ENVIR ADVOCATEN
Keizersgracht 451-1V
1017 DK Amsterdam
T +31 20 737 20 66
F +31 20 796 92 22


Datum: 21-11-2016

Aanvullingswet Natuur in de Omgevingswet

Tot 21 januari a.s. kan gereageerd worden op de Aanvullingswet Natuur in de Omgevingswet. In dit bericht wordt een aantal belangrijke elementen uit het wetsvoorstel beschreven.

De Omgevingswet is al enige tijd geleden aangenomen door de Tweede en Eerste Kamer. Het hoofdstuk ‘natuur’ in deze wet is echter nog niet ingevuld. Met de “Aanvullingswet natuur Omgevingswet”, waarvan het wetsvoorstel nu ter consultatie voorligt, wordt hier nu in voorzien. Opvallende onderdelen uit deze Aanvullingswet zijn de volgende:

  1. De gedachte van de Regering is dat de Aanvullingswet tegelijkertijd met de Omgevingswet in werking zal treden. Deze inwerkingtreding wordt – blijkens het bericht bij het openstellen van de consultatie voor de Aanvullingswet – voorzien in 2019, maar in de wandelgangen wordt nu ook al 2020 en zelf 2021 genoemd als mogelijk tijdstip waarop de Omgevingswet in werking zal treden.
  2. Op het moment dat de Aanvullingswet in werking treedt, vervalt de Wet natuurbescherming geheel. De Wet natuurbescherming, die vanaf 1 januari 2017 zal gelden, zal daarmee een kort leven zijn beschoren. Maar, zoals al tijdens de parlementaire behandeling van de Wnb is gesteld, wordt ook nu, bij de Aanvullingswet, aangegeven dat de overgang van de Wnb naar de Omgevingswet beleidsneutraal geschiedt. Dat betekent dat het ‘normenkader en de instrumenten ongewijzigd zullen overgaan en dat geen afbreuk wordt gedaan aan het beschermingsniveau”, aldus de Memorie van Toelichting bij de Aanvullingswet.
  3. Dat moge dan wel zo zijn, feit is wel dat dit normenkader en deze instrumenten een plek moeten krijgen in de systematiek van de Omgevingswet. Dit betekent dat met de Omgevingswet het overzichtelijke geheel van de Wnb weer wordt verlaten en dat de instrumenten die (mede) kunnen worden ingezet voor het natuurbeleid gezocht moeten worden tussen en in de generieke instrumenten uit de Omgevingswet. Zo zal het Omgevingsplan ook het beheerplan dat we kennen uit de Nbw en de Wnb omvatten, en wordt bijvoorbeeld de natuurvisie een onderdeel van de Omgevingsvisie. Ook de programmatische aanpak kan eenvoudigweg onder de Omgevingswet worden gecontinueerd, nu de artikelen 3.15 t/m 3.19 Omgevingswet hierin reeds voorzien.
  4. De materiële normen voor vergunningverlening voor wat betreft Natura 2000-gebieden en voor ontheffing vanwege het overtreden van verbodsbepalingen voor soorten, worden daarbij – conform de structuur van de Omgevingswet – niet langer in de wet zelf opgenomen, maar in de AMvB’s die hun grondslag in de Omgevingswet kennen.
  5. Deze AMvB’s zullen te zijner tijd in ontwerp ter inzage worden gelegd en bij het parlement voorgehangen worden. Het zou daarbij voor de praktijk wenselijk zijn als deze AMvB’s bekend zijn voordat de Aanvullingswet Natuur in de Tweede en Eerste Kamer wordt aangenomen. Alleen wanneer het totale pakket aan wet- en regelgeving op het gebied van de natuurbescherming bekend is, kan immers goed overzien worden wat de consequenties zijn voor de praktijk.
