invulling aan het “Akkoord van Parijs”. Het belangrijkste doel van het Klimaatakkoord is het terugdringen van de uitstoot van broeikasgassen in Nederland. (Klik voor meer informatie over het Klimaatakkoord op de volgende link.) Zonder burgerparticipatie zijn de doelstellingen uit het klimaatakkoord niet te bereiken is de gedachte van de overheid. In het kader van het Klimaatakkoord is het rapport “Maatschappelijke acceptatie en participatie” verschenen op 4 juli 2018. Dit rapport bevat de uitkomsten van een onderzoek in opdracht van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat en de SER naar maatschappelijke acceptatie en participatie van burgers bij de totstandkoming van het Klimaatakkoord. (Het volledige rapport kunt u vinden via door te klikken op deze link).

Onderdeel van dit rapport is een deelrapportage met een beschrijving van de handvatten die in het klimaatakkoord opgenomen zouden moeten worden om te bereiken dat bewoners daadwerkelijk kunnen participeren in de energietransitie in hun eigen omgeving. Ook bevat het deelrapport een beschrijving van hoe burgers – naar het oordeel van de schrijvers – betrokken willen worden bij keuzes en besluitvorming. In dit deelrapport wordt voorgesteld om: “In het Klimaatakkoord in de praktijk bewezen best practices op het gebied van burgerparticipatie (…)  vast te leggen in een gezaghebbend handboek (of website) dat wordt opgesteld en onderhouden door onafhankelijke deskundigen.” Deze aanbeveling zien we niet met zoveel woorden terug in het voorstel voor hoofdlijnen voor een klimaatakkoord. Maar burgerparticipatie heeft wel een belangrijke rol in de gehele energietransitie zo erkent ook de overheid in het voorstel. Praktische handvatten vinden we in het voorstel Klimaatakkoord dus (nog) niet terug.

Ook onder de nieuwe Omgevingswet wordt burgerparticipatie van groter belang. De Omgevingswet legt meer nadruk op het belang van participatie door burgers bij de besluitvorming. In de Omgevingswet wordt geen definitie gegeven van (burger)participatie. Uit de Memorie van toelichting bij de Omgevingswet volgt dat onder participatieve aanpak wordt verstaan: “het in een vroegtijdig stadium betrekken van belanghebbenden (burgers, bedrijven, maatschappelijke organisaties en andere overheden) bij het proces van de besluitvorming over een project of activiteit”. Om het bevoegd gezag de vrijheid te geven zelf het participatieproces in te richten en om ook in de toekomst flexibel te zijn, zijn in de Omgevingswet geen regels over de vorm van het participatieproces opgenomen. Op welke manier participatie plaats vindt is afhankelijk van de specifieke kenmerken van het project of activiteit en de omgeving. In de Omgevingswet is derhalve vastgelegd dát het gebeurt, maar niet hoe het moet gebeuren.

Voor initiatiefnemers van ruimtelijke ontwikkelingen wordt de verplichting van burgerparticipatie in de Omgevingswet ook voelbaar. In de Omgevingswet is vastgelegd dat bij de vergunningaanvraag moet worden aangetoond op welke wijze participatie heeft plaatsgevonden. Hierbij moet ook gemotiveerd worden hoe de verschillende belangen tegen elkaar zijn afgewogen, welke partijen en (rechts)personen precies betrokken zijn geweest en waarom die keuzes zijn gemaakt. Ook dienen de concrete uitkomsten van het participatietraject bij de aanvraag worden gevoegd. De wijze waarop participatie plaatsvindt wordt niet voorgeschreven. Dat betekent dus niet alleen onduidelijkheid voor bestuursorganen, maar ook voor (particuliere) initiatiefnemers.

Naar mijn idee is het dan ook zinvol om te voorzien in handvatten voor bestuursorganen en initiatiefnemers om op zo’n manier te voorzien in burgerparticipatie dat dit daadwerkelijk bijdraagt aan het draagvlak van bepaalde ontwikkelingen en projecten en voldoet aan de vage normen uit de wet. De (rechts)onzekere wijze waarop e.e.a. nu is geregeld in de Omgevingswet en het Klimaatakkoord kan wel eens van kwaad tot erger leiden en juist voor meer juridisering zorgen. H.W. Koers en H.E. Bröring schreven hier al over in het Tijdschrift voor Omgevingsrecht “Burgerparticipatie en omgevingsprojecten” (TO augustus 2017, nr. 4). Een goede inrichting van het proces helpt niet alleen omwonenden, maar scheelt tevens een hoop procedures voor initiatiefnemers en overheden.

In een volgend nieuwbericht ga ik in de huidige stand van zaken in klimaat & burgerparticipatie.

Voor vragen over wind- en zonneprojecten kunt u altijd contact opnemen met de advocaten van ENVIR Advocaten. Indien u als gemeente worstelt met de wijze waarop aan burgerparticipatie vormgegeven kan worden staan wij u ook graag bij in dit (denk- en uitvoerings)proces.

Fleur Onrust

 

Windenergie en zonne-energie leveren een belangrijke bijdrage aan het behalen van de klimaatdoelstellingen, maar niet iedereen is blij met een wind- of zonnepark in zijn woonomgeving. Burgerparticipatie zou dit draagvlak kunnen vergroten. Maar op welke wijze dient participatie dan vormgegeven te worden?

