ENVIR ADVOCATEN
Keizersgracht 451-1V
1017 DK Amsterdam
T +31 20 737 20 66
F +31 20 796 92 22


Datum: 18-02-2015

Baanbrekende uitspraak voor Nbw- en Ffw-zaken

Het 1%- of ORNIS-criterium kan nu ook bij diersoorten worden toegepast.

Het verkrijgen van toestemming op grond van de Natuurbeschermingswet (“Nbw”) of Flora- en faunawet (“Ffw”) levert in de praktijk de nodige hoofdbrekens op. “Kunnen we geen vaste toetsingscriteria gebruiken om de effecten op soorten te bepalen?” is een veelgestelde vraag. Voor vogels is dit al geruime tijd geleden door de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (“ABRvS”) toegestaan (zie hiervoor ABRvS 1 april 2009, zaak nr. 200801464). Aansluitend bij een arrest van het Hof van Justitie van 9 december 2004 (C-79-03) heeft de ABRvS het zogeheten ORNIS-criterium omarmd. Sindsdien staat vast dat een negatief effect op de gunstige staat van instandhouding van een vogelsoort niet zal optreden indien een voorgenomen activiteit tot minder slachtoffers leidt dan 1% van de totale jaarlijkse sterfte van de betrokken populatie. Het ORNIS-criterium wordt dan ook wel het 1%-criterium genoemd.

Een vast, getalsmatig criterium voor effecten op diersoorten of op habitattypen was echter nog steeds uit den boze. Bij de beoordeling van deze effecten moet rekening worden gehouden met alle relevante omstandigheden (zie hiervoor bijvoorbeeld ABRvS 4 mei 201, nr. 20091310). Met de uitspraak van de ABRvS van 18 februari 2015 (zaaknummer 201402971) komt hierin nu verandering. Toestemmingverlening wordt hiermee in de praktijk een stuk makkelijker.

De uitspraak gaat over een Ffw-ontheffing voor het windpark Agro Wind Moerdijk BV. Deze ontheffing was nodig omdat het exploiteren van het windpark zou kunnen leiden tot het verwonden en doden van twee vleermuissoorten en daarmee tot een overtreding van het verbod in art. 9 Ffw. Deze soorten zijn beschermd op grond van de Habitatrichtlijn (als zogeheten “bijlage IV-soort”) en vallen daarmee ook onder de Ffw. Ontheffing kan alleen verleend worden als de “gunstige staat van instandhouding van de soort” niet in het geding is. Ook moet aangetoond worden dat er geen “andere bevredigende oplossing bestaat” en dat sprake is van een zogeheten dwingende reden van groot openbaar belang. Hoewel de uitspraak op alle deze drie onderdelen van belang is, is de wijze van effectbeoordeling het meest interessant.

Voor het eerst maakt de ABRvS op dat punt immers duidelijk dat het 1%-criterium ook kan worden gebruikt bij de vraag of bij diersoorten de gunstige staat van instandhouding in het geding is. Als gevolg van het exploiteren van het windpark zou minder dan 1% van de jaarlijkse natuurlijke sterfte van de gewone en de ruige dwergvleermuis getroffen kunnen worden. Dit is zo’n kleine hoeveelheid, dat daarmee geen afbreuk wordt gedaan aan de gunstige staat van instandhouding. Dat biedt een helder, toetsbaar, handvat voor de praktijk. Een handvat dat niet alleen voor ontheffingen op grond van de Ffw maar ook bij vergunningen op grond van de Nbw kan worden toegepast. De ABRvS stelt namelijk in de uitspraak, samengevat, dat voor de wijze waarop de effecten op soorten wordt bepaald, aangesloten kan worden bij de effectbeoordeling bij Natura 2000-gebieden. Anders gezegd: voor de toepassing van de effectbeoordeling onder de Ffw kan aangesloten worden bij de effectbeoordeling op grond van de Nbw. Nu het 1%-citerium door de ABRvS is aanvaard bij de beoordeling van een Ffw-ontheffing, zou het niet meer dan logisch zijn dat de ABRvS dit criterium dus ook aanvaardt bij de beoordeling van een Nbw-vergunning voor een activiteit met effecten op diersoorten.

Nu de effectbeoordeling op juiste wijze had plaatsgevonden en door de ABRvS wordt geaccordeerd, komt ook de toets naar de alternatieven en dwingende redenen (D&A- en bij de Nbw de ADC-toets genoemd) aan bod in de uitspraak. De ABRvS bevestigt dat plaatsing van windturbines een dwingende reden van groot openbaar belang vormt, vanwege Europese en nationale doelstellingen om duurzame energie te produceren. In de praktijk veronderstelde men al wel dat deze redenering gevolgd zou kunnen worden, ook omdat de ABRvS al in een eerdere uitspraak had aangeven dat het realiseren van windparken op zichzelf een dwingende reden van groot openbaar belang zou kunnen zijn (zie ABRvS 28 januari 2004, nr. 200304649). In die uitspraak waren de dwingende redenen echter toch nog niet goed genoeg aangetoond. Met deze uitspraak van 18 februari 2015 gaat het op dit punt voor het eerst goed. Ook dat is waardevol voor de praktijk, in een tijd dat veel windparken gerealiseerd worden. Bij een ontheffing op grond van de Ffw voor deze windparken moet in vrijwel alle gevallen deze toets worden doorlopen.