  6. Als bekend, is een van de centrale doelstellingen van de Omgevingswet het vergroten van de bestuurlijke afwegingsruimte. De Memorie van Toelichting maakt evenwel – terecht – duidelijk dat er niet met een enkel beroep op de andere doelstellingen van de Omgevingswet kan worden afgeweken van de regels op het gebied van de gebieds- en soortenbescherming, tenzij deze specifieke regels daarvoor ruimte bieden. Dat is ook niet zo opmerkelijk, gelet op het strikte regime van de Vogel- en Habitatrichtlijn; maar desalniettemin is de duidelijkheid die hiermee wordt gegeven in de MvT een pré.
  7. Met de Aanvullingswet wordt voorzien in een “omgevingsvergunning voor een Natura 2000-activiteit” en een “omgevingsvergunning voor een flora- en fauna-activiteit”. De Omgevingswet maakt zelf niet duidelijk wanneer deze omgevingsvergunning nodig is; dit wordt later bij AMvB geregeld.
  8. Nieuwe instrumenten op het gebied van de natuurbescherming zullen zijn de mogelijkheid om een maatwerkvoorschrift, maatwerkregel of instructieregel op te leggen. Met deze instrumenten kunnen bepaalde ge- of verboden worden opgelegd aan iemand die een activiteit verricht (bijv. toegangsbeperkingen, het uitvoeren van herstel- of behoudsmaatregelen). Materieel is deze bevoegdheid evenwel niet nieuw; de Wnb biedt deze mogelijkheden immers ook al. Er wordt echter straks met de Omgevingswet een ander ‘etiket’ op geplakt;
  9. Belangrijk voor de praktijk is de voorgestelde termijn waarbinnen op een aaanvraag om een omgevingsvergunning voor een Natura 2000- of flora- en fauna-activiteit moet worden beslist, te weten 8 weken, met een eenmalige verlengingsmogelijkheid van 6 weken. Deze korte termijn geldt als sprake is van een zogeheten ‘enkelvoudige’ vergunning, d.w.z. dat er een omgevingsvergunning voor 1 activiteit wordt aangevraagd. Als een ‘meervoudige’ omgevingsvergunning wordt aangevraagd (te weten: voor verschillende soorten activiteiten, bijv. bouwen en een Natura 2000-activiteit) dan geldt een beslistermijn van 12 weken. Ook deze termijn kan eenmalig worden verlengd met 6 weken. Overigens: als besloten wordt om afd. 3.4 Awb van toepassing te verklaren, geldt een beslistermijn van 26 weken. Nog los van het feit dat het in de praktijk vaker voorkomt dat de huidige beslistermijn van 13 weken (met een eenmalige verlenging van nog eens 13 weken) overschreden wordt dan dat deze wordt gehaald, kan sterk betwijfeld worden of het voor de praktijk wenselijk is (i) dat een termijn wordt voorgeschreven die praktisch gezien niet goed haalbaar is en (ii) dat de wet straks voorziet in drie verschillende beslistermijnen, terwijl (iii) het ook nog eens termijnen van orde zijn. Overigens geldt onder de Wnb straks een andere beslistermijn, te weten 13 weken. Deze Wnb-termijn kan eenmalig verlengd worden met 7 weken.
  10. Opvallend is verder ten slotte ook dat het, anders dan op grond van de Wabo en de Wnb, straks op grond van de Omgevingswet mogelijk zal zijn dat bij een meervoudige omgevingsvergunning, waarvan de natuurtoetsen onderdeel uitmaken, niet alleen B&W bevoegd zijn tot bestuursrechtelijke handhaving, maar ook het bestuurorgaan dat instemming heeft verleend voor het natuurdeel (GS of de Minister van EZ). Het komt mij voor dat er dan in de praktijk wel duidelijke afspraken gemaakt moeten worden over deze handhaving. Daar gaat de MvT echter niet verder op in.

