ENVIR ADVOCATEN
Keizersgracht 451-1V
1017 DK Amsterdam
T +31 20 737 20 66
F +31 20 796 92 22


Datum: 11-01-2017

Geen uitzondering op de beginselplicht tot handhaving

De uitspraak laat zien hoe belangrijk het is voor bedrijven om altijd te controleren of het geldende bestemmmingsplan alle activteiten wel toestaat. Op 11 januari 2017 heeft de ABRvS uitspraak gedaan in een procedure over bestuursrechtelijke handhaving.  De ABRvS neemt in dit geval geen uitzondering aan op de beginselplicht tot handhaving.

Belang van de uitspraak voor bedrijven

De uitspraak laat zien hoe belangrijk het is voor bedrijven om altijd te controleren of het geldende bestemmmingsplan alle activteiten wel toestaat. De consequentie van handelen in strijd met het bestemmingsplan kan leiden tot het moeten staken van de (bedrijfs) activiteiten en daarmee tot zeer hoge kosten leiden of zelfs tot verplichte bedrijfsverplaatsing.

Beginselplicht tot handhaving

Volgens vaste jurisprudentie geldt er een zogenaamde beginselplicht tot handhaving. Dat betekent dat een bestuursorgaan bij een verzoek om handhaving of indien zij zelf een overtreding van wet- en regelgeving aantreft, (in beginsel) tot handhaving over moet gaan. Slechts in uitzonderlijke gevallen kan het bestuursorgaan afzien van handhavend optreden. Het algemeen belang is nu eenmaal gediend bij handhaving van de geldende wet en regels. Die bijzondere omstandigheden waaronder het bestuursorgaan niet tot handhaving over behoeft te gaan, kunnen zich voordoen indien: (i) er concreet zicht op legalisering bestaat; en (ii) indien handhavend optreden zodanig onevenredig is in verhouding tot de daarmee te dienen belangen dat van optreden in die concrete situatie behoort te worden afgezien.

Uitzondering op de beginselplicht hier niet aan de orde

In dit geval is de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS) van oordeel dat de door appellant aangevoerde bijzondere omstandigheden onvoldoende zijn om van die beginselplicht af te wijken.

Van legalisatie (of concreet zicht daarop) was geen sprake. Er stonden onder meer zeecontainers op het terrein waar geen omgevingsvergunning voor bouwen en afwijking van het bestemmingsplan voor was verleend. Er stond wel vast dat de zeecontainers er stonden in strijd met het bestemmingsplan en zonder benodigde omgevingsvergunning voor bouwen. Het college heeft overwogen dat de zeecontainers, gelet op het advies van de welstandscommissie in strijd zijn met redelijke eisen van welstand. Het college heeft daarbij meteen ook overwogen dat zij niet bereid is om ten behoeve van de zeecontainers medewerking te verlenen aan het afwijken van het bestemmingsplan, omdat dit afbreuk doet aan de stedenbouwkundige kwaliteit van het gebied.

De ABRvS oordeelt dat oordeel van het college in beginsel voldoende is om tot handhaving over te kunnen (en moeten) gaan. Het enkele feit dat het college niet bereid is om een omgevingsvergunning te verlenen betekent dat er geen concreet zicht op legalisering bestaat. Zoals de ABRvS uitdrukkelijk overweegt is een besluit tot weigering gebruik te maken van de bevoegdheid omgevingsvergunning te verlenen als zodanig in deze procedure immers niet aan de orde. daar komt bij dat appellant niets aan kunnen voeren voor het oordeel dat op voorhand moet worden geconcludeerd dat het standpunt van het college om niet mee te werken aan het verlenen van een omgevingsvergunning rechtens onjuist is.

Appellant voert verder nog aan dat er een afspraak is met de gemeente dat er een vervangende bedrijfskavel wordt aangeboden aan het bedrijf. Dat is echter nog niet gebeurd. Wat er ook van die afspraak zij, dit geeft geen recht om op het huidige perceel in strijd met het bestemmingsplan en zonder de vereiste omgevingsvergunning te handelen.