Rest mij nog een kort woord over de vraag naar de “andere bevredigende oplossing” – de zogeheten alternatieventoets. Het gaat daarbij om de vraag of er een alternatief bestaat met minder effecten op de betreffende soorten. Dit alternatief is er niet, aldus de ABRvS. Relevant is daarbij dat (i) de betreffende locatie een van de meest windrijke gebieden in Noord-Brabant is en dat (ii) op andere locaties de kosten voor windenergie hoger zullen zijn. Belangrijk is verder ook dat de ABRvS een stilstandvoorziening – waardoor windturbines gedurende een bepaalde periode stilgezet worden – niet als een goede oplossing beschouwd. Tenslotte bestaat er ook geen alternatief waardoor ecologisch gezien minder effecten zijn te verwachten.

Al met al dus een bijzonder relevante uitspraak voor een ieder die in de praktijk te maken heeft met een Nbw- en Ffw-ontheffing, op het gebied van windenergie maar zeker ook daarbuiten.

Marieke Kaajan


Gerelateerd

Last tot ongedaanmaking kan ook zien op vergunningvrije activiteiten
Het PAS-arrest gaat niet alleen over stikstof!
Op 7 november jl. beantwoordde het Hof van Justitie (HvJ) de vragen die door de…
PAS-uitspraak – interview Marieke Kaajan door NOS
Vandaag heeft het Hof van Justitie uitspraak gedaan over het Programma Aanpak Stikstof (ECLI:EU:C:2018:882). De…
Interview Marieke Kaajan over de PAS bij NPO 1
Op 7 november a.s. zal het Hof van Justitie zich uitspreken over de houdbaarheid van…
Klimaat & burgerparticipatie; hoe vorm te geven?
Windenergie en zonne-energie leveren een belangrijke bijdrage aan het behalen van de klimaatdoelstellingen, maar niet…
Strijd met de Dienstenrichtlijn: brancheringsregeling Appingedam niet evenredig
De raad van de gemeente Appingedam moet aan de bak. Dit volgt uit een tussenuitspraak…
Beperking belanghebbendheid bij Wnb-ontheffing (soorten)
In de uitspraak van 24 januari 2018 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van…
Effectbeoordeling stikstof op Vlaamse Natura 2000-gebieden via Vlaamse systematiek
De uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (“ABRVS”) d.d. 16 april…
ENVIR succesvol voor Windpark Wieringermeer bij beroep tegen Wnb-ontheffing
In de aan Windpark Wieringermeer verleende Wnb-ontheffing voor trekvogels was een omvangrijke monitoringsverplichting ten aanzien…
Voortzetten procedures ondanks prejudiciële vragen PAS
Op 17 mei jl. stelde de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (‘ABRvS’) prejudiciële…
Natuurbeschermingsrecht – editie 2017
Recent verschenen: het boek Natuurbeschermingsrecht. Marieke Kaajan schreef het boek samen met prof. dr. Ch.W….
Samenvatting PAS-uitspraak weiden en bemesten
Lukt het maar niet om de tijd te vinden om de PAS-uitspraken van 17 mei…
Samenvatting PAS-uitspraak vergunningen
Lukt het maar niet om de tijd te vinden om de PAS-uitspraken van 17 mei…
Omgevingsvergunningen en de toets aan het Amsterdamse hotelbeleid
In dit nieuwsbericht sta ik stil bij een tweetal uitspraken over omgevingsvergunningen voor twee hotels…
Presentaties van Praktijkcongres Natuur in de gemeente beschikbaar
Donderdag 18 mei jl. was ENVIR Advocaten aanwezig op het Praktijkcongres natuur in de gemeente. Een…
Het festivalseizoen is geopend; Tips om te zorgen dat de evenementenvergunningen en bestemmingsplannen er ook klaar voor zijn
Het is weer voorjaar, de eerste festivals en buitevenementen zijn al weer achter de rug,…
Marieke Kaajan spreker op twee VMR-bijeenkomsten
Alles weten over de actualiteiten op het gebied van het natuurbeschermingsrecht? Kom dan naar de VMR…
Aan de slag met de natuurwet!
Het is bijna zover: op 1 januari a.s. treedt de Wet natuurbescherming in werking. ENVIR…
Aanvullingswet Natuur in de Omgevingswet
Tot 21 januari a.s. kan gereageerd worden op de Aanvullingswet Natuur in de Omgevingswet. In…
Daar zijn ze: Besluit natuurbescherming en Regeling natuurbescherming