Een eerste lezing van het wetsvoorstel zoals dat nu ter consultatie voorligt, is dat de natuurbescherming materieel niet veel zal veranderen ten opzichte van de Wnb. Wel is duidelijk dat, door integratie van de Wnb in de Omgevingswet, het soms zoeken is naar de normen die dienen ter bescherming van de natuur. Het risico hiervan zou kunnen zijn dat natuur daardoor in de uitvoeringspraktijk straks ook minder goed zichtbaar is. Verder is het de vraag of het wenselijk is om slechts een korte tijd te kunnen wennen aan de Wnb en daarna weer met een nieuwe wet te moeten gaan werken. Aan de andere kant: het natuurbeschermingsrecht is met name voor de praktijk lastig en ingewikkeld vanwege de inhoudelijke bescherming die de Vogel- en Habitatrichtlijn voorstaan – en niet zozeer vanwege de procedurele vereisten. Vanuit die invalshoek bezien, is het nadeel van straks weer een nieuwe wet waarmee de normen materieel niet wijzigen, wellicht nog wel te overzien.

Marieke Kaajan


Gerelateerd

Het PAS-arrest gaat niet alleen over stikstof!
Op 7 november jl. beantwoordde het Hof van Justitie (HvJ) de vragen die door de…
PAS-uitspraak – interview Marieke Kaajan door NOS
Vandaag heeft het Hof van Justitie uitspraak gedaan over het Programma Aanpak Stikstof (ECLI:EU:C:2018:882). De…
Interview Marieke Kaajan over de PAS bij NPO 1
Op 7 november a.s. zal het Hof van Justitie zich uitspreken over de houdbaarheid van…
Klimaat & zon: burgerparticipatie hoe gaat dat nu?
Dat burgerparticipatie (ook nu al) een rol speelt in bestuursrechtelijke procedures volgt uit de uitspraak…
Klimaat & burgerparticipatie; hoe vorm te geven?
Windenergie en zonne-energie leveren een belangrijke bijdrage aan het behalen van de klimaatdoelstellingen, maar niet…
Beperking belanghebbendheid bij Wnb-ontheffing (soorten)
In de uitspraak van 24 januari 2018 heeft de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van…
Effectbeoordeling stikstof op Vlaamse Natura 2000-gebieden via Vlaamse systematiek
De uitspraak van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (“ABRVS”) d.d. 16 april…
ENVIR succesvol voor Windpark Wieringermeer bij beroep tegen Wnb-ontheffing
In de aan Windpark Wieringermeer verleende Wnb-ontheffing voor trekvogels was een omvangrijke monitoringsverplichting ten aanzien…
Voortzetten procedures ondanks prejudiciële vragen PAS
Op 17 mei jl. stelde de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (‘ABRvS’) prejudiciële…
Natuurbeschermingsrecht – editie 2017
Recent verschenen: het boek Natuurbeschermingsrecht. Marieke Kaajan schreef het boek samen met prof. dr. Ch.W….
Samenvatting PAS-uitspraak weiden en bemesten
Lukt het maar niet om de tijd te vinden om de PAS-uitspraken van 17 mei…
Samenvatting PAS-uitspraak vergunningen
Lukt het maar niet om de tijd te vinden om de PAS-uitspraken van 17 mei…
Presentaties van Praktijkcongres Natuur in de gemeente beschikbaar
Donderdag 18 mei jl. was ENVIR Advocaten aanwezig op het Praktijkcongres natuur in de gemeente. Een…
Marieke Kaajan spreker op twee VMR-bijeenkomsten
Alles weten over de actualiteiten op het gebied van het natuurbeschermingsrecht? Kom dan naar de VMR…
Aan de slag met de natuurwet!
Het is bijna zover: op 1 januari a.s. treedt de Wet natuurbescherming in werking. ENVIR…
Daar zijn ze: Besluit natuurbescherming en Regeling natuurbescherming
Vandaag verscheen in het Staatsblad het Besluit natuurbescherming en in de Staatscourant de Regeling natuurbescherming. En de…
Voorwaardelijk ontheffing Ffw is mogelijk
De Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State (ABRvS) overweegt in een uitspraak van 5…
Informatiemiddag Wet natuurbescherming: 3 november 2016
Op 3 november a.s. organiseert ENVIR Advocaten met Bureau Waardenburg een informatiemiddag over de Wet…
Het arrest Orleans; bom onder de PAS?
Op 21 juli 2016 heeft het HvJ EU het begrip “compenserende maatregelen” verruimd – met…
Onderzoek naar maatregelen tegen meeuwenoverlast door ABRvS toegestaan
Fleur Onrust van ENVIR Advocaten trad op voor de gemeenten Alkmaar, Haarlem en Leiden in…
Wind op zee en land: wat staat er op korte termijn op de agenda?
Het realiseren van wind op land en op zee leidt van oudsher al tot een…
Natuur op NWEA Winddagen
Kom naar de bijeenkomst op 15 juni a.s. op de NWEA Winddagen over natuurwetgeving, en…
Nbw-vergunning voor 182 strandhuisjes blijft in stand
Bij uitspraak van 18 mei 2016 heeft de ABRvS de Nbw-vergunning voor 182 strandhuisjes aan…