 


Gerelateerd

Last tot ongedaanmaking kan ook zien op vergunningvrije activiteiten
PAS-uitspraak – interview Marieke Kaajan door NOS
Vandaag heeft het Hof van Justitie uitspraak gedaan over het Programma Aanpak Stikstof (ECLI:EU:C:2018:882). De…
Klimaat & zon: burgerparticipatie hoe gaat dat nu?
Dat burgerparticipatie (ook nu al) een rol speelt in bestuursrechtelijke procedures volgt uit de uitspraak…
Strijd met de Dienstenrichtlijn: brancheringsregeling Appingedam niet evenredig
De raad van de gemeente Appingedam moet aan de bak. Dit volgt uit een tussenuitspraak…
Omgevingsvergunningen en de toets aan het Amsterdamse hotelbeleid
In dit nieuwsbericht sta ik stil bij een tweetal uitspraken over omgevingsvergunningen voor twee hotels…
Het festivalseizoen is geopend; Tips om te zorgen dat de evenementenvergunningen en bestemmingsplannen er ook klaar voor zijn
Het is weer voorjaar, de eerste festivals en buitevenementen zijn al weer achter de rug,…
Aanvullingswet Natuur in de Omgevingswet
Tot 21 januari a.s. kan gereageerd worden op de Aanvullingswet Natuur in de Omgevingswet. In…
Digitale vs analoge verbeelding en achtererfgebied
De ABRvS heeft op 13 juli 2016 (ECLI:NL:RVS:2016:1918) nogmaals bevestigd dat de digitale verbeelding (plankaart)…
Aandachtspunten voor (potentiële) gebouw eigenaren
Zowel bedrijfspanden als woningen vliegen weer als warme broodjes over de toonbank, maar wat moet…
Wind op zee en land: wat staat er op korte termijn op de agenda?
Het realiseren van wind op land en op zee leidt van oudsher al tot een…
Geen aanhaakverplichting bij Wet natuurbescherming
Goed nieuws: in afwijking van de Wet natuurbescherming wordt nu voorgesteld om de aanhaakverplichting niet…
Aandeelhouder en bestuurder als overtreder aangemerkt
Drietal uitspraken van de ABRvS overspoedeisende bestuursdwang, het overtreder begrip, kostenverhaal en een dwangbevel. Procedure…
Meer duidelijkheid over implementatie PGS 29
Op 15 februari heeft de minister van I&M in een brief meer duidelijkheid gegeven over…
Schoonmaken verplicht op grond van de omgevingsvergunning
Is de verplichting om een geluidscherm schoon te houden ruimtelijk relevant? De Afdeling (ABRvS) deed…
Uitbreiden omvang van het geding met nieuwe besluitonderdelen
Zeer interessante uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 3 juni 2015…
Wind op zee; let goed op het (ontwerp-) kavelbesluit!
Wind op zee geniet de laatste tijd veel publiciteit. Dat is ook niet zo vreemd;…
Veranderingsvergunning voor een inrichting
Wanneer kan er een veranderingsvergunning voor een inrichting verleend worden? Een veranderingsvergunning kan slechts worden verleend…
Watervergunning en verenigbaarheid met de doelstellingen van de Waterwet (art. 6.21)
Een watervergunning wordt geweigerd als de verlening van die vergunning niet verenigbaar is met doelstellingen…
Baanbrekende uitspraak voor Nbw- en Ffw-zaken
Het 1%- of ORNIS-criterium kan nu ook bij diersoorten worden toegepast. Het verkrijgen van toestemming…
Programma Aanpak Stikstof is rem op de economische ontwikkeling
Uiterlijk 20 februari kan iedereen een zienswijze indienen tegen het PAS. Er is alle reden…
Bestemmingsplan, EHS en Flora en faunawet
Zorg dat de aanwijzingen uit een onderzoeksrapport (Ffw) dat aan een bestemmingsplan ten grondslag wordt…
Tracébesluit A2 blijft in stand – interessante Nbw uitspraak
Er gingen vele jaren van procederen en zelf prejudiciële vragen aan vooraf, maar de Afdeling…
Medewerking van derden vereisen kan wel in Watervergunning
De Waterwet verzet zich niet tegen het stellen van voorschriften ter naleving waarvan de medewerking van…
Bestemmingsplan en stikstof; gaat het ooit nog goed?
Bestemmingsplannen met activiteiten die stikstofdepositie veroorzaken leveren de praktijk veel hoofdbrekens op. In de uitspraak…
Advies Raad van State wetsvoorstel Windenergie op zee
Op 20 oktober jl. heeft de Raad van State advies uitgebracht over het wetsvoorstel over…
Grenswaarden met de PAS: oplossing of nieuwe problemen?
Op 7 oktober jl. heeft de Eerste Kamer ingestemd met het wetsvoorstel PAS tot wijziging…
Watervergunning kan alleen verplichtingen voor vergunninghouder bevatten
Uitspraak (ABRvS) van 8 oktober 2014 waarbij aan een watervergunning in een voorschrift een verplichting…