Vandaag verscheen in het Staatsblad het Besluit natuurbescherming en in de Staatscourant de Regeling natuurbescherming. En de…
Voorwaardelijk ontheffing Ffw is mogelijk
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS) overweegt in een uitspraak van 5…
Informatiemiddag Wet natuurbescherming: 3 november 2016
Op 3 november a.s. organiseert ENVIR Advocaten met Bureau Waardenburg een informatiemiddag over de Wet…
Het arrest Orleans; bom onder de PAS?
Op 21 juli 2016 heeft het HvJ EU het begrip “compenserende maatregelen” verruimd – met…
Onderzoek naar maatregelen tegen meeuwenoverlast door ABRvS toegestaan
Fleur Onrust van ENVIR Advocaten trad op voor de gemeenten Alkmaar, Haarlem en Leiden in…
Digitale vs analoge verbeelding en achtererfgebied
De ABRvS heeft op 13 juli 2016 (ECLI:NL:RVS:2016:1918) nogmaals bevestigd dat de digitale verbeelding (plankaart)…
Aandachtspunten voor (potentiële) gebouw eigenaren
Zowel bedrijfspanden als woningen vliegen weer als warme broodjes over de toonbank, maar wat moet…
Wind op zee en land: wat staat er op korte termijn op de agenda?
Het realiseren van wind op land en op zee leidt van oudsher al tot een…
Vooringenomenheid bij subsidieverlening
Procedure inzake EnerGo subsidie. Uitspraak van het CBB van 13 juni 2016 (ECLI:NL:CBB:2016:155) over vooringenomenheid…
Natuur op NWEA Winddagen
Kom naar de bijeenkomst op 15 juni a.s. op de NWEA Winddagen over natuurwetgeving, en…
Nbw-vergunning voor 182 strandhuisjes blijft in stand
Bij uitspraak van 18 mei 2016 heeft de ABRvS de Nbw-vergunning voor 182 strandhuisjes aan…
Geen aanhaakverplichting bij Wet natuurbescherming
Goed nieuws: in afwijking van de Wet natuurbescherming wordt nu voorgesteld om de aanhaakverplichting niet…
Aandeelhouder en bestuurder als overtreder aangemerkt
Drietal uitspraken van de ABRvS overspoedeisende bestuursdwang, het overtreder begrip, kostenverhaal en een dwangbevel. Procedure…
Windpark Wieringermeer mag worden aangelegd
Met twee uitspraken op 4 mei 2016 concludeerde de ABRvS dat Windpark Wieringermeer magen kan…
ENVIR in Leidsch dagblad, Haarlems dagblad en Noord-Hollands Dagblad
Artikel in Leidsch dagblad, Haarlems dagblad en Noord-Holland dagblad over procedure gevoerd door ENVIR Advocaten:…
Natuurbeschermingsrecht: Fitness check en Guidance Documents – Kamerbrief over de Vogel- en Habitatrichtlijn
Bij brief van 21 maart 2015 bericht de staatssecretaris van EZ de kamer over een…
Kunnen bestemmingsplannen profiteren van de PAS?
10 maart jl. sprak Marieke Kaajan op het eerste VBR-seminar over de rol van de…
Salderen bij Flora en faunawet-ontheffing toegestaan?!
Op 24 februari 2016 heeft de ABRvS een belangrijke uitspraak gedaan over de mogelijkheid om…
Meer duidelijkheid over implementatie PGS 29
Op 15 februari heeft de minister van I&M in een brief meer duidelijkheid gegeven over…
Ook voor dieren op de landelijke vrijstellingslijst moet worden voldaan aan artikel 65 Ffw
Dieren die op de landelijke vrijstellingslijst staan mogen niet zonder meer worden afgeschoten. Bij het verlenen van…
De Wet natuurbescherming komt er (eindelijk) aan: wees op de hoogte!
Eind 2015 is de Wet natuurbescherming definitief aangenomen. Bent u nog niet (helemaal) op de…
Interview Marieke Kaajan
Marieke Kaajan werd door het blad net.nl geïnterviewd over haar werkzaamheden bij grote energieprojecten (in…
Alles weten over de PAS?
Lees dan hier het digitaal magazine, met een bijdrage van Marieke Kaajan.
Praktische handvatten voor gemeenten bij Wet natuurbescherming
ENVIR schreef mee aan het magazine “Natuur in de Gemeente”. Klik hier voor het magazine.
Bevestiging PAS-melding geen besluit: dan maar een handhavingsverzoek?!
Op 6 november jl. concludeerde de ABRvS dat de bevestiging van een PAS-melding geen besluit…
Bij wie moet sinds 1 juli 2015 een Nbw-vergunning worden aangevraagd?
Art. 19d Nbw bepaalt dat een Nbw-vergunning wordt verleend door GS, tenzij op grond van…