Belang voor de praktijk

Kortom, de beginselplicht tot handhaving geldt hier (zoals vrijwel altijd) onverkort. Deze uitspraak laat weer eens zien dat er niet eenvoudig kan worden afgeweken van de begsinelplicht tot handhaving. Ook zien we dat voor situaties waarin er activiteiten worden uitgevoerd of bouwwerken zijn opgericht in strijd met het bestemmingsplan dit niet eenvoudig valt op te lossen. Immers de gemeente heeft een ruime mate van vrijheid om te besluiten of zij een  omgevingsvergunning voor het afwijken van het bestemmingsplan wenst te verlenen. Indien het college niet wenst mee te werken, dan kan de strijd met het bestemmingsplan niet worden opgeheven en dienen activiteiten, ook indien deze soms al lange tijd worden uitgevoerd te worden gestaakt.

De indruk bestaat nog wel eens bij bedrijven in de praktijk dat als de activiteit al lange tijd wordt uitgevoerd de gemeente niet meer tot handhaving over kan gaan. Dat is echter niet waar. Ook in die gevallen geldt de beginselplicht tot handhaving. Een ander veelgehoord misverstand is dat de activteit zou zijn toegestaan omdat er een omgevingsvergunning voor milieu voor dezelfde activiteit is verleend. Let wel, dit betreft een andere (juridisch) toetsingskader en daarmee staat geenszins vast of het bestemmingsplan de activteit ter plaatse wel toestaat. Het zou het bevoegd gezag uiteraard sieren om er voor te waken dat er situaties ontstaan waarin het bestemmingsplan en de omgevingsvergunning voor milieu elkaar in de weg staan, maar de verantwoordelijkheid ligt uiteindelijk wel bij het bedrijf.

Voor bedrijven is het daarom van groot belang om altijd te controleren of het bestemmingsplan ter plaatse alle activiteiten wel toestaat. Het gaat dan niet alleen om bouwactivteiten, maar ook om andere bedrijfsactivteiten. De consequentie van handelen in strijd met het bestemmingsplan kan immers leiden tot het moeten staken van de activiteiten en daarmee tot zeer hoge kosten leiden of zelfs tot verplichte bedrijfsverplaatsing.

Zie de tekst van de volledige uitspraak

Fleur Onrust (ENVIR Advocaten)