Geen aanhaakverplichting bij Wet natuurbescherming
Goed nieuws: in afwijking van de Wet natuurbescherming wordt nu voorgesteld om de aanhaakverplichting niet…
Windpark Wieringermeer mag worden aangelegd
Met twee uitspraken op 4 mei 2016 concludeerde de ABRvS dat Windpark Wieringermeer magen kan…
ENVIR in Leidsch dagblad, Haarlems dagblad en Noord-Hollands Dagblad
Artikel in Leidsch dagblad, Haarlems dagblad en Noord-Holland dagblad over procedure gevoerd door ENVIR Advocaten:…
Natuurbeschermingsrecht: Fitness check en Guidance Documents – Kamerbrief over de Vogel- en Habitatrichtlijn
Bij brief van 21 maart 2015 bericht de staatssecretaris van EZ de kamer over een…
Kunnen bestemmingsplannen profiteren van de PAS?
10 maart jl. sprak Marieke Kaajan op het eerste VBR-seminar over de rol van de…
Salderen bij Flora en faunawet-ontheffing toegestaan?!
Op 24 februari 2016 heeft de ABRvS een belangrijke uitspraak gedaan over de mogelijkheid om…
Ook voor dieren op de landelijke vrijstellingslijst moet worden voldaan aan artikel 65 Ffw
Dieren die op de landelijke vrijstellingslijst staan mogen niet zonder meer worden afgeschoten. Bij het verlenen van…
De Wet natuurbescherming komt er (eindelijk) aan: wees op de hoogte!
Eind 2015 is de Wet natuurbescherming definitief aangenomen. Bent u nog niet (helemaal) op de…
Alles weten over de PAS?
Lees dan hier het digitaal magazine, met een bijdrage van Marieke Kaajan.
Praktische handvatten voor gemeenten bij Wet natuurbescherming
ENVIR schreef mee aan het magazine “Natuur in de Gemeente”. Klik hier voor het magazine.
Bevestiging PAS-melding geen besluit: dan maar een handhavingsverzoek?!
Op 6 november jl. concludeerde de ABRvS dat de bevestiging van een PAS-melding geen besluit…
Bij wie moet sinds 1 juli 2015 een Nbw-vergunning worden aangevraagd?
Art. 19d Nbw bepaalt dat een Nbw-vergunning wordt verleend door GS, tenzij op grond van…
Nbw-vergunning centrale Eemshaven: mitigatie van stikstof-effecten is toch mogelijk
De uitspraak van 9 september jl. voegt weer een hoofdstuk toe aan de discussie over…
Stikstof en bestemmingsplannen; one down more to come?!
In de uitspraak van 19 augustus 2015 vernietigt de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van…
Tracébesluit Eemshaven: stikstofjurisprudentie samengevat
De uitspraak van 5 augustus jl. biedt een mooie samenvatting van de stikstofjurisprudentie van de…
Recente ontwikkelingen Natuurbeschermingswet
Er zijn veel ontwikkelingen gaande op het gebied van de Nbw. Kijk hier voor een…
Marieke Kaajan spreker op NWEA Winddag
Op 12 juni a.s. spreekt Marieke Kaajan op de NWEA Winddag 2015 over “Natuuwetgeving en…
De PAS nieuwe risico’s voor agrarische activiteiten
In het tijdschrift ” Vee en gewas” verscheen een artikel van Marieke Kaajan over de…
Marieke Kaajan spreker op de VMR Actualiteitendag 2015
Marieke Kaajan was wederom als spreker uitgenodigd op de VMR Actualiteitendag donderdag 19 maart jl….
Artikel Volkskrant over procedure bij de Raad van State
Marieke Kaajan wordt als natuurbeschermingswet deskundige geciteerd in de Volkskrant. Uit de Volkskrant 24 februari…
Baanbrekende uitspraak voor Nbw- en Ffw-zaken
Het 1%- of ORNIS-criterium kan nu ook bij diersoorten worden toegepast. Het verkrijgen van toestemming…
Programma Aanpak Stikstof is rem op de economische ontwikkeling
Uiterlijk 20 februari kan iedereen een zienswijze indienen tegen het PAS. Er is alle reden…
Bestemmingsplan, EHS en Flora en faunawet
Zorg dat de aanwijzingen uit een onderzoeksrapport (Ffw) dat aan een bestemmingsplan ten grondslag wordt…
Tracébesluit A2 blijft in stand – interessante Nbw uitspraak
Er gingen vele jaren van procederen en zelf prejudiciële vragen aan vooraf, maar de Afdeling…
Bestemmingsplan en stikstof; gaat het ooit nog goed?
Bestemmingsplannen met activiteiten die stikstofdepositie veroorzaken leveren de praktijk veel hoofdbrekens op. In de uitspraak…
Advies Raad van State wetsvoorstel Windenergie op zee
Op 20 oktober jl. heeft de Raad van State advies uitgebracht over het wetsvoorstel over…
Grenswaarden met de PAS: oplossing of nieuwe problemen?
Op 7 oktober jl. heeft de Eerste Kamer ingestemd met het wetsvoorstel PAS tot wijziging…
Recht.nl
Op recht.nl verscheen vandaag een notificatie van het artikel van Fleur Onrust en A. Drahmann over…
Interessante uitspraak over dwingende redenen – natuurbeschermingswet
Op 13 augustus 2014 heeft de Voorzitter van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van…