Schoonmaken verplicht op grond van de omgevingsvergunning
Is de verplichting om een geluidscherm schoon te houden ruimtelijk relevant? De Afdeling (ABRvS) deed…
Nbw-vergunning centrale Eemshaven: mitigatie van stikstof-effecten is toch mogelijk
De uitspraak van 9 september jl. voegt weer een hoofdstuk toe aan de discussie over…
Stikstof en bestemmingsplannen; one down more to come?!
In de uitspraak van 19 augustus 2015 vernietigt de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van…
Tracébesluit Eemshaven: stikstofjurisprudentie samengevat
De uitspraak van 5 augustus jl. biedt een mooie samenvatting van de stikstofjurisprudentie van de…
Recente ontwikkelingen Natuurbeschermingswet
Er zijn veel ontwikkelingen gaande op het gebied van de Nbw. Kijk hier voor een…
Uitbreiden omvang van het geding met nieuwe besluitonderdelen
Zeer interessante uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State van 3 juni 2015…
Marieke Kaajan spreker op NWEA Winddag
Op 12 juni a.s. spreekt Marieke Kaajan op de NWEA Winddag 2015 over “Natuuwetgeving en…
Wind op zee; let goed op het (ontwerp-) kavelbesluit!
Wind op zee geniet de laatste tijd veel publiciteit. Dat is ook niet zo vreemd;…
Veranderingsvergunning voor een inrichting
Wanneer kan er een veranderingsvergunning voor een inrichting verleend worden? Een veranderingsvergunning kan slechts worden verleend…
De PAS nieuwe risico’s voor agrarische activiteiten
In het tijdschrift ” Vee en gewas” verscheen een artikel van Marieke Kaajan over de…
Marieke Kaajan spreker op de VMR Actualiteitendag 2015
Marieke Kaajan was wederom als spreker uitgenodigd op de VMR Actualiteitendag donderdag 19 maart jl….
Watervergunning en verenigbaarheid met de doelstellingen van de Waterwet (art. 6.21)
Een watervergunning wordt geweigerd als de verlening van die vergunning niet verenigbaar is met doelstellingen…
Hoe kunnen we windenergie beter bewaren?
ENVIR partner Marieke Kaajan schreef een opinie in de Volkskrant over windenergie. Of u nu…
Artikel Volkskrant over procedure bij de Raad van State
Marieke Kaajan wordt als natuurbeschermingswet deskundige geciteerd in de Volkskrant. Uit de Volkskrant 24 februari…
Programma Aanpak Stikstof is rem op de economische ontwikkeling
Uiterlijk 20 februari kan iedereen een zienswijze indienen tegen het PAS. Er is alle reden…
Bestemmingsplan, EHS en Flora en faunawet
Zorg dat de aanwijzingen uit een onderzoeksrapport (Ffw) dat aan een bestemmingsplan ten grondslag wordt…
Stil gebied geen noodzaak voor maatwerkvoorschrift windturbinegeluid
Met de uitspraak van 10 december 2014 (zaaknr. 201403936) maakt de Afdeling bestuursrechtspraak duidelijk dat,…
Tracébesluit A2 blijft in stand – interessante Nbw uitspraak
Er gingen vele jaren van procederen en zelf prejudiciële vragen aan vooraf, maar de Afdeling…
Medewerking van derden vereisen kan wel in Watervergunning
De Waterwet verzet zich niet tegen het stellen van voorschriften ter naleving waarvan de medewerking van…
Bestemmingsplan en stikstof; gaat het ooit nog goed?
Bestemmingsplannen met activiteiten die stikstofdepositie veroorzaken leveren de praktijk veel hoofdbrekens op. In de uitspraak…
Advies Raad van State wetsvoorstel Windenergie op zee
Op 20 oktober jl. heeft de Raad van State advies uitgebracht over het wetsvoorstel over…
Grenswaarden met de PAS: oplossing of nieuwe problemen?
Op 7 oktober jl. heeft de Eerste Kamer ingestemd met het wetsvoorstel PAS tot wijziging…
Watervergunning kan alleen verplichtingen voor vergunninghouder bevatten
Uitspraak (ABRvS) van 8 oktober 2014 waarbij aan een watervergunning in een voorschrift een verplichting…
Recht.nl
Op recht.nl verscheen vandaag een notificatie van het artikel van Fleur Onrust en A. Drahmann over…
Interessante uitspraak over dwingende redenen – natuurbeschermingswet
Op 13 augustus 2014 heeft de Voorzitter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van…