Gerelateerd

Last tot ongedaanmaking kan ook zien op vergunningvrije activiteiten
Klimaat & zon: burgerparticipatie hoe gaat dat nu?
Dat burgerparticipatie (ook nu al) een rol speelt in bestuursrechtelijke procedures volgt uit de uitspraak…
Strijd met de Dienstenrichtlijn: brancheringsregeling Appingedam niet evenredig
De raad van de gemeente Appingedam moet aan de bak. Dit volgt uit een tussenuitspraak…
Bestemmingsplanprocedure: bedrijf wegbestemd of niet?
Vaak krijg ik de vraag van bedrijven wat de gemeente nu wel of niet mag…
Het festivalseizoen is geopend; Tips om te zorgen dat de evenementenvergunningen en bestemmingsplannen er ook klaar voor zijn
Het is weer voorjaar, de eerste festivals en buitevenementen zijn al weer achter de rug,…
Prejudiciële vragen of buiten werkingstelling van het PAS; en dan?
Tijdens de meerdaagse zitting op 30 november en 1 december 2016 bij de Afdeling bestuursrechtspraak…
Mooie deal: Van der Lee Transport verkocht aan het Belgische Vervaeke
Trots dat ons kantoor op het gebied van milieurecht verkoper heeft kunnen bijstaan in de…
Digitale vs analoge verbeelding en achtererfgebied
De ABRvS heeft op 13 juli 2016 (ECLI:NL:RVS:2016:1918) nogmaals bevestigd dat de digitale verbeelding (plankaart)…
Aandachtspunten voor (potentiële) gebouw eigenaren
Zowel bedrijfspanden als woningen vliegen weer als warme broodjes over de toonbank, maar wat moet…
Aandeelhouder en bestuurder als overtreder aangemerkt
Drietal uitspraken van de ABRvS overspoedeisende bestuursdwang, het overtreder begrip, kostenverhaal en een dwangbevel. Procedure…
Kunnen bestemmingsplannen profiteren van de PAS?
10 maart jl. sprak Marieke Kaajan op het eerste VBR-seminar over de rol van de…
Een unicum: ABRvS komt terug op tussenuitspraak
Terugkomen op een tussenuitspraak is een uitzondering. Maar het kan wel! Zie hiervoor de uitspraak…
Ook voor dieren op de landelijke vrijstellingslijst moet worden voldaan aan artikel 65 Ffw
Dieren die op de landelijke vrijstellingslijst staan mogen niet zonder meer worden afgeschoten. Bij het verlenen van…
Alles weten over de PAS?
Lees dan hier het digitaal magazine, met een bijdrage van Marieke Kaajan.
Bevestiging PAS-melding geen besluit: dan maar een handhavingsverzoek?!
Op 6 november jl. concludeerde de ABRvS dat de bevestiging van een PAS-melding geen besluit…
Zo zou het moeten! Voorkom verjaring van de mogelijkheid om te in vorderen
Verzoek de bestuursrechter om verjaring van de mogelijkheid om tot invordering van dwangsommen over te…
Schoonmaken verplicht op grond van de omgevingsvergunning
Is de verplichting om een geluidscherm schoon te houden ruimtelijk relevant? De Afdeling (ABRvS) deed…
Stikstof en bestemmingsplannen; one down more to come?!
In de uitspraak van 19 augustus 2015 vernietigt de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van…
Handhaving tegen permanente bewoning recreatiewoningen
Op deze zonnige zomerdag midden in de vakantieperiode een uitspraak over handhaving gericht tegen het…
Recente ontwikkelingen Natuurbeschermingswet
Er zijn veel ontwikkelingen gaande op het gebied van de Nbw. Kijk hier voor een…
Terechte weigering handhavend optreden
Voor het corrigeren van de gemeten emissiewaarden vanwege meetonzekerheden overeenkomstig de voorschriften 2.6 en 2.9…
Uitbreiden omvang van het geding met nieuwe besluitonderdelen
Zeer interessante uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 3 juni 2015…
Bestuursdwang vanwege verontreiniging op campingterrein
Lessen uit de Afdelingsuitspraak van 8 april 2015 over de toepassing van bestuursdwang bij bodemverontreiniging…
Planschade en de uitleg van “met aan zekerheid grenzende waarschijnlijkheid”
De Afdeling (ABRvS) heeft op 18 maart 2015 een tweetal planschade uitspraken gedaan waarin uitleg…
Artikel Volkskrant over procedure bij de Raad van State
Marieke Kaajan wordt als natuurbeschermingswet deskundige geciteerd in de Volkskrant. Uit de Volkskrant 24 februari…
Naar uniform toezicht en handhaving bij tankstations
Er wordt gewerkt aan een landelijke aanpak bij toezicht en handhaving van tankstations. Naar uniform…
Bestemmingsplan, EHS en Flora en faunawet
Zorg dat de aanwijzingen uit een onderzoeksrapport (Ffw) dat aan een bestemmingsplan ten grondslag wordt…
Bestemmingsplan en maximale lichtercapaciteit
In de uitspraak van de Afdeling (ABRvS) van 17 december 2014 komen de volgende onderwerpen…
UberPOP als medepleger aangemerkt door Voorzieningenrechter CBb
Interessante uitspraak, waarbij de problemen over de toelaatbaarheid van andere initiatieven in de deeleconomie en…
Bestemmingsplan en stikstof; gaat het ooit nog goed?
Bestemmingsplannen met activiteiten die stikstofdepositie veroorzaken leveren de praktijk veel hoofdbrekens op. In de uitspraak…
Asbestbrand en kostenverhaal interessante uitspraak ABRvS 8 oktober 2014
Wachten met zelf maatregelen nemen terwijl er anders spoedeisende bestuursdwang toegepast gaat worden, omdat er…
Nieuwe annotatie over kostenverhaal bestuursdwang na incident Schiphol
Noot van Fleur Onrust onder de uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van…
Noot verschenen in JM over een besluit tot kostenverhaal bestuursdwang gericht aan curator
Fleur Onrust schreef een annotatie in JM 2014/111 onder een uